Akolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Udzielanie posługi akolitatu w bazylice w Katowicach-Panewnikach w 2012

Akolita – termin ten pochodzi od greckiego słowa „akólouthos” - „towarzyszący, idący za kimś”, czy też czasownika „akóloutheo” - „iść za kimś, naśladować, towarzyszyć”.

W Katolickich Kościołach Wschodnich akolitat należy do tzw. święceń niższych, nazywanych w zachodnim katolicyzmie posługami. Ustanowionym akolitą, podobnie jak i ustanowionym lektorem może zostać tylko mężczyzna.

Kościół Katolicki (obrządek łaciński)[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do 1972 w Kościele łacińskim było to ostatnie z pięciu tzw. święceń niższych (ostiariat, lektorat, egzorcystat, akolitat i subdiakonat) udzielane kandydatowi do kapłaństwa w czasie formacji seminaryjnej.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Miejsce akolitów w Kościele[edytuj | edytuj kod]

Po Soborze Watykańskim II, ojciec święty Papież Paweł VI postanowił odnowić i zreformować posługi (dawniej nazywane święceniami niższymi) i wyznaczył akolitom nowe miejsce w Kościele[1]. Dokonał tego w swoim motu proprio Ministeria Quaedam z dn. 15 sierpnia 1972 roku. Obecnie akolitat nie jest zastrzeżony dla kandydatów do kapłaństwa, jako pewien „stopień” w hierarchii. Co więcej, papież powierzył akolitom część obowiązków, które dawniej należały do subdiakonów, a także przywrócił część funkcji, które odebrano akolitom na przełomie wieków. Akolita nie jest już nazywany prawnie duchownym. Stał się szczególnym sługą ołtarza, ale teraz nie jest ustanawiany jedynie do posługiwania w liturgii, ale tez do posługiwania chorym i cierpiącym. Karmiąc się Eucharystią ma za zadania uczyć się szczerej miłości do potrzebujących[2].

Uprawnienia akolity w odniesieniu do Eucharystii[edytuj | edytuj kod]

W Kościele rzymskokatolickim częstym błędem ze strony wiernych jest utożsamianie wszystkich nadzwyczajnych szafarzy Komunii Świętej z akolitami. Akolita jest z urzędu nadzwyczajnym szafarzem Komunii, ale zadania akolity wykraczają poza samą liturgię. Inni nadzwyczajni szafarze Komunii są upoważniani przez biskupów jedynie do pełnienia konkretnej funkcji w liturgii; stawia im się niższe wymagania, powołuje na określony czas i do posługiwania w konkretnej diecezji.

Kompetentna władza może zawiesić akolicie właściwe mu uprawnienia, ale później ustanawiania w posłudze już się nie powtarza.

Akolita może udzielać Komunii Świętej w czasie mszy lub poza nią, zanosić ją do chorych lub w wypadku konieczności podać ją umierającemu jako wiatyk. Czyni to jednak tylko gdy ze względu na podeszły wiek lub stan zdrowia kapłan(i) i/lub diakon(i) nie mogą tego czynić, lub liczba osób przystępujących do Komunii jest tak duża, że powodowałoby to znaczne przedłużanie się celebracji. Akolita ustanowiony obrzędem jest więc z urzędu szafarzem nadzwyczajnym Komunii Świętej (zwyczajnymi szafarzami są duchowni: biskup, prezbiter i diakon). Może on również wystawić Najświętszy Sakrament do adoracji, nie ma natomiast prawa udzielenia Nim błogosławieństwa.

Charakterystycznym przywilejem akolity jest puryfikowanie naczyń liturgicznych w przypadku braku diakona. Puryfikacji nie można powierzać żadnemu innemu świeckiemu, nawet nadzwyczajnemu szafarzowi Komunii Świętej[3].

