Adolf Dietzius

Adolf Dietzius
Data i miejsce urodzenia	7 listopada 1852 Jarosław
Data i miejsce śmierci	27 stycznia 1920 Jarosław
Burmistrz Jarosławia
Przynależność polityczna	Narodowa Demokracja
Okres urzędowania	od 12 stycznia 1891 do 18 listopada 1918
Poprzednik	Ferdynand Pawlikowski (jako naczelnik)
Następca	Kazimierz Krzanowski
Odznaczenia

Ośrodek Wychowawczy

Adolf Dietzius (ur. 7 listopada 1852 w Jarosławiu, zm. 27 stycznia 1920 w Jarosławiu) – lekarz, burmistrz Jarosławia i poseł do parlamentu wiedeńskiego.

Życiorys

Urodził się 7 listopada 1852 w Jarosławiu w wielodzietnej rodzinie jak piąte dziecko Karola i Józefiny Dietzius z domu Hawel. Jego ojciec był naczelnikiem poczty jarosławskiej. Do szkoły średniej uczęszczał w Przemyślu, po czym podjął studia wydziale lekarskim Uniwersytetu w Wiedniu. Po ich ukończeniu powrócił w 1878 do Jarosławia, gdzie pracował jako lekarz: medycyny, ogólny, powiatowy, kolejowy i miejski.

Od 1883 zasiadał w Radzie miejskiej, zaś w 1891 wybrany został na burmistrza Jarosławia, pozostając na tym stanowisku do 1919.

Za jego kadencj niemal po stuletniej przerwie w 1884 otwarto gimnazjum, a niedługo potem szkołę realną. Wybudowany został m.in. okazały gmach "Sokoła" oraz budynki Straży Ogniowej, Dyrekcji Skarbu, poczty, starostwa i bursy szkolnej. Powstał nowe ulice: Poniatowskiego, Królowej Jadwigi, Kraszewskiego, Kościuszki, Głowackiego i Racławicka. Prowadził politykę polegającą na podniesieniu stanu zdrowia mieszkańców. Budowano nowe i remontowano stare studnie publiczne i rozbudowano miejską sieć kanalizacyjną. W 1900 założono park miejski na Olszanówce, na którego terenie w 1908 odbyła się wystawa przemysłowa i rolnicza, w 1902 wybudowano miejski szpital powszechny, zaś w 1905 założono Nowy Cmentarz. W 1901 otrzymał honorowe obywatelstwo miasta. Dbał o rozwój oświaty. Za jego rządów powstały: szkoła realna, prywatne kursa seminaryjne, Prywatne Gimnazjum Żeńskie, Szkoła Rzemiosł Budowlanych, szkoła muzyczna przy Towarzystwie Muzycznym im. Chopina. Piastując godność posła do Rady Państwa w latach 1907–1911 zabiegał o sprawy miasta u ówczesnych władz państwowych. Za pracę obywatelską i społeczną na stanowisku burmistrza i lojalny stosunek do rządu austriackiego odznaczony został orderem żelaznym III klasy, zaś za okazywanie polskich uczuć narodowych oraz popieranie polskich organizacji i stowarzyszeń otrzymał honorową godność członka Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Jarosławiu. Podeszły wiek, niedomagania zdrowotne i problemy z dostosowaniem się do zmieniających warunków powojennych sprawiły, że w 1919 złożył urząd burmistrza. Obok tej funkcji piastował również stanowisko zastępcy marszałka jarosławskiej Rady powiatowej oraz był założycielem i dyrektorem Kasy Oszczędności. Pełnił wiele funkcji społecznych m.in. w 1894 zastępcy prezesa Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Jarosławiu, członka c.k. Rady Szkolnej okręgowej w Jarosławiu, delegatem zachodnio-galicyjskie Izby Lekarskie w Krakowie do c.k. Krajowej Rady Zdrowia, prezesa Towarzystwa jarosławskiej Ochotniczej Straży Ogniowej oraz przewodniczącego "Stałej komisji zdrowia miejskiego". Żonaty z Eugenią z Ossolińskich (zm. 1916) i Jadwigą z Kopystyńskich. Był fundatorem domu dla sierot i ubogich przy ul. Grunwaldzkiej. Zmarł 27 stycznia 1920 w Jarosławiu. Pochowany jest na nowym cmentarzu w Jarosławiu.

Zobacz też

• Honorowi obywatele Jarosławia

Literatura

• Księga ochrzczonych w latach 1833–1861
• Dr. Adolf Dietzius, "Tygodnik Jarosławski" z 1920
• Mieczysław Orłowicz, Jarosław, jego przeszłość i zabytki, przewodnik ilustrowany, Lwów–Warszawa 1921
• Odpis testamentu ogłoszonego z woli Adolfa Dietziusa 30 stycznia 1920
• Andrzej Wondaś, Szkice do dziejów Jarosławia, Jarosław 1936
• A. Szczurowski, Skorowidz powiatu
• Księga ślubów w latach 1907–1953
• Kronika, "Express Jarosławski" z 1937
• Witold Ziembicki, Dietzius Adolf, Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1939