Adolf Beck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adolf Beck
Adolf Beck
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1863
Kraków
Data i miejsce śmierci 1942
Lwów

Adolf Abraham Beck (ur. 1 stycznia 1863 w Krakowie, zm. 1942 we Lwowie) – polski neurofizjolog, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie; współodkrywca prądów czynnościowych mózgu (1890) i pionier elektroencefalografii[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Adolf Beck urodził się w ubogiej żydowskiej rodzinie rzemieślniczej, jako syn rzemieślnika Szai Becka i Gustawy z domu Müller. W rodzinnym mieście ukończył Gimnazjum św. Jacka oraz podjął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Od roku 1886 pracował w Zakładzie Fizjologii i Histologii pod kierownictwem Napoleona Cybulskiego, w latach 1888-92 był jego asystentem i najbliższym współpracownikiem. Jeszcze podczas studiów odkrył zjawisko desynchronizacji czynności elektrycznej mózgu w odpowiedzi na bodźce. Praca doktorska Oznaczenie lokalizacyi w mózgu i rdzeniu za pomocą zjawisk elektrycznych [2], przedstawiona została 20 października 1890. Głównym celem tych badań było wykorzystanie elektrofizjologii do lokalizacji funkcji w mózgu. Niejako ubocznym ich efektem było odkrycie elektroencefalogramu (EEG), dla którego Beck zaproponował nazwę aktywny prąd niezależny, w odróżnieniu od prądów wywołanych stymulacją.

Podobnie jak inni, zajmujący się podówczas podobną tematyką, nie wiedział o wcześniejszych pracach Catona. Jego rozprawa stanowiła głębsze od innych studium problemu lokalizacji funkcji sensorycznych w mózgu jak i samego elektroencefalogramu. Wyniki opublikował w czasopiśmie fizjologicznym Centralblatt für Physiologie[3]. Jego krótki artykuł rozpętał burzę pretensji do palmy pierwszeństwa. Beck odpowiedział, że technikę badania potencjałów nerwów i konstrukcję elektrod opracował Du Bois-Reymond, więc zastosowanie znanej techniki do rozwiązania nowego problemu nie zasługuje na miano odkrycia. Stwierdził ponadto, że motywem podjęcia tych eksperymentów był konkurs ogłoszony w październiku 1888 przez profesora Napoleona Cybulskiego, który jest w związku z tym autorem idei. Dyskusję uciął Richard Caton, cytując publikacje swoich prac z roku 1875.

W roku 1894 uzyskał habilitację na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego z zakresu fizjologii na podstawie pracy O ciśnieniu krwi w żyłach. W latach 1895-1935 był profesorem fizjologii Uniwersytetu Lwowskiego, w latach 1904/05 i 1916/17 był dziekanem Wydziału Lekarskiego[4], zaś w roku akademickim 1912/1913 pełnił funkcję rektora tej uczelni. Od 1935 był profesorem honorowym UJK. Był także w latach 1921-29 wykładowcą Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie.

Był członkiem PAU i członkiem czynnym Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Był pierwszym honorowym członkiem i laureatem medalu Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego.

Uczniami Becka byli Czubalski, Herman, Jaburek, Klisiecki, Tothfeld, Tychowski i inni.

Żonaty z Reginą Mandelbaum, syn Henryk (1896-1946) został lekarzem ginekologiem. Szwagrem Henryka był Kazimierz Zakrzewski. Adolf Beck prawdopodobnie popełnił samobójstwo w obozie Janowskim w sierpniu 1942.

W 1935 jego portret namalował Stanisław Batowski Kaczor.

