Lektor (posługa kościelna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Udzielanie posługi lektoratu w bazylice w Katowicach-Panewnikach w 2012

Lektorchrześcijanin powołany do funkcji czytania Słowa Bożego w zgromadzeniu liturgicznym. W Kościele katolickim odczytuje lekcje z Pisma Świętego (z wyjątkiem Ewangelii); może przy braku diakona czy kantora zapowiadać wezwania modlitwy powszechnej, a także wykonać psalm responsoryjny. W czasie procesji na wejście, gdy nie ma diakona, może także wnieść księgę Ewangelii (Ewangeliarz).

Niekiedy, zważywszy na okoliczności, dopuszcza się możliwość sprawowania tych czynności podczas liturgii przez świeckich, niebędących ustanowionymi do tego przez władzę kościelną. Wówczas lektorom powierza się troskę o prawidłowe przygotowanie tych osób.

Kościół Katolicki (obrządek łaciński)[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze informacje o zinstytuowanym lektoracie pochodzą z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Już w 251 roku papież Korneliusz wymienia[1] istniejące w Kościele Rzymskim grupy duchownych, wśród których są także lektorzy. Istnienie tego urzędu w starożytności potwierdzają Tertulian i św. Cyprian[2].

W pierwszych wiekach lektorat był stopniem wejściowym do stanu duchownego, od piątego stulecia wprowadzenie do duchowieństwa następowało z przyjęciem tonsury[3]. Początkowo lektorzy zdobywali stosowną wiedzę oraz umiejętności przez praktykę, ale już w 527 roku hiszpański synod w Toledo polecił, żeby lektorów uczyć i wychowywać w domu biskupa[4]. Z czasem zadanie kształcenia młodych duchownych przeszło na proboszczów, co dało początek szkołom parafialnym.

W Kościele obrządku łacińskiego do 1972 roku lektorat był drugim z czterech niższych święceń duchownych (ostiariat, lektorat, egzorcystat i akolitat), udzielanym kandydatowi do kapłaństwa w czasie formacji seminaryjnej. 15 sierpnia 1972 r. papież Paweł VI w dekrecie Ministeria Quedam[5] zniósł w Kościele łacińskim święcenia niższe oraz subdiakonat, ustanawiając jednocześnie posługi lektora i akolity, przewidziane dla świeckich.

Grupy, w których stale sprawuje się Mszę świętą według Mszału Piusa V (np. Bractwo świętego Piotra) nadal praktykują udzielanie święceń według dawnej tradycji. Podobnie w Kościołach Wschodnich lektorat jest do dziś stopniem święceń niższych (chirotesją).

Posługa lektoratu[edytuj | edytuj kod]

Ustanowionymi lektorami są zazwyczaj klerycy na III roku formacji seminaryjnej, a także ustanowieni przez biskupa mężczyźni nie żyjący w celibacie. Lektor musi mieć odpowiednie przygotowanie. Czyta Słowo Boże, a poza liturgią przygotowuje innych do pełnienia tej funkcji. Poza mszą świętą może, w imieniu Kościoła: przewodniczyć nabożeństwom (np. różaniec, gorzkie żale, majowe, czerwcowe, itp.), błogosławić pokarmy w Wielką Sobotę i maszyny rolnicze, oraz (jeśli tak ustanowi biskup diecezjalny) dokonać chrześcijańskiego pogrzebu (stacja w domu zmarłego i na cmentarzu).

Posługa lektora jest zarezerwowana dla mężczyzn. Udziela jej biskup lub przełożony zgromadzenia zakonnego, odmawiając nad kandydatem stosowną modlitwę z Pontyfikału i wręczając kandydatowi księgę Pisma Świętego.

Kanon 1035 Kodeksu Prawa Kanonicznego wymaga, by kandydat do święceń diakonatu przez co najmniej pół roku pełnił posługę lektora i akolity.

Strojem liturgicznym ustanowionego lektora jest alba (gdy jej krój tego wymaga, przepasana na biodrach cingulum - sznurem i uzupełniona przez humerał, który zasłania strój wokół szyi)[6].

Stopień formacji ministranta (Ministrant Słowa Bożego)[edytuj | edytuj kod]

Odczytywanie słowa Bożego w liturgii powierza się także odpowiednio przygotowanym ministrantom, jednakże, jak czytamy w Instrukcji Episkopatu Polski w sprawie udzielania posługi lektora i akolity świeckim mężczyznom z dnia 2 X 2007 r.[7], w pkt 10. czytamy: "Należy odróżnić praktykę błogosławienia młodych chłopców do czytania słowa Bożego od posługi lektora. Nie otrzymują oni posługi lektoratu, lecz błogosławieństwo do spełnienia funkcji czytania słowa Bożego w podczas liturgii."

Kurs lektorski dla ministrantów jest organizowany w Polsce przez diecezjalnych i dekanalnych duszpasterzy służby liturgicznej, i trwa zazwyczaj około roku. Obejmuje wykłady z podstaw liturgiki, biblistyki i teologii, a także warsztaty z fonetyki i śpiewu. Kończy się udzieleniem przez kapłana błogosławieństwa do pełnienia funkcji lektora, odczytanego z Agendy liturgicznej oraz wręczeniem księgi Pisma Świętego - nie zawsze się to stosuje ze względów materialnych.

Podobny kurs może (a nawet jest to wskazane, gdy funkcja lektora jest jej powierzona na dłuższy czas) odbyć także kobieta.

Biskupi, mając prawo zaadaptowania szat liturgicznych do lokalnych potrzeb, w niektórych diecezjach w Polsce wyrazili zgodę, by ustanowieni lektorzy, niebędący alumnami seminarium, jak i pobłogosławieni do funkcji lektora ministranci, nosili na albie tzw. krzyż lektorski.

Funkcja w liturgii[edytuj | edytuj kod]

Lektorem nazywamy ponadto każdego z wiernych, który wykonuje podczas Mszy świętej funkcje przewidziane dla lektora. Prawo Kościelne dopuszcza, by w razie potrzeby, czytania mszalne wykonywali także wierni, którzy nie zostali ustanowieni lektorami, ani nie ukończyli Kursu Lektorskiego. Nie wymaga się od nich używania szat liturgicznych.

Kościoły prawosławne[edytuj | edytuj kod]

Lektorat to pierwszy z grupy niższych stopni kościelnych w cerkwi. Do pełnienia funkcji lektorzy powoływani są przez biskupa poprzez chirotesję (odpowiednik niższych święceń w tradycji rzymskiej choć w istocie rzeczy bardziej przypomina ustanowienie do posługi). "Lektor otrzymuje podraśnik i sticharion, a w trakcie uroczystości nakładany jest na niego mały "felon", w którym czyta wybrany tekst z Listów Apostolskich. Potwierdza to jego znajomość pisma, języka liturgicznego i ilustruje posługę lektoratu."[8] Po postrzyżynach lektorskich mogą nosić podraśnik (sutannę). Otrzymują błogosławieństwo dla służby przy nabożeństwach. Lektor (cztiec) czyta i śpiewa modlitwy podczas nabożeństw oraz czyta Pismo Święte i psalmy. Święcenia lektorskie jak kapłańskie są dożywotnie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. List papieża św. Korneliusza I do Fabiusza, biskupa Antiochii, znany jako De hierarchia ecclesiastica.
  2. A. J. Nowowiejski, Wykład liturgji.
  3. Ks. Marian Banaszak, Historia Kościoła Katolickiego. 1. Starożytność., Warszawa 2005, s. 178.
  4. Ks. Marian Banaszak, op. cit., s. 233.
  5. List motu proprio Ministeria Quedam papieża Pawła VI.
  6. Por. Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, nr 119 i nr 339.
  7. Józef Michalik, Stefan Cichy: Instrukcja Episkopatu Polski w sprawie udzielania posługi lektora i akolity świeckim mężczyznom (pol.). W: Anamnesis 52 [on-line]. KKBiDS, 2 października 2007. [dostęp 2012-02-05].
  8. o. Jerzy Pańkowski: Jakie wymogi stawiane są przed lektorem?. cerkiew.pl. [dostęp 2014-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-16)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Rzeźwicki, Od kandydata przez stopnie ministranta, funkcję lektora i ceremoniarza do animatora liturgicznego, Tarnów 2007.
  • E. Stencel, Lektor i jego liturgiczna posługa, Pelplin 1998.
  • S. Szczepaniec, Ceremoniał Posług Liturgicznych, Kraków 1987.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]