A Whiter Shade of Pale
| A Whiter Shade of Pale | ||
| Singel grupy Procol Harum z albumu Procol Harum |
||
| Wydany | 12 maja 1967 | |
| Format | 12" | |
| Gatunek | Rock psychodeliczny, rock progresywny, baroque rock | |
| Wytwórnia | Deram Records | |
| Produkcja | Denny Cordell, Keith Grant | |
| Pozycje | ||
| Singel po singlu | ||
| „A Whiter Shade of Pale” (1967) |
„Homburg” (1967) |
|
"A Whiter Shade of Pale" (dosłowny tytuł polski Bielszy odcień bladości, przyjęty ogólnie Bielszy odcień bieli) – debiutancki przebój brytyjskiej grupy rockowej Procol Harum. Singiel z utworem osiągnął szczyty list przebojów w kilkunastu krajach i stał się wizytówką zespołu. Nagrano ponad 900 coverów.
Spis treści |
Szczegóły utworu [edytuj]
Utwór został nagrany czterośladowo[1] (studio Olympic Studios - Barnes, Londyn w maju 1967) w wersji monofonicznej przy udziale następujących osób:
- Gary Brooker – śpiew, fortepian
- Matthew Fisher – Organy Hammonda
- David Knights – gitara basowa
- Ray Royer – gitara elektryczna
- Bill Eyden (muzyk sesyjny) – perkusja
Utwór nagrano w studiu „na żywo”, bez montażu - w 3 podejściach[2]. Kilka dni później nagrano utwór ponownie, z nowo pozyskanym perkusistą Bobbym Harrisonem. Wersja została jednak uznana za gorszą i do rozpowszechniania weszła wersja pierwotna.
Główny motyw muzyczny utworu grany na organach Hammonda jest zainspirowany przez Arię na strunie G z III Suity Orkiestrowej D-Dur (BWV 1068) Jana Sebastiana Bacha - nie jest jednak dosłownym cytatem muzycznym. Słychać również odniesienie muzyczne do kantaty Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 140) tego samego kompozytora[3]. Utwór cechuje się psychodelicznym tekstem Keith Reida. Według autora[2] tytuł wpadł mu do głowy na imprezie. Sam tekst powstał jako luźny ciąg skojarzeń (strumień świadomości). W oryginale kompozycja miała 4 zwrotki, lecz na singlu znalazły się tylko dwie. Trzecia i (rzadziej) czwarta jest wykonywana wyłącznie na koncertach Procol Harum na żywo. Zwrot A whiter shade of pale od tego czasu stał się w angielszczyźnie popularnym stałym związkiem frazeologicznym i jest często parafrazowany do formy X er shade of Y (jakiś odcień czegoś). Polskie niezbyt dosłowne tłumaczenie tytułu (Bielszy odcień bieli) również doczekało się parafraz - m.in. w tytule audycji radiowej Programu III Polskiego Radia (oraz płyty) Bielszy odcień bluesa.
Singiel wydano w dniu 12 maja 1967 roku. W czerwcu wszedł na 1 miejsce brytyjskiej listy przebojów pozostając tam 6 tygodni[4]. Kompozycja dotarła również do pierwszego miejsca w innych krajach europejskich. W USA utwór dotarł do 5 miejsca listy przebojów, sprzedając się w ponad milionie kopii.
Proces o prawa autorskie [edytuj]
W roku 2005 były organista Procol Harum, Matthew Fisher wytoczył proces przeciwko Brookerowi i producentowi twierdząc, że był współautorem muzyki utworu (zmienił niektóre akordy i dołączył drugi motyw muzyczny w kontrapunkcie)[5]. Fisher wygrał proces w grudniu 2006. Przyznano mu 40% tantiem - lecz nie od dnia skomponowania utworu, a tylko od 2005 roku[6].
Gary Brooker i producent (Onward Music) odwołali sie od wyroku sądu do wyższej instancji (Court of Appeal of England and Wales) w 2007. W kwietniu 2008 zapadł wyrok podtrzymujący współprawa autorskie Fishera[7], lecz odmawiający mu tantiem - ponieważ roszczenie zostało zgłoszone 38 lat po skomponowaniu. Pełne prawa autorskie otrzymał ponownie Brooker[8].
W listopadzie 2008 Matthew Fisher uzyskał możliwość odwołania się od tego wyroku do Izby Lordów[9]. Apelacja została przedstawiona w kwietniu 2009. Wyrok zapadł 30 lipca 2009 - przywrócono orzeczenie 1 instancji. Lordowie stwierdzili, że w brytyjskim prawie nie ma limitów czasowych ograniczających możliwość zgłoszenia roszczeń do praw autorskich. Prawa do części przyszłych tantiem przyznano zatem ponownie Fisherowi[10].
Uznanie utworu [edytuj]
Powstało ponad 900 coverów utworu. Kompozycja znalazła się także na ścieżce dźwiękowej kilku filmów, m.in:
Wraz z Bohemian Rhapsody utwór znalazł się na 1. miejscu listy najlepszych brytyjskich singli 1952-1977 (BRIT Awards). Magazyn Rolling Stone umieścił go w 2004 na miejscu 57 listy 500 utworów wszech czasów[11].
Wersja Annie Lennox [edytuj]
| A Whiter Shade of Pale | ||
| Singel Annie Lennox z albumu Medusa |
||
| Wydany | 1995 | |
| Gatunek | pop, biały soul | |
| Długość | 5:17 | |
| Wytwórnia | Arista Records | |
| Produkcja | Stephen Lipson | |
| Singel po singlu | ||
| „No More "I Love You's"” (1995) |
„A Whiter Shade of Pale” (1995) |
„Waiting in Vain” (1995) |
Annie Lennox nagrała własny cover utworu na swój drugi solowy album, Medusa, wydany w 1995 roku. Singel dotarł do miejsca 16. na liście UK Singles Chart w Wielkiej Brytanii[12] i uplasował się także w pierwszej dwudziestce list sprzedaży we Francji i Belgii. Utwór został wykorzystany w filmie System z Sandrą Bullock.
Przypisy
- ↑ Usenet: korespondencja z Matthew Fisherem(ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Rozmowa z Keith Readem(ang.)
- ↑ Szczegóły dot. utworu dostęp 11-08-2009(ang.)
- ↑ Miejsce utworu na listach przebojów UK(ang.)
- ↑ Informacja ze strony Procol Harum (ang.)
- ↑ BBC NEWS(ang.)
- ↑ Informacja ze strony Procol Harum (ang.)
- ↑ BBC News(ang.)
- ↑ BBC News (ang.)
- ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8176352.stm BBC News (ang.)
- ↑ Rolling Stones Magazine's Top 500 Songs (ang.). metrolyrics.com. [dostęp 2010-07-03].
- ↑ Annie Lennox - A Whiter Shade Of Pale (ang.). chartarchive.org. [dostęp 2009-04-19].
|
|||||||||||||||||
