Agresja Iraku na Kuwejt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mapa Iraku, widoczny także Kuwejt
Plan operacji Pustynna Burza

Agresja Iraku na Kuwejt – inwazja wojsk irackich na Kuwejt w 1990 roku, która zapoczątkowała I wojnę w Zatoce Perskiej.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Saddam Husajn, iracki przywódca, usprawiedliwiał inwazję bezprawnym wykorzystywaniem przez Kuwejt spornego, przygranicznego pola naftowego Ar-Rumajla (był to element iracko-kuwejckiego sporu granicznego; Saddam Husajn zarzucił Kuwejtowi kradzież irackich zasobów ropy naftowej z pola naftowego Ar-Rumajla oraz manipulację przy przebiegu iracko-kuwejckiej linii granicznej[1]). Zgłosił także pretensje Iraku do wysp Al-Warba oraz Bubijan[2]. Innym argumentem wysuwanym przez przywódcę Iraku za przyłączeniem Kuwejtu do tego kraju jako kolejnej prowincji był aspekt historyczny – obszar Kuwejtu przez pewien czas wchodził w skład osmańskiej prowincji Al-Basry. Po dokonaniu aneksji Kuwejtu, nowo utworzonej prowincji nadano historyczną nazwę Al-Kazima, nawiązującą do tego historycznego faktu[3].

Irak po zakończeniu wojny z Iranem był krajem bardzo zadłużonym, zaś jednym z krajów arabskich, które udzieliły Irakowi w tym czasie największych pożyczek, był właśnie Kuwejt (zadłużenie Iraku względem Kuwejtu wynosiło 10 miliardów dolarów[2]). Zaatakowanie tego kraju oraz jego aneksja mogły stanowić częściowe rozwiązanie problemu zadłużenia Iraku. Irak zarzucał też Kuwejtowi naruszanie limitu określonego przez OPEC w wydobywaniu ropy naftowej[4].

Ważnym czynnikiem była również kwestia niezagospodarowanego potencjału irackiego w postaci dużej, przeszkolonej, dozbrojonej oraz zorganizowanej armii, pozostałej po zakończeniu konfliktu iracko-irańskiego[5].

Po zajęciu Kuwejtu, w ostatnim okresie przed upływem terminu ultimatum dotyczącego wycofania się wojsk irackich z tego kraju, Saddam Husajn starał się powiązać kwestię zajęcia Kuwejtu z kwestią powstania niepodległego państwa Palestyńskiego (co spotkało się z aprobatą ówczesnego przywódcy OWP, Jasira Arafata oraz króla Jordanii, Husajna I). Starał się również wykreować siebie jako bohatera arabskiego, walczącego o Bliski Wschód z zachodnim najeźdźcą (zdecydował się również na zbombardowanie Tel Awiwu, licząc na militarną odpowiedź Izraela oraz zaangażowanie innych krajów regionu w konflikt)[6]. Były to działania nakierowane na zyskanie poparcia innych państw arabskich w walce z siłami koalicji.

Większość mieszkańców świata rabskiego z entuzjazmem przyjęła atak na Kuwejt i popierała Irak. W przeciwieństwie do przeciętnych obywateli rządy wielu państw arabskich potępiło go za to wiele rządów uzyskało z tego różne profity: Egiptowi umorzono długi a Syrii będącej bojkotowanej zezwolono na udział w rozmowach dyplomatycznych. Dzięki atakowi na Kuwejt Saddam uzyskał szacunek pośród Arabów jakiego od czasów Nasera nie zebrał żaden z liderów Bliskiego Wschodu. Partia BAAS zyskała na silę w Jemenie i Libanie. Husajn zyskał też na znaczeniu po tym gdy wsparł Palestyńczyków nawet przy własnych problemach finansowych w samej Palestynie Husajn uznawany był za bohatera większego od lidera ruchu narodowowyzwoleńczego, Arafata[7].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Wojna rozpoczęła się 2 sierpnia 1990 roku o 4 nad ranem[1], kiedy to irackie wojsko – po przekroczeniu granicy z Kuwejtem – rozpoczęło zajmowanie miasta Kuwejt. Ze względu na znaczne siły irackie biorące udział w ataku stolica Kuwejtu została zdobyta już 3 godziny po jego rozpoczęciu[8]). W ataku brały udział zarówno elitarne oddziały Gwardii Republikańskiej[9], jak i Armia Narodowa (słabo uzbrojone oddziały "pospolitego ruszenia") oraz regularne oddziały armii irackiej[8]. Po zakończeniu głównego etapu inwazji do Kuwejtu przybyły także oddziały Al-Muchabarat – irackiej służby bezpieczeństwa.

