Gamal Abdel Naser
| Gamal Abdel Naser | |
 |
|
| Data urodzenia | 15 stycznia 1918 |
| Data śmierci | 28 września 1970 |
| 2. Prezydent Arabskiej Republiki Egiptu | |
| Przynależność polityczna | Arabska Unia Socjalistyczna |
| Okres urzędowania | od 23 czerwca 1956 do 28 września 1970 |
| Poprzednik | Muhammad Nadżib |
| Następca | Anwar Sadat |
| Odznaczenia | |
  |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Gamal Abdel Naser Husajn, (znany jako Gamal Abdel Naser, ze względu na wymowę jego imienia Dżamal w dialekcie kairskim) arab. جمال عبد الناصر (ur. 15 stycznia 1918 w Aleksandrii, zm. 28 września 1970 w Kairze) – egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu w latach 1954-1970, uważany za jednego z najwybitniejszych przywódców arabskich w historii.
W 1942 roku założył i przewodził konspiracyjnemu Ruchowi Wolnych Oficerów wymierzonemu przeciw monarchii i Brytyjczykom. Jako oficer (podpułkownik) brał udział w wojnie z Izraelem w 1948 r., został ranny i przeżył jedno z najdłuższych oblężeń (135 dni) w regionie miejscowości Al-Faludża na południu Palestyny, po powrocie dostał najwyższy order bohaterstwa wojskowego z rąk samego króla.
23 lipca 1952 roku stanął na czele przewrotu, który doprowadził do obalenia króla Faruka I. Po abdykacji Faruka I i detronizacji jego syna, Fuada II, utworzono republikę, na czele państwa stanęła Rada Rewolucyjna z Muhammadem Nadżibem na czele.
Od tego czasu Naser był najważniejszą osobą w państwie, choć formalnie sprawował tylko urząd ministra spraw wewnętrznych. W 1954 roku aresztował prezydenta kraju Muhammada Nadżiba, a 18 kwietnia został premierem. Jego rządy naznaczyły walka z fundamentalistycznym Bractwem Muzułmańskim, które przeprowadziło kilka zamachów na jego życie, dążenie do zjednoczenia świata arabskiego oraz walka o wyzwolenie Palestyny. Początkowo uważany za sojusznika Zachodu, po ogłoszeniu nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956) zbliżył się do ZSRR, który udzielił mu pomocy w modernizacji armii oraz w budowie Tamy Asuańskiej na Nilu. Nacjonalizacja kanału doprowadziła do wojny z koalicją izraelsko-brytyjsko-francuską (tzw. wojna sueska), która mimo sukcesów militarnych dzięki zręcznej dyplomacji Nasera musiała się wycofać z Egiptu. Od tego czasu uważany za bohatera i najważniejszego przywódcę świata arabskiego, z wizją jego zjednoczenia w jedną nowoczesną, świecką, socjalistyczną republikę (ten ruch nosił nazwę naseryzm). W 1958 powstała Zjednoczona Republika Arabska złożona z Egiptu i Syrii jako zalążek nowego państwa, jednak upadła w 1961 roku (Egipt nosił tę nazwę do 1971 roku).
13 maja 1964 r. w trakcie wizyty w ZSRR został odznaczony Medalem "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego.
Naser zamierzał doprowadzić do rewanżu militarnego i wyzwolenia ziem palestyńskich, stopniowo zaostrzając stosunki z Izraelem. Remilitaryzacja półwyspu Synaj oraz zablokowanie cieśnin dla izraelskich statków Izrael potraktował jako casus belli – wojna zwana jako sześciodniowa (1967) była jednak porażką i Naser publicznie rozważał dymisję. Jednak po demonstracjach z wyrazami poparcia powrócił do rządów.
W kilka dni po podpisaniu zawieszenia broni 28 września 1970 zmarł na atak serca.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||
