A Whiter Shade of Pale

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
A Whiter Shade of Pale
Singel grupy Procol Harum
z albumu Procol Harum
Wydany 12 maja 1967
Format 12"
Gatunek rock
styl: rock psychodelicznyrock progresywnybaroque rock
Wytwórnia Deram Records
Produkcja Denny Cordell, Keith Grant
Pozycje
Singel po singlu

A Whiter Shade of Pale” (dosłownie Bielszy odcień bladości, powszechnie Bielszy odcień bieli) – debiutancki utwór brytyjskiej grupy rockowej Procol Harum, który stał się międzynarodowym przebojem. Singiel z tą rockową balladą[1] osiągnął szczyty list przebojów w kilkunastu krajach i stał się wizytówką zespołu. Nagrano ponadto więcej niż 900 coverów.

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Utwór został nagrany czterośladowo[2] (studio Olympic Studios - Barnes, Londyn w maju 1967) w wersji monofonicznej przy udziale następujących osób:

Utwór nagrano w studiu „na żywo”, bez montażu - w 3 podejściach[3]. Kilka dni później nagrano utwór ponownie, z nowo pozyskanym perkusistą Bobbym Harrisonem. Wersja została jednak uznana za gorszą i do rozpowszechniania weszła wersja pierwotna.

Główny motyw muzyczny utworu grany na organach Hammonda jest zainspirowany przez Arię na strunie G z III Suity Orkiestrowej D-Dur (BWV 1068) Jana Sebastiana Bacha - nie jest jednak dosłownym cytatem muzycznym. Słychać również odniesienie muzyczne do kantaty Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 140) tego samego kompozytora[4].

Tekst[edytuj | edytuj kod]

Utwór cechuje się psychodelicznym tekstem Keith Reida. Według autora[3] tytuł wpadł mu do głowy na imprezie. Sam tekst powstał jako luźny ciąg skojarzeń (strumień świadomości). W oryginale kompozycja miała 4 zwrotki, lecz na singlu znalazły się tylko dwie. Trzecia i (rzadziej) czwarta jest wykonywana wyłącznie na koncertach Procol Harum na żywo. Zwrot A whiter shade of pale od tego czasu stał się w angielszczyźnie popularnym stałym związkiem frazeologicznym i jest często parafrazowany do formy X er shade of Y (jakiś odcień czegoś). Polskie niezbyt dosłowne tłumaczenie tytułu (Bielszy odcień bieli) również doczekało się parafraz - m.in. w tytule audycji radiowej Programu III Polskiego Radia (oraz płyty) Bielszy odcień bluesa.

Wydanie singla[edytuj | edytuj kod]

Na rynek mała płyta trafiła 12 maja 1967. W czerwcu wszedł na 1. miejsce brytyjskiej listy przebojów pozostając tam 6 tygodni[5]. Kompozycja dotarła również do pierwszego miejsca w innych krajach europejskich. W USA utwór dotarł do 5. miejsca listy przebojów, sprzedając się w ponad milionie kopii[6].

Proces o prawa autorskie[edytuj | edytuj kod]

W roku 2005 były organista Procol Harum, Matthew Fisher wytoczył proces przeciwko Brookerowi i producentowi twierdząc, że był współautorem muzyki utworu (zmienił niektóre akordy i dołączył drugi motyw muzyczny w kontrapunkcie)[7]. Fisher wygrał proces w grudniu 2006. Przyznano mu 40% tantiem - lecz nie od dnia skomponowania utworu, a tylko od 2005 roku[8].

Gary Brooker i producent (Onward Music) odwołali sie od wyroku sądu do wyższej instancji (Court of Appeal of England and Wales) w 2007. W kwietniu 2008 zapadł wyrok podtrzymujący współprawa autorskie Fishera[9], lecz odmawiający mu tantiem - ponieważ roszczenie zostało zgłoszone 38 lat po skomponowaniu. Pełne prawa autorskie otrzymał ponownie Brooker[10].

