Łeba (rzeka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łeba
Łeba
Rzeka Łeba
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło Borzestowo
165 m n.p.m.
Ujście Morze Bałtyckie
Łeba
54°46′03″N 17°33′02″E/54,767500 17,550556
Długość 117 km
Powierzchnia zlewni 1801 km²
Największe dopływy Chełst
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Łebarzeka Pobrzeża Bałtyckiego o długości 117 km[1]. Płynie przez Pojezierze Kaszubskie, Pradolinę Redy Łeby i Wybrzeże Słowińskie. Powierzchnia dorzecza rzeki Łeby wynosi 1801 km²[2].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rzeka wypływa z terenów na zachód od Kartuz w okolicy Borzestowa na wysokości 170 m n.p.m.[potrzebne źródło]

Przepływa przez szereg jezior, z których największe to Długie Jezioro, Wielkie Jezioro, Jezioro Reskowskie, Jezioro Sianowskie i Łebsko. Uchodzi do Bałtyku koło miasta Łeba.

Od Jeziora Sianowskiego aż do ujścia rzeka stanowi szlak spływów kajakowych.

Dopływy: Białogardzka Struga, Charbrowska Struga, Chełst, Dębnica, Jezierna Struga, Jeżowska Struga, Kisewska Struga, Kanał Łebski, Kanał Mielnicki, Okalica, Kanał Pobłocko-Łebski, Pogorzelica, Rzechcinka, Sitnica, Struga B Strzepcz, Struga Kożyczkowska, Struga Krępkowicka, Struga Mirachowska, Węgorza.

Główne miejscowości leżące nad Łebą:

Jakość wód[edytuj | edytuj kod]

Według danych Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez Łebę do Morza Bałtyckiego następuje odpływ metali ciężkich, w ciągu 2012 roku w ilościach: 3,3 tony cynku, 0,9 tony miedzi, 0,9 tony ołowiu, ok. 100 kg kadmu, 0,4 tony chromu oraz 0,9 tony niklu[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po I wojnie światowej rzeka po polskiej stronie granicy w górnym biegu posiadała nazwę Łeba, zaś po stronie niemieckiej w środkowym i dolnym biegu Leba[4][5][6]. W okresie międzywojennym na odcinku Łeby pomiędzy miejscowościami Tłuczewo i Paraszyno ustanowiono granicę między II Rzecząpospolitą a Republiką Weimarską. W 1948 roku ustalono urzędowo nazwę Łeba dla dolnego i środkowego biegu rzeki, zastępując poprzednią niemiecką nazwę – Leba Fluss[7].

W latach 1920–1930[8][9], dolny bieg rzeki tj. od Lęborka do ujścia do Jeziora Łebskiego został uregulowany poprzez odcięcie zakoli, przekopanie odcinków prostujących bieg i powstanie kilkunastu starorzeczy. Najdłuższe odcięte odcinki – starorzecza to zakole na wysokości miejscowości Gorzyno Stara Łeba - Górzyno[10] i stare ujście Łeby do Jeziora Łebskiego Stara Łeba (stare koryto) po prawej stronie obecnego ujścia koło miejscowości Gać.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W ujściu rzeki Łeby w półkolu zakreślonym promieniem długości 500 m w kierunku morza ze wschodniej głowicy wejścia do portu Łeba został ustanowiony stały obwód ochronny, gdzie obowiązuje zakaz połowu organizmów morskich[11].

Na morskich wodach wewnętrznych w granicach portu Łeba został ustanowiony okresowy obwód ochronny dla troci wędrownej i łososia, który obowiązuje od 15 września do 31 grudnia każdego roku. Wprowadzono ograniczenie w sportowym połowie ryb, polegające na zakazie połowu metodą spinningową na wodach portowych[12].

Górny bieg rzeki objęty jest ochroną siedliskową Natura 2000 Dolina Górnej Łeby[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Łeba w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Nowa encyklopedia powszechna PWN (6 t), wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1995, tom 3, s. 848
  2. Nowa encyklopedia powszechna PWN (6 t), wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1995, tom 3, s. 848
  3. Tabl. 10.6 Odpływ metali ciężkich rzekami do Morza Bałtyckiego w 2012 r.. W: Rocznik statystyczny gospodarki morskiej 2013. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-01-21, s. 338. Cytat: „Wyniki Państwowego Monitoringu Środowiska w zakresie Monitoringu Wód” – Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
  4. Kartuzy. W: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000. Pas 31 Słup 26 (A31 B26), Wojskowy Instytut Geograficzny 1937.
  5. Wejherowo. W: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000. A30 B26 WEJHEROWO,Wojskowy Instytut Geograficzny 1923.
  6. LAUENBURG (LĘBORK). W: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000. Pas 30 Słup 25 (A30 B25), Wojskowy Instytut Geograficzny 1935.
  7. Rozporządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 października 1948 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1948 r. Nr 78, poz. 692, s. 21)
  8. [1]. W Mapster: 1:100 000 Karte des Deutschen Reiches - Grossblatt/Einheitsblatt. Leba - Ossecken - Lauenburg i. Pom.- Neustadt i. Westpr. - Lupow - Karthaus 1924, ze zbiorów Archiwum Map WIG
  9. [2]. W Mapster: Karte des Deutschen Reiches 1:100 000 - Kreiskarten. Kreis Lauenburg in Pommern 1933, ze zbiorów Archiwum Map WIG
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r., w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną, Załącznik nr 2, Śródlądowe wody powierzchniowe lub ich część, stanowiące własność publiczną, istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, poz.-lp. 146 (Dz. U. z 2003 r. Nr 16, poz. 149, s. 1160 (s. 120) )
  11. Zarządzenie Nr 1 Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w Słupsku z dnia 25 stycznia 2000 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2000 r. Nr 9, poz. 84)
  12. Zarządzenie Nr 2/2001 Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w Słupsku z dnia 10 maja 2001 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2001 r. Nr 17, Poz. 331)
  13. Arkusz 1/2. PLH220006 Dolina Górnej Łeby, mapa w skali 1:50 000. Ministerstwo Środowiska/Techmex, 2006-04-14

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]