Arekowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy roślin. Zobacz też: Palmowce - rodzina ptaków.
Arekowce
Daktylowiec właściwy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd arekowce
Nazwa systematyczna
Arecales Bromhead
Mag. Nat. Hist., n.s., 4: 333. Jul 1840

Arekowce, palmowce (Arecales Bromhead) – rząd roślin należących do jednoliściennych. Jest to takson monotypowy – z jedną rodziną, określaną jako arekowate lub palmy (Arecaceae Schultz Sch.). Liczy w zależności od ujęcia od ok. 2 tys.[2] do 3 tys. gatunków[3]. Należące tu rośliny występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej (stosunkowo niewielkie ich zróżnicowanie w porównaniu do innych obszarów tropikalnych jest w Afryce), z nielicznymi przedstawicielami w strefie klimatu umiarkowanego (w Europie południowej występuje karłatka niska). Do palm należą rośliny drzewiaste o wzroście zwykle monopodialnym. Liście są okazałe, często w formie pióropusza na szczycie pędu, pierzaste lub dłoniaste. Wiele roślin z tej rodziny ma ogromne znaczenie użytkowe, np. kokos właściwy, daktylowiec właściwy, olejowiec gwinejski, sagownica zwyczajna i winodań wachlarzowata.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny o specyficznym pniu zwanym kłodziną. Osiąga ona u roślin o pokroju drzewiastym do 60 m wysokości i zwykle jest nierozgałęziona. Wyjątkiem rozgałęziającym się dychotomicznie jest kłodzina widlicy (Hyphaene) i nipy (Nypa). Szereg palm ma pokrój krzewiasty, lian lub niskich roślin o tęgim pędzie przypominającym sagowce[3][2].
Liście
Na szczycie pnia pióropusz liści, które mogą być bardzo długie (do kilkunastu metrów), sztywne, pierzaste lub wachlarzowate.
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, drobne, zebrane w wiechy lub kolby.
Owoce
Jagody, pestkowce lub orzechy.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Nazwy synonimiczne dla rzędu: Cocosales Dumortier, Arecanae Takhtajan, Arecidae Takhtajan, Phoenicopsida Brongniart.

Pozycja systematyczna rzędu i jego podział jest dość stały w różnych systemach. Traktowany jest jako takson monotypowy niezależnie od ujęcia systematycznego, z jedną rodziną arekowate (palmy, palmowate) (Arecaceae Schultz Sch.).

Pozycja systematyczna i relacje filogenetyczne arekowców wśród jednoliściennych według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

tatarakowce Acorales




żabieńcowce Alismatales




Petrosaviales





pochrzynowce Dioscoreales



pandanowce Pandanales





liliowce Liliales




szparagowce Asparagales




arekowce Arecales




wiechlinowce Poales




komelinowce Commelinales



imbirowce Zingiberales











Pozycja systematyczna według systemu Takhtajana (1997)

Podklasa: arekowe, palmowcowe (Arecidae Takht.), nadrząd: arekopodobne (Arecanae Takht.), rząd: arekowce (palmowce) (Arecales Bromhead) z jedną rodziną arekowate (palmy, palmowate) (Arecaceae Schultz Sch.).

Podział i powiązania filogenetyczne w obrębie rodziny[1][4][edytuj | edytuj kod]

Szorstkowiec Fortunego uprawiany w gruncie w Polsce

Podrodzina: Calamoideae Beilschmied[edytuj | edytuj kod]

Plemię: Calameae

Plemię: Lepidocaryeae

Plemię: Eugeissoneae

Podrodzina: Nypoideae Griffith[edytuj | edytuj kod]

  • Nypa Steck – nipa, niedorośl

Podrodzina: Coryphoideae Burnett[edytuj | edytuj kod]

Plemię: Borasseae

Plemię: Caryoteae

Plemię: Chuniophoeniceae

Plemię: Corypheae

Plemię: Cryosophileae

Plemię: Phoeniceae

Plemię: Sabaleae

  • Sabal Adans. – sabal, bocznia

Plemię: Trachycarpeae

Podrodzina: Ceroxyloideae Drude[edytuj | edytuj kod]

Plemię: Ceroxyleae

Plemię: Cyclospatheae

Plemię: Phytelepheae

Podrodzina: Arecoideae Beilschmied[edytuj | edytuj kod]

Plemię: Areceae

Plemię: Chamaedoreeae

Plemię: Cocoseae

Plemię: Euterpeae

Plemię: Geonomateae

Plemię: Iriarteeae

Plemię: Leopoldinieae

Plemię: Manicarieae

Plemię: Oranieae

Plemię: Pelagodoxeae

Plemię: Podococceae

Plemię: Reinhardtieae

Plemię: Roystoneeae

Plemię: Sclerospermeae

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • wino palmowe – napój alkoholowy produkowany z soku kwiatów wielu gatunków palm

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-13].
  2. 2,0 2,1 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 115. ISBN 1-55407-206-9.
  3. 3,0 3,1 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  4. Taxon: Arecaceae (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 2010-07-30].
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o palmie