A Whiter Shade of Pale
| A Whiter Shade of Pale | ||
| Singel grupy Procol Harum z albumu Procol Harum |
||
| Wydany | 12 maja 1967 | |
| Format | 12" | |
| Gatunek | rock symfoniczny | |
| Wytwórnia | Deram Records | |
| Produkcja | Denny Cordell, Keith Grant | |
| Pozycje | ||
| Singel po singlu | ||
| "A Whiter Shade of Pale" (1967) |
"Homburg" (1967) |
|
A Whiter Shade of Pale (dosłowny tytuł polski Bielszy odcień bladości, przyjęty ogólnie Bielszy odcień bieli) – debiutancki przebój brytyjskiej grupy rockowej Procol Harum. Singiel z utworem osiągnął szczyty list przebojów w kilkunastu krajach i stał się wizytówką zespołu. Nagrano ponad 900 coverów tego utworu.
Spis treści |
[edytuj] Szczegóły utworu
[edytuj] Wykonawcy
Utwór został nagrany czterośladowo[1] (studio Olympic Studios - Barnes, Londyn w maju 1967) w wersji monofonicznej przy udziale następujących osób:
- Gary Brooker – śpiew, fortepian
- Matthew Fisher – Organy Hammonda
- David Knights – gitara basowa
- Ray Royer – gitara elektryczna
- Bill Eyden (muzyk sesyjny) – perkusja
Utwór nagrano w studiu „na żywo”, bez montażu - w 3 podejściach[2]. Kilka dni później nagrano utwór ponownie, z nowo pozyskanym perkusistą Bobbym Harrisonem. Wersja została jednak uznana za gorszą i do rozpowszechniania weszła wersja pierwotna.
[edytuj] Muzyka
[edytuj] Nawiązania do Bacha
Główny motyw muzyczny utworu grany na organach Hammonda jest zainspirowany przez Arię na strunie G z III Suity Orkiestrowej D-Dur (BWV 1068) Jana Sebastiana Bacha - nie jest jednak dosłownym cytatem muzycznym. Słychać również odniesienie muzyczne do kantaty Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 140) tego samego kompozytora[3].
[edytuj] Proces o prawa autorskie
W roku 2005 były organista Procol Harum, Matthew Fisher wytoczył proces przeciwko Brookerowi i producentowi twierdząc, że był współautorem muzyki utworu (zmienił niektóre akordy i dołączył drugi motyw muzyczny w kontrapunkcie)[4]. Fisher wygrał proces w grudniu 2006. Przyznano mu 40% tantiem - lecz nie od dnia skomponowania utworu, a tylko od 2005 roku[5].
Gary Brooker i producent (Onward Music) odwołali sie od wyroku sądu do wyższej instancji (Court of Appeal of England and Wales) w 2007. W kwietniu 2008 zapadł wyrok podtrzymujący współprawa autorskie Fishera[6], lecz odmawiający mu tantiem - ponieważ roszczenie zostało zgłoszone 38 lat po skomponowaniu. Pełne prawa autorskie otrzymał ponownie Brooker[7].
W listopadzie 2008 Matthew Fisher uzyskał możliwość odwołania się od tego wyroku do Izby Lordów[8]. Apelacja została przedstawiona w kwietniu 2009. Wyrok zapadł 30 lipca 2009 - przywrócono orzeczenie 1 instancji. Lordowie stwierdzili, że w brytyjskim prawie nie ma limitów czasowych ograniczających możliwość zgłoszenia roszczeń do praw autorskich. Prawa do części przyszłych tantiem przyznano zatem ponownie Fisherowi[9].
[edytuj] Tekst
Utwór cechuje się nieco psychodelicznym tekstem Keith Reida. Według autora[2] tytuł wpadł mu do głowy na imprezie. Sam tekst powstał jako luźny ciąg skojarzeń (strumień świadomości). W oryginale kompozycja miała 4 zwrotki, lecz na singlu znalazły sie tylko dwie. Trzecia i (rzadziej) czwarta jest wykonywana wyłącznie na koncertach Procol Harum na żywo. Zwrot A whiter shade of pale od tego czasu stał się w angielszczyźnie popularnym stałym związkiem frazeologicznym i jest często parafrazowany do formy Xer shade of Y (jakiś odcień czegoś). Polskie - dość zgrabne, lecz niezbyt dosłowne tłumaczenie tytułu (Bielszy odcień bieli) również doczekało się parafraz - np. w tytule audycji radiowej Programu III Polskiego Radia (oraz płyty) Bielszy odcień bluesa.
[edytuj] Pozycje na listach przebojów
Singiel wydano w dniu 12 maja 1967 roku. W czerwcu wszedł na 1 miejsce brytyjskiej listy przebojów pozostając tam 6 tygodni[10]. Kompozycja dotarła również do pierwszego miejsca w innych krajach europejskich. W USA utwór dotarł do 5 miejsca listy przebojów, sprzedając się w ponad milionie kopii.
[edytuj] Uznanie utworu
Powstało ponad 900 coverów utworu (jednym z bardziej popularnych stała się wersja Annie Lennox). Kompozycja znalazła się także na ścieżce dźwiękowej kilku filmów, m.in:
Wraz z Bohemian Rhapsody utwór znalazł się na 1 miejscu listy najlepszych brytyjskich singli 1952-1977 (BRIT Awards). Magazyn Rolling Stone umieścił go w 2004 na miejscu 57 listy 500 utworów wszech czasów[11].
Przypisy
- ↑ Usenet: korespondencja z Matthew Fisherem(ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Rozmowa z Keith Readem(ang.)
- ↑ Szczegóły dot. utworu dostęp 11-08-2009(ang.)
- ↑ Informacja ze strony Procol Harum (ang.)
- ↑ BBC NEWS(ang.)
- ↑ Informacja ze strony Procol Harum (ang.)
- ↑ BBC News(ang.)
- ↑ BBC News (ang.)
- ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8176352.stm BBC News (ang.)
- ↑ Miejsce utworu na listach przebojów UK(ang.)
- ↑ Rolling Stones Magazine's Top 500 Songs (ang.). metrolyrics.com. [dostęp 2010-07-03].