Ogłoszono aneksję państwa, którego władze schroniły się w Arabii Saudyjskiej. Iracka armia zniszczyła marynarkę wojenną Kuwejtu oraz część wyrzutni rakietowych (dysproporcja sił między krajami była na tyle duża, że jedynie siły lotnicze Kuwejtu były w stanie – przynajmniej na krótki czas – stawić opór armii irackiej[8]). 9 sierpnia 1990 Kuwejt został włączony do terytorium Iraku[a], zaś 28 sierpnia Saddam Husajn ogłosił utworzenie z Kuwejtu kolejnej muhafazy Iraku, pod nazwą Al-Kazima[1]. Działania Iraku poparły Jemen, Jordania oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny[10].

Rada Bezpieczeństwa ONZ nałożyła 6 stycznia embargo na handel z Irakiem, wprowadzające zakaz importu irackiej ropy[11]. ONZ potępiło agresję jako bezprawną. 29 listopada 1990 Rada Bezpieczeństwa ONZ nakazała bezwarunkowe wycofanie się wojsk irackich z terenu Kuwejtu, ustanawiając ultimatum na dzień 15 stycznia 1991 roku. Spośród stałych członków Rady jedynie Chińska Republika Ludowa wstrzymała się od głosu. Przeciwko rezolucji zagłosowały Kuba oraz Jemen.

13 stycznia Irak odrzucił zaproponowany przez ONZ plan pokojowy.

Pod przewodnictwem USA powstała koalicja państw, która z upoważnienia Rady Bezpieczeństwa podjęła operację Pustynna Burza. Wyznaczono Irakowi termin wycofania się z Kuwejtu (15 stycznia 1991). Wobec niewypełnienia warunków ultimatum koalicja międzynarodowa rozpoczęła działania zbrojne, trwające od 17 stycznia do 28 lutego (atak lądowy nastąpił 25 lutego – zakończone bezwarunkową akceptacją przez Irak rezolucji ONZ, kiedy Husajn 3 marca przystał na rozejm[12]. Irak po interwencji zachodu zbombardował za pomocą rakiet miasta na terenie Izraela. Sam Saddam w trakcie wojny wezwał wszystkich muzułmanów do świętej walki z zachodem interweniującym w Kuwejcie[13].

Uwagi

  1. Przebywający w tym czasie na terytorium Kuwejtu cudzoziemcy zostali uznani przez Irak za zakładników. Słynnym stała się sytuacja, ukazywana w irackiej telewizji – Saddam Husajn odwiedzający przetrzymywanych zakładników, nazywający ich "gośćmi", głaszczący po głowie przestraszonego chłopca, Brytyjczyka, Stuarta Lockwooda. 23 października rozpoczęło się zwalnianie zagranicznych zakładników, zaś wszyscy oni zostali zwolnieni 6 grudnia 1990.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Marek M. Dziekan: Historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2002, s. 189. ISBN 83-88938-21-5.
  2. 2,0 2,1 Stefoff 2003 ↓, s. 91.
  3. Marek M. Dziekan: Irak. Religia i polityka.. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa, 2005, s. 142-143. ISBN 83-7151-695-9.
  4. Malik s.98
  5. Marek M. Dziekan: Historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2002, s. 188. ISBN 83-88938-21-5.
  6. Stefoff 2003 ↓, s. 94.
  7. Malik s.100-104
  8. 8,0 8,1 8,2 Stefoff 2003 ↓, s. 14.
  9. Fact file: Iraq's Republican Guard (ang.). BBC News, 2003-04-02. [dostęp 2010-02-22].
  10. Krzysztof Korzeniewski: Irak. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2004, s. 56. ISBN 83-88938-66-5.
  11. Hajnus 2009 ↓, s. 179.
  12. Hajnus 2009 ↓, s. 181-182.
  13. Malik s.108

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Hajnus: Mój Irak. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-KA, 2009. ISBN 978-83-7506-314-1.
  • Rebecca Stefoff: Saddam Husajn. Absolutny władca Iraku. Warszawa: Świat Książki, 2003. ISBN 83-7391-059-X.
  • Ryszard Malik: Gangster z Tikritu. Kraków: Assimil, 2004, s. 34. ISBN 83-87564-42-7.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]