Gubernia chersońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa guberni chersońskiej XIX w.
Gubernia chersońska na tle granic współczesnej Ukrainy
Mapa etnograficzna guberni chersońskiej według spisu 1897
Herb guberni chersońskiej

Gubernia chersońskagubernia znajdująca się na południu Imperium Rosyjskiego, istniejąca w latach 1802-1921. Powstała z podziału w 1802 guberni noworosyjskiej, w latach 1802-1803 nosiła nazwę guberni mikołajowskiej. Siedzibą władz guberni był Chersoń. Wchodziła w skład regionu określanego w Imperium Rosyjskim jako Noworosja.

Na północy graniczyła z guberniami połtawską, kijowską i podolską, na południu z Morzem Czarnym i gubernią taurydzką, na wschodzie z guberniami taurydzką i jekaterynosławską, na zachodzie przez Dniestr graniczyła z gubernią besarabską. Największe miasta guberni to Odessa, Chersoń i Mikołajów.

Podział administracyjny[edytuj kod]

Gubernia dzieliła się na 6 ujezdów:

Demografia[edytuj kod]

Ludność guberni według spisu powszechnego 1897 wynosiła 2 733 612 osób - Ukraińców (53,9%), Rosjan (21,0%), Żydów (11,8%), Mołdawian i Rumunów (5,4%), Niemców (4,5%), Polaków (1,1%), Białorusinów, Bułgarów i Greków.

Ludność w ujezdach według deklarowanego języka ojczystego 1897[1][edytuj kod]

Ujezd Ukraińcy Rosjanie Żydzi Mołdawianie
i Rumuni
Niemcy Polacy Bułgarzy Białorusini Grecy
Gubernia łącznie 53,9 % 21,0 % 11,8 % 5,4 % 4,5 % 1,1 % 0,9 % 0,8 % 0,3 %
Aleksandryjski 85,1 % 9,4 % 3,7 % 0,7 % 0,3 % 0,2 % 0,6 %
Ananijewski 62,0 % 11,0 % 8,3 % 13,5 % 3,8 % 0,7 % 0,2 %
Jelizawetgradzki 66,1 % 15,2 % 9,4 % 6,0 % 0,9 % 0,4 % 0,8 % 1,0 %
Odeski 21,9 % 37,4 % 22,0 % 1,2 % 10,3 % 3,0 % 1,4 % 0,1 % 1,2 %
Tyraspolski 33,3 % 16,9 % 9,9 % 24,9 % 9,8 % 0,8 % 3,7 % 0,1 %
Chersoński 55,1 % 24,6 % 11,9 % 0,8 % 3,5 % 0,9 % 0,6 % 2,1 %

Za czasów Państwa Ukraińskiego (kwiecień-grudzień 1918) gubernia została podzielona na 9 powiatów – oprócz 6 istniejących dotychczas dołączono 3 powiaty z guberni besarabskiej: benderski, akermański i izmailski.

Większość obszaru dawnej guberni chersońskiej wchodzi obecnie w skład obwodu chersońskiego Ukrainy, utworzonego 30 marca 1944 jako obwód USRR.

Miasta[edytuj kod]

Odessa, ok. 1900

Większość miast guberni została założona za panowania rosyjskiego po zajęciu obszarów Zaporoża kosztem Polski i Jedysanu kosztem Imperium Osmańskiego i Chanatu Krymskiego. Lista największych miast guberni na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 roku oraz porównanie wcześniejszej i późniejszej przynależności państwowej i administracyjnej:

miasto populacja państwo
(1569-1667)
państwo
(1667-1774)
państwo
(1774-1792)
republika radziecka
(1924-1940)
państwo
(od 1991)
1. Odessa 403 815 Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja  Ukraińska SRR  Ukraina
2. Mikołajów 92 012 Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina
3. Jelizawietgrad 61 488 Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polska Imperium Rosyjskie Rosja Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina
4. Chersoń 59 076 Flag of the Crimean Tatar people.svg Chanat Krymski Flag of the Crimean Tatar people.svg Chanat Krymski Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina
5. Tyraspol 31 616 Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja  Mołdawska ASSR  Mołdawia
6. Anańjiw 16 684 Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja  Mołdawska ASSR  Ukraina
7. Wozniesieńsk 15 748 Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina
8. Bobryniec 14 281 Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polska Imperium Rosyjskie Rosja Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina
9. Aleksandria 14 007 Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polska Imperium Rosyjskie Rosja Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina
10. Berysław 12 149 Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Fictitious Ottoman flag 3.svg Turcja Imperium Rosyjskie Rosja  Ukraińska SRR  Ukraina

Przypisy

Bibliografia[edytuj kod]