Zadania akolity we mszy świętej[edytuj | edytuj kod]

Akolita, z racji swojej posługi, ma pierwszeństwo przed innymi świeckimi w wypełnianiu szeregu funkcji podczas mszy świętej. Do właściwych akolitom zadań należy:

  • niesienie krzyża i świec w procesji wejścia;
  • podawanie ksiąg, w szczególności mszału;
  • pomoc w przyjmowaniu darów (gdy jest procesja z darami) lub podaje je kapłanowi z kredensji;
  • przygotowanie ołtarza (umieszczenie na nim korporału, puryfikaterza, palki, kielicha oraz mszału; gdy brak diakona – podanie celebransowi pateny z chlebem);
  • asystowanie kapłanowi podczas okadzenia darów, krzyża i ołtarza (gdy nie asystują kapłanowi diakoni);
  • okadzanie kapłana i wiernych (gdy brak diakona);
  • rozdzielanie Komunii Świętej;
  • puryfikowanie i porządkowanie naczyń liturgicznych po rozdzieleniu Komunii, albo też po zakończeniu mszy.

Powierzanie funkcji liturgicznych akolity innym świeckim[edytuj | edytuj kod]

Gdy w liturgii nie uczestniczą ustanowieni akolici, albo są nieliczni, część zadań wymienionych powyżej powierza się, na zasadzie zastępstwa, innym odpowiednio przygotowanym świeckim, takim jak ministranci czy też nadzwyczajni szafarze Komunii Świętej.

Zadania akolity poza liturgią[edytuj | edytuj kod]

Akolita jest także wezwany do posługiwania Kościołowi poza liturgią. Powinien zaangażować się przynajmniej w części z poniższych aspektów działalności chrześcijańskiej[4]:

  • adoracja Najświętszego Sakramentu w parafii;
  • przygotowanie uroczystości liturgicznych w parafii;
  • posługa wobec chorych;
  • pomoc potrzebującym;
  • organizowanie wolontariatu.

Ustanawianie w posłudze akolity[edytuj | edytuj kod]

Posługi akolitatu udziela biskup lub wyższy przełożony zakonny, będący prezbiterem . Zarówno jeden jak i drugi czyni to wobec osób nad którymi rozciąga się jego jurysdykcja. W czasie tego obrzędu na znak dopuszczenia do służby Eucharystii kandydat otrzymuje z rąk celebransa patenę z chlebem albo kielich z winem. Ustanowieniu towarzyszy modlitwa, a także pouczenie Przyjmij naczynie z chlebem (lub: z winem) do sprawowania Eucharystii i tak postępuj, abyś mógł godnie służyć Kościołowi przy stole Pańskim[5].

Inne znaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ministrant światła[edytuj | edytuj kod]

Akolitami nazywa się też czasami ministrantów światła (ceroferariuszy), którzy towarzyszą (por. gr. „akóloutheo”) niosącemu Krzyż (krucyferariusz) albo Ewangeliarz.

Stronnik[edytuj | edytuj kod]

Jest też kolejne, rzadko stosowane, znaczenie terminu akolita: przenośnie o czyimś stronniku, popleczniku[6].

Fantasy[edytuj | edytuj kod]

Akolita jest to człowiek obeznany ze wszystkimi sztukami magicznymi, umiejący posługiwać się nimi od urodzenia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. zob. Paweł VI, Ministeria Quaedam
  2. por. Obrzęd ustanowienia do posługi akolity, Watykan 1973; por. Paweł VI, Ministeria Quaedam, Watykan 1972
  3. Stefan Cichy: Odpowiedzi na niektóre pytania zadane Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów pocztą elektroniczną (pol.). W: Anamnesis 49 [on-line]. KKBiDS. [dostęp 2012-02-12]. s. 115.
  4. zob. Konferencja Episkopatu Polski, Dyrektorium duszpasterstwa służby liturgicznej, s. 17-18)
  5. Obrzęd ustanowienia do posługi akolity
  6. sjp.pl słownik języka polskiego

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]