Żabieńcowce

Żabieńcowce
Żabieniec babka wodna
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	żabieńcowce
Nazwa systematyczna
Alismatales R. Br. ex Bercht. & J. Presl Přir. Rostlin: 271. Jan-Apr 1820

Żabieńcowce (Alismatales Dumort.) – rząd roślin zielnych, wodnych lub błotnych należących do klasy jednoliściennych. Należą tu jedyne rośliny okrytonasienne występujące w morzach. W obrębie rzędu wyróżnia się 14 rodzin z 166 rodzajami i ok. 4,5 tysiącem gatunków. Do cech charakterystycznych przedstawicieli tej rodziny należą: brak mikoryzy (z wyjątkiem niektórych obrazkowatych), ziarna skrobi (amyloplasty) takiego samego typu jak u paprotników, pylniki umieszczone po zewnętrznej stronie nitki pręcikowej, komórki tapetum ameboidalne, szyjki słupka liczne, znamię zwykle suche, bielmo helobialne, zarodek i liścień duży, siewki z dobrze rozwiniętym hipokotylem i korzeniem. Znaczne różnice między rodzinami w budowie organów generatywnych związane są z przystosowaniem do różnych siedlisk, w szczególności kwiaty i kwiatostany uproszczone są u roślin podwodnych. U takich przedstawicieli występują też specyficzne przystosowania do zapylania pod wodą – wytwarzane są np. nitkowate ziarna pyłku, rośliny często rozmnażają się wegetatywnie.

Morfologia

Pokrój

Zwykle rośliny kłączowe.

Liście

Zazwyczaj naprzemianległe o równoległym lub łukowatym unerwieniu, zwykle z podstawą rozwiniętą w pochwy liściowe. Charakterystyczne są łuski śródpochwowe w kącie liści.

Kwiaty

Promieniste lub dwubocznie symetryczne, zwykle z trójlistkowych okółków.

Owoc

Mieszek lub orzeszek.

Systematyka

W różnych systemach klasyfikacyjnych zaliczano tu różne rodziny. W systemie Reveala rząd obejmuje najbliżej spokrewnione rodziny żabieńcowatych i limnocharysowatych. Cronquist (1988) zaliczał tu także łączniowate (pomijając siostrzane dla nich żabiściekowate). W systemie APG II (2003) i APG III (2009) rząd ten został rozszerzony o bazalne rodziny obrazkowatych i kosatkowatych. W systemie APG III zrezygnowano z wyróżniania rodziny limnocharysowatych (Limnocharitaceae), obecnej jeszcze w APG II (jej utrzymywanie zmieniało żabieńcowate w takson parafiletyczny).

Systematyka według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Pozycja żabieńcowców Alismatales w obrębie kladu jednoliściennych jest następująca:

←	tatarakowce Acorales żabieńcowce Alismatales Petrosaviales pochrzynowce Dioscoreales pandanowce Pandanales liliowce Liliales szparagowce Asparagales arekowce Arecales wiechlinowce Poales komelinowce Commelinales imbirowce Zingiberales

Podział żabieńcowców na rodziny z ich powiązaniem filogenetycznym

żabieńcowce	obrazkowate Araceae kosatkowate Tofieldiaceae żabiściekowate Hydrocharitaceae łączniowate Butomaceae żabieńcowate Alismataceae bagnicowate Scheuchzeriaceae onowodkowate Aponogetonaceae świbkowate Juncaginaceae posidoniowate Posidoniaceae rupiowate Ruppiaceae bałwanicowate Cymodoceaceae zosterowate Zosteraceae rdestnicowate Potamogetonaceae

System Reveala (2007)

James L. Reveal jako współtwórca systemu APG II dzieli taksony analogicznie do przedstawionych wyżej powiązań filogenetycznych, jednak definiuje wąsko rząd i niektóre rodziny w jego obrębie. Rząd żabieńcowców (według ujęcia APG II i APW) podnosi do rangi podklasy Alismatidae Takht. i dzieli na 5 rzędów: tatarakowce (Acorales), obrazkowce (Arales), kosatkowce (Tofieldiales), rdestnicowce (Potamogetonales) i żabiściekowce (Alismatales).

Pozycja systematyczna rzędu

Gromada: rośliny naczyniowe (Tracheophyta), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa okrytonasienne (Magnoliopsida Brongn.), podklasa Alismatidae Takht., nadrząd Aranae Thorne ex Reveal, rząd żabieńcowce Alismatales R. Br. ex Bercht. & J. Presl.

Podział rzędu

• limnocharysowate Limnocharitaceae Takht. ex Cronquist
• żabieńcowate Alismataceae Vent.
• łączniowate Butomaceae Mirb.
• żabiściekowate Hydrocharitaceae Juss.
• jezierzowate Najadaceae Juss.

System Reveala (1994-1999)

Pozycja systematyczna rzędu

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd Alismatanae Takht., rząd żabieńcowce (Alismatales Dumort.).

Podział rzędu

• Podrząd: Alismatineae Engl.
  • Rodzina: żabieńcowate (Alismataceae Vent.)
  • Rodzina: limnocharysowate (Limnocharitaceae Takht. ex Cronquist)

System Cronquista (1981)

Pozycja rzędu w systemie

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), klasa: jednoliścienne Liliopsida, podklasa: Alismatidae, rząd: żabieńcowce Alismatales.

Podział rzędu

• Podrząd: Alismatineae Engl.
  • Rodzina: żabieńcowate (Alismataceae Vent.)
  • Rodzina: limnocharysowate (Limnocharitaceae Takht. ex Cronquist)
  • Rodzina: łączniowate (Butomaceae L.)