W listopadzie 2008 Matthew Fisher uzyskał możliwość odwołania się od tego wyroku do Izby Lordów[11]. Apelacja została przedstawiona w kwietniu 2009. Wyrok zapadł 30 lipca 2009 - przywrócono orzeczenie 1 instancji. Lordowie stwierdzili, że w brytyjskim prawie nie ma limitów czasowych ograniczających możliwość zgłoszenia roszczeń do praw autorskich. Prawa do części przyszłych tantiem przyznano zatem ponownie Fisherowi[12].

Popularność[edytuj | edytuj kod]

Powstało ponad 900 coverów utworu. Kompozycja znalazła się także na ścieżce dźwiękowej kilku filmów, m.in:

Wraz z „Bohemian Rhapsody” brytyjskiego zespołu Queen, utwór znalazł się na 1. miejscu listy najlepszych brytyjskich singli 1952-1977 (Brit Awards). Magazyn Rolling Stone umieścił go w 2004 na miejscu 57 listy 500 utworów wszech czasów[13].

Listy przebojów[edytuj | edytuj kod]

Kraj Lista (1967) Pozycja
Niemcy Media Control Charts 1[14]
Holandia Single Top 100 1[15]
Francja SNEP 1[16]
Australia ARIA Charts 1[17]
Irlandia Irish Singles Chart 1[18]
Wielka Brytania UK Singles Chart 1[19]
Stany Zjednoczone Billboard Hot 100 5[6]

Wersja Annie Lennox[edytuj | edytuj kod]

A Whiter Shade of Pale
Singel Annie Lennox
z albumu Medusa
Wydany 1995
Gatunek popbiały soul
Długość 5:17
Wytwórnia Arista Records
Produkcja Stephen Lipson
Singel po singlu

Annie Lennox nagrała własną wersję utworu na swój drugi solowy album, Medusa, wydany w 1995 roku. Singel dotarł do miejsca 16. na liście UK Singles Chart w Wielkiej Brytanii[20] i uplasował się także w pierwszej dwudziestce list sprzedaży we Francji i Belgii. Utwór został wykorzystany w filmie System z Sandrą Bullock.

Przypisy

  1. Procol Harum – Kalendarium (pol.). rmfon.pl. [dostęp 2014-09-12].
  2. Usenet: korespondencja z Matthew Fisherem(ang.)
  3. 3,0 3,1 Rozmowa z Keith Readem(ang.)
  4. Szczegóły dot. utworu dostęp 11-08-2009(ang.)
  5. Miejsce utworu na listach przebojów UK(ang.)
  6. 6,0 6,1 Dafydd Rees, Luke Crampton: Q ROCK stars encyclopedia. Londyn: Dorling Kindersley, 1999, s. 800. ISBN 0-7513-1113-8.
  7. Informacja ze strony Procol Harum (ang.)
  8. BBC NEWS(ang.)
  9. Informacja ze strony Procol Harum (ang.)
  10. BBC News(ang.)
  11. BBC News (ang.)
  12. http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8176352.stm BBC News (ang.)
  13. Rolling Stones Magazine's Top 500 Songs (ang.). metrolyrics.com. [dostęp 2010-07-03].
  14. Procol Harum, A Whiter Shade Of Pale (ang.). officialcharts.de. [dostęp 2014-07-13].
  15. PROCOL HARUM - A WHITER SHADE OF PALE (NUMMER) (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2014-07-13].
  16. Procol Harum's 'Pale' Red Hot in Europe (ang.). Magazyn Billboard, 1967-07-01. [dostęp 2014-07-13].
  17. Number One Singles 1967 (ang.). poparchives.com.au. [dostęp 2014-07-13].
  18. The Irish Charts (wpisać PROCOL HARUM w oknie wyszukiwarki) (ang.). irishcharts.ie. [dostęp 2014-07-13].
  19. Singles for 'A Whiter Shade of Pale' (ang.). officialcharts.com. [dostęp 2014-07-12].
  20. Annie Lennox - A Whiter Shade Of Pale (ang.). chartarchive.org. [dostęp 2009-04-19].