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • O ciśnieniu krwi w żyłach (1894)
  • Über die Belichtigung der Netzhaut von Eledone moschata entstandenen Actionströme. Arcg gs Physiol 78 (1899)
  • O zjawiskach elektrycznych wywołanych przez oświetlenie siatkówki głowonoga Eledone moschata. Kosmos 25 (1900)
  • Badania nad galwanotropizmem. Dzienniki IX Zjazdu Lekarzy i Przyrodników w Krakowie (1900)
  • Badania poczucia smaku u osoby pozbawionej języka dokonane na chorym J. R. z kliniki chir. prof. Rydygiera. Rozpr Spraw Wydz mat-przyr AU 18, s. 207-216 (1888) (z Napoleonem Cybulskim)
  • O pobudliwości różnych miejsc tego samego nerwu. Pam AU 15, s. 165-195 (1888)
  • Oznaczenie lokalizacji w mózgu i rdzeniu za pomocą zjawisk elektrycznych. Rozp Wydz mat-przyr AU 21, s. 187-232 (1891)
  • Die Bestimmung der Lokalisation der Gehirn- und Rückenmarksfunktionen vermittelst der elektrischen Erscheinungen. Zentralblatt Physiol s. 473-476 (1890)
  • Przyczynek do fizjologii części lędźwiowej rdzenia pacierzowego u żab. Rozpr AU 24 s. 56-72 (1893)
  • Dalsze badania zjawsk elektrycznych w korze mózgowej. Rozpr AU 32, s. 174-257 (1896)
  • Dalsze badania nad zjawiskami elektrycznymi w korze mózgowej u małpy i psa. Spraw z Posiedzeń AU 1891, druk 1892 s. 43-47
  • O działaniu promieni radu na nerwy obwodowe. Rozpr AU 45, s. 111-122 (1906)
  • Zjawiska elektryczne kory mózgowej po częściowym jej zniszczeniu. Przyczynek do lokalizacji czucia bólu. Rozpr AU 45, s. 319-355 (1906)
  • O tak zwanych odruchach dotykowych Munka i odruchu skórnym podeszwowym. Rozpr AU 50, s. 687-698 (1910)
  • O ruchach odruchów rdzeniowych i ruchach ogólnych (pryncypalnych według Munka).
  • O wzajemnym stosunku czynnościowym mózgu i móżdżku. Rozpr AU 51, s. 457-472 (1911)
  • Die Ströme der Nervencentren (1890)
  • Hermann Helmholtz (1894)
  • Die Erregbarkeit Verschiedener Nervenstellen (1897)
  • Zur Untersuchung der Erregbarkeit der Nerven (1898)
  • Zur Lehre Munk's über Beginn und Reihenfolge in der Ausbreitung der Bewegungen bei Rückenmarksreflexen, wie bei Tätigkeit der sogenannten "Prinzipalzentren (z Gustawem Bikelesem) (1910)
  • Die sogenannten Berührungsreflexe Munk's und die reflektorische Zehenbeugung bei Reizung der Fusssohle. 1910 (z Gustawem Bikelesem).
  • Adolf Beck, Napoleon Cybulski, Stanisław Bądzyński, Kazimierz Bruno Rzętkowski Fizjologia człowieka. 1915

Przypisy

  1. Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1981, s. 194. ISBN 83-223-1876-6.
  2. Rozpr Wydz mat-przyr. Polsk Akad Um, seria II, 1, strony 186-232, 1891
  3. Beck A. Die Ströme der Nervencentren. Centralblatt für Physiologie, 4, ss. 572-573, 1890.
  4. Paweł Fijałkowski: Beck Adolf w Żydzi Polscy. Historie niezwykłe. Warszawa: Demart, 2010. ISBN 978-83-7427-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Prof. dr med. Adolf Beck (1863 – 1942). W: Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, s. 113-118.
  • Coenen AML, Zajachkivsky O, Bilski R. (1998). Scientific priority of A. Beck in the neurophysiology. Experimental and Clinical Physiology and Biochemistry, 1, 105-109.
  • Coenen A, Zajachkivsky O, Bilski R. In the footsteps of Beck: the desynchronization of the electroencephalogram. „Electroencephalogr Clin Neurophysiol”. 106. 4, s. 330-5, 1999. PMID 9741761. 
  • Jan Bohdan Gliński: Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Tom 3. Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, ISBN 83-85842-22-5 s. 15–16