Święta Anna Samotrzecia (obraz Leonarda da Vinci)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziewica z Dzieciątkiem i Św. Anną
Dziewica z Dzieciątkiem i Św. Anną
Autor Leonardo da Vinci
Rok wykonania ok. 1506-1513
Technika wykonania olej na desce
Rozmiar 168 cm × 112 cm
Muzeum Luwr

Święta Anna Samotrzecia, Dziewica z Dzieciątkiem i Św. Anną[1] (wł. Sancta Anna Matterza) – obraz namalowany w latach ok. 1506-1513 przez Leonarda da Vinci.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zlecenie[edytuj | edytuj kod]

Jest wiele sprzeczności w kwestii powstania obrazu. Historia sztuki nie zna odpowiedzi na pytanie, czy artysta otrzymał zlecenie na namalowanie obrazu już w 1499 roku od króla francuskiego, po zajęciu przez niego Mediolanu czy raczej rozpoczął malowanie w późniejszym okresie we Florencji, jako malowidła ołtarzowego dla zakonu Serwitów od Zwiastowania.

Studia[edytuj | edytuj kod]

Karton do obrazu Święta Anna Samotrzecia

Leonardo zajmował się tym przedsięwzięciem przez dłuższy czas i stworzył różnorakie wersje projektu. Narysował wiele rysunków przygotowawczych, m.in:

  • Karton do obrazu Święta Anna Samotrzecia (1499 r.)
  • Studium draperii do obrazu Święta Anna Samotrzecia (1507 lub 1513 r.)

Praca twórcza[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie przedstawienie powstało w trakcie drugiego pobytu artysty w Mediolanie, po 1506 roku, prawdopodobnie na zlecenie króla Francji, Ludwika XII. Nawet w ostatnich latach swego życia malarz pracował nad studiami do szaty Maryi.

Projekty wzbudzały emocje już od chwili, gdy powstał pierwszy rysunek na kartonie. Giorgio Vasari opowiadał, że przez dwa dni mężczyźni i kobiety przybywali do pomieszczenia, w którym mogli ujrzeć to fascynujące całą ludność dzieło.

W stosunku do wcześniejszego ujęcia tematu autor zmienił ustawienie postaci oraz wzmocnił znaczenie krajobrazu.

Na odwrocie obrazu Madonna z dzieciątkiem i św. Anną jeden z konserwatorów przypadkiem zauważył rysunki. Rozpoznał koński łeb i ludzką czaszkę. Badania potwierdziły ten fakt, a ponadto zarejestrowano trzeci rysunek. To 15-centymetrowe dzieciątko Jezus z owieczką, niewidoczny gołym okiem. Przez 500 lat nikt nie zwrócił uwagę na rysunki.

Obraz[edytuj | edytuj kod]

Tytuł obrazu jest dosyć osobliwy, gdyż wyraz samotrzeć nie istnieje w obecnej polszczyźnie - jest to archaiczne określenie "sami/same we trzech/trzy/troje". Tytuł oznacza, że na jednym obrazie zostały przedstawione trzy pokolenia: święta Anna, jej córka - Maryja dziewica i wnuk - dzieciątko Jezus.

Kompozycja[edytuj | edytuj kod]

Kompozycja jest podporządkowana rytmicznemu ciągowi kolejno przechodzących w siebie ruchów. Gesty i spojrzenia tworzą między postaciami spoiwa niczym między ogniwami łańcucha. Zaczynając od postaci Anny, powstaje oś ruchu po przekątnej. Mimo starannej kompozycji grupa sprawia wrażenie spokojnej i naturalnej. Dynamiczne ujęcie w połączeniu z wymiarem przestrzennym było novum. Kompozycja ta znalazła się w twórczości Rafaela Santi, Michała Anioła, Andrei del Sarto i innych artystów o mniejszym znaczeniu.

Technika[edytuj | edytuj kod]

W obrazie zostały zrealizowane zasady sfumato. Nie ma ostrych konturów, ani gwałtownych przejść, bądź mocnych kontrastów. Miękkie cienie rozkładają się na twarzach i delikatnie kształtują ich rysy. Tym sposobem formy nabierają cech plastyczności, ale nie stwarzają efektu twardości. Technika ta dostrzegalna jest także w krajobrazie. Grzbiety gór wyłaniają się z mglistych oparów, łączących się z wodą. Następnie przechodzą w barwy nieba.

Wymowa dzieła[edytuj | edytuj kod]

Interpretacja obrazu przez Freuda

Maryja jest przedstawiona jako uosobienie matczynej miłości (siedzi ona na kolanach swej matki). Na obrazie pochyla się, by odciągnąć swego syna od baranka, którego mały Jezus chce dosiąść. Baranek stanowi symbol męki i śmierci na krzyżu Chrystusa. Jednak święta Anna, która jest symbolem Kościoła chrześcijańskiego, swą pogodnością zdaje się akceptować nieuchronny los Jezusa. Uwagę odbiorcy zwraca również młody wygląd kobiet. Bardziej przypominają siostry, niż matkę i córkę. Zygmunt Freud miał tezę na temat tego zjawiska: Anna i Maria mają według niego stanowić uosobienie dziecięcych wspomnień Leonarda o jego dwóch matkach, biologicznej i macosze.

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Buchholz E.L., Leonardo da Vinci, Życie i twórczość, Pracownia Wydawnicza "ElSet", ISBN 3-8331-1830-X
  • Zöllner F., Leonardo, wyd. Taschen

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]