Nikiel

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Co - Ni - Cu
 
Ni
Pd  
 
 
Ni-TableImage.png
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.* Nikiel, Ni, 28
Własności metaliczne metal przejściowy
Grupa, okres, blok 10 (VIIIB), 4, d
Gęstość, twardość 8908 kg/m3, 4,0
Wygląd Ni,28.jpg
Kolor srebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa 58,6934 u
Promień atomowy (obl.) 135 (149) pm
Promień kowalencyjny 163 pm
Promień van der Waalsa bd
Konfiguracja elektronowa [Ar]3d84s²
e- na poziom energetyczny 2, 8, 16, 2
Stopień utlenienia 2, 3
Własności kwasowe tlenków średnio zasadowe
Struktura krystaliczna regularna ściennie
centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia stały
Temperatura topnienia 1728 K
(1455 °C)
Temperatura wrzenia 3186 K
(2913°C)
Temperatura Curie 628 K
(355°C)
Objętość molowa 6,59×10-6 m³/mol
Ciepło parowania 370,4 kJ/mol
Ciepło topnienia 17,47 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 237 Pa (1726 K)
Prędkość dźwięku 4970 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność 1,91 (Pauling)
1,75 (Allred)
Ciepło właściwe 440 J/(kg*K)
Przewodność właściwa 14,3×106 S/m
Przewodność cieplna 90,7 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny 737,1 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny 1753 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny 3395 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny 5300 kJ/mol

Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r s.r. e.r. MeV p.r.
56Ni {syn.} 6,077 dni w.e. 2,136 56Co
58Ni 68,077% stabilny izotop z 30 neutronami
59Ni {syn.} 7,6×104 lat w.e. 1,072 59Co
60Ni 26,233% stabilny izotop z 32 neutronami
61Ni 1,14% stabilny izotop z 33 neutronami
62Ni 3,634% stabilny izotop z 34 neutronami
63Ni {syn.} 100,1 lat β- 2,137 60Cu
64Ni 0,926% stabilny izotop z 36 neutronami

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Nikiel (Ni, łac. niccolum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Posiada 29 izotopów z przedziału mas 50-78, z których 5 (58, 60, 61, 62, 64) jest trwałych.

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach ok. 80 ppm w postaci minerałów garnieryt i pentlandyt.

Dzieli się na tlenowe, siarczkowe i arsenkowe, zależnie od składu mineralogicznego rudy niklu.

Został odkryty w roku 1751 przez Cronstedta. W 1804 otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.

Nikiel tworzy szereg związków kompleksowych, takich jak niklocen czy fosfiny i karbonylki niklu, które znalazły zastosowanie jako katalizatory wielu reakcji, m.in. na kompleksach niklu oparte są katalizatory polimeryzacji polietylenu wysokociśnieniowego.

Znaczenie biologiczne - nikiel jest mikroelementem obecnym w centrach reaktywności wielu enzymów. Jego minimalne, dzienne dobowe spożycie wynosi 0,3 mg.

Nikiel metaliczny jest srebrzystobiałym, połyskującym metalem, trudno korodującym i odpornym na ścieranie. Stosuje się go do tworzenia połyskujących powłok galwanicznych na powierzchni elementów stalowych. Stopy niklu i miedzi są stosowane do wyrobu monet, sztućców itp. Nikiel jest też dodawany do stali do stopów o podwyższonej odporności na korozję.

W Polsce rudy niklu były wydobywane i przetwarzane w miejscowości Szklary do 1982 roku.

Nikiel używany jest często do produkcji oprawek okularów, co może sprawić problemy alergikom. Osoby uczulone na nikiel, które noszą okulary z niklowymi oprawkami, narażone są na zaczerwienienia zabarwiane metalem w miejscu styczności oprawek ze skórą. W dodatku pewnemu zniszczeniu ulegają też oprawki (widoczne są wgłębienia, jakby po wypaleniu kwasem).

Commons-logo.svg
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Nikiel
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikiel”