Aleksander Ipsilanti (hospodar)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksander Ipsilanti

Aleksander Ipsilanti (rum. Alexandru Ipsilanti; zm. 13 stycznia 1807) – hospodar Wołoszczyzny w latach 1774-1782 i 1796-1797 (jako Aleksander VII) oraz hospodar Mołdawii w latach 1786-1788 (jako Aleksander X) z rodu Ipsilanti.

Był pierwszym członkiem fanariockiego rodu Ipsilanti zasiadającym na tronach księstw naddunajskich. W 1774 uzyskał tron wołoski po ustąpieniu wojsk rosyjskich w efekcie pokoju w Küczük Kajnardży. W odróżnieniu od innych hospodarów fanariockich, okazywał pewne umiarkowanie w otaczaniu się Grekami, co spowodowało nieco lepsze niż w przypadku poprzedników stosunki z miejscowymi bojarami. W 1780 wydał nowy kodeks praw, starał się też unowocześnić państwo na innych płaszczyznach (finanse, gospodarka, sądy, administracja). Zreformował też szkołę wyższą w Bukareszcie 1776, wprowadzając tam nowoczesny układ przedmiotów oraz języki grecki i francuski jako języki wykładowe. W 1782 zrezygnował z tronu wołoskiego po tym, jak jego synowie zbiegli do Austrii. W 1786 jednak został hospodarem Mołdawii. Podczas tego panowania wybuchła wojna turecko-rosyjska, do której wkrótce przyłączyła się po stronie Rosji Austria (por. VI wojna rosyjsko-turecka, VIII wojna austriacko-turecka). Wojska rosyjskie i austriackie wkroczyły do Mołdawii, w której dowództwo nad wojskami tureckimi otrzymał Ipsilanti. Hospodar, lojalny wobec Turcji, został pojmany i do końca wojny (1791) przebywał w austriackiej niewoli. Później na krótko jeszcze otrzymał tron wołoski.

Został ścięty z rozkazu sułtańskiego. Jego syn Konstantyn Ipsilanti kilkakrotnie zasiadał na tronach hospodarskich.

Literatura: J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.


Poprzednik
okupacja rosyjska
Aleksander Moruzi
Valahia.gif Hospodar Wołoszczyzny
1774-1782
1796-1797
Valahia.gif Następca
Mikołaj Caradja
Konstantyn Hangerli
Poprzednik
Aleksander Mavrocordat II
Coat of arms of Moldavia.svg Hospodar Mołdawii
1786-1788
Coat of arms of Moldavia.svg Następca
Emanuel Giani-Ruset