Łosoś szlachetny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łosoś szlachetny
Salmo salar[1]
Linnaeus, 1758
Łosoś szlachetny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd łososiokształtne
Rodzina łososiowate
Rodzaj Salmo
Gatunek łosoś szlachetny
Synonimy
  • Salmo brevipes Smitt, 1882
  • Salmo caerulescens Schmidt, 1795
  • Salmo fario var. samulus Walbaum, 1792
  • Salmo gloverii Girard, 1854
  • Salmo goedenii Bloch, 1784
  • Salmo gracilis Couch, 1865
  • Salmo hamatus Cuvier, 1829
  • Salmo hardinii Günther, 1866
  • Salmo nobilis Olafsen, 1772
  • Salmo nobilis Pallas, 1814
  • Salmo ocla Nilsson, 1832
  • Salmo renatus Lacepède, 1803
  • Salmo rilla Lacepède, 1803
  • Salmo salar brevipes Smitt, 1882
  • Salmo salar brevipes relictus Berg, 1932
  • Salmo salar europaeus Payne, Child & Forrest, 1971
  • Salmo salar lacustris Hardin, 1862
  • Salmo salar nobilis Smitt, 1895
  • Salmo salar ouananiche McCarthy, 1894
  • Salmo salar saimensis Seppovaara, 1962
  • Salmo salar sebago Girard, 1853
  • Salmo salar tasmanicus Johnston, 1889
  • Salmo salmo Valenciennes, 1848
  • Salmo salmulus Walbaum, 1792
  • Salmo sebago Girard, 1853
  • Salmo strom Bonnaterre, 1788
  • Trutta relicta Malmgren, 1863
  • Trutta salar (Linnaeus, 1758)
  • Trutta salar relicta Malmgren, 1863
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło łosoś w Wikisłowniku

Łosoś szlachetny[3], łosoś atlantycki[3], łosoś pospolity[4], łosoś europejski[5], łosoś[6] (Salmo salar) – ryba z rodziny łososiowatych (Salmonidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W północnej części Atlantyku, w rzekach Ameryki Północnej, w Europie od Portugalii po Morze Białe, Północne i Bałtyk. W jeziorach Ładoga i Onega tworzy formy wyłącznie słodkowodne.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Łosoś szlachetny

Dorasta do 150 cm długości i 24 kg masy ciała. Według ustnych przekazów łososie z populacji drawskiej (zwane również królewskimi) osiągały 150 cm i aż 46 kg masy. Łuski drobne, mocno osadzone. Linia boczna dobrze widoczna. Na linii grzbietu występuje mała, czerwono-szara płetwa tłuszczowa (charakterystyczna dla łososiowatych). Głowa z wielką i silnie uzębioną paszczą. Podczas tarła samce zmieniają ubarwienie na czerwonawe, a żuchwa przybiera kształt haka. Młode mają na bokach ciemne i czerwone plamki. Osobniki dorosłe mają nieregularne czarne plamy na górnej połowie ciała.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Łosoś jest rybą drapieżną. Początkowo żywi się skorupiakami planktonowymi i larwami owadów, później mniejszymi rybami oraz skorupiakami.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Wykluwająca się larwa łososia

Typowa ryba anadromiczna tzn. wędrująca na czas rozrodu z mórz do rzek. W czasie tej wędrówki łososie kierują się zapachem wody w miejscu, w którym przyszły na świat. W trakcie przekraczania granicy wód słodkich i słonych dokonują się w ich organizmach zmiany biochemiczne i fizjologiczne. W trakcie wędrówki nie pobierają pokarmu. Tarło odbywa się jesienią, w zimnej, dobrze natlenionej wodzie o silnym prądzie. Ikra w liczbie do 30 000 ziaren (o średnicy 4–7 mm) jest składana do jamek wygrzebanych przez samicę w piaszczystym lub kamienistym dnie. Larwy wykluwają się wiosną. Mają one długość około 2 cm. Okres resorpcji woreczka żółtkowego trwa około 40 dni. Po tarle wiele osobników ginie. Osobniki młode spędzają w rzekach 2–3 lata, następnie wędrują do morza, przybierają wtedy barwę szarozieloną na grzbiecie i srebrzystobiałą na bokach i brzuchu (tzw. stadium smolt). W morzu spędzają kolejne 2–3 lata, po czym wracają do tej samej rzeki na tarło.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Zagrożeniami dla łososi w czasie wędrówki są zapory wodne. Niegdyś liczny w rzekach dorzecza Odry i Wisły. Populacja łososia w polskich rzekach całkowicie wyginęła w połowie lat 80. XX w. Było to związane z zanieczyszczeniem tarlisk spowodowanym odmulaniem zbiornika Kamienna (1981 i 1982) na rzece Drawie w dorzeczu Odry. Przegradzanie i pogarszająca się jakość wód Drawy stanowiło poważne zagrożenie dla ostatniej ostoi polskiego łososia (na wiślańską populację łososia katastrofalny wpływ miało wybudowanie zapory we Włocławku). Ostatnie tarlaki obserwowano w Drawie w 1985, ostatnie łososie w stadium parr złowiono w 1987. W 1995 rozpoczęto program restytucji łososia w polskich rzekach, materiał zarybieniowy pozyskano z łotewskiej rzeki Dźwiny. W 1997 stwierdzono w Drawie obecność gniazd tarłowych. Mimo sukcesu, obecny w polskich rzekach łosoś nadal jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem, znaczącą poprawę sytuacji może zapewnić jedynie dalsza wyraźna poprawa jakości wód, udrożnienie rzek, udostępnienie tarlisk, racjonalna polityka rybacka oraz walka z kłusownictwem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Salmo salar w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Salmo salar. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  4. Maciej Kowalkowski: Niesamowite wędrówki łososi. club.fishermann.pl, 2012-09-29. [dostęp 2013-02-14].
  5. Łosoś europejski. encyklopedia.interia.pl. [dostęp 2013-02-14].
  6. Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982. ISBN 83-215-2103-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Salmo salar. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 19 września 2009]