Alzacja-Lotaryngia

Reichsland Elsaß-Lothringen Prowincja Rzeszy Alzacja-Lotaryngia
← 1871-1918 →
Flaga Alzacji-Lotaryngii Herb Alzacji-Lotaryngii
Hymn: Elsässisches Fahnenlied (Pieśń alzackiej flagi)
Państwo	Cesarstwo Niemieckie
Język urzędowy	niemiecki
Stolica	Strasburg
Status terytorium	prowincja Cesarstwa Niemieckiego
Powierzchnia  • całkowita	14 496 km²
Liczba ludności (1910)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	1 874 014 129.3 osób/km²
Utworzenie	III Republika Francuska 10 maja 1871
Proklamowanie republiki	10 listopada 1918
Okupacja francuska	22 listopada 1918
Likwidacja	III Republika Francuska 28 czerwca 1918
Multimedia w Wikimedia Commons

Alzacja-Lotaryngia (niem. Reichsland Elsaß-Lothringen) – prowincja Cesarstwa Niemieckiego, utworzona po wojnie francusko-pruskiej w 1871 roku, kiedy włączono do Niemiec większość terytorium Alzacji i część Lotaryngii.

Włączenie do Niemiec

Po zakończeniu wojny francusko-pruskiej w 1871, na mocy traktatu we Frankfurcie, prawie cała Alzacja i północna Lotaryngia zostały włączone do Niemiec. Zgodnie z postanowieniami traktatu, francuska ludność prowincji musiała wybrać pomiędzy obywatelstwem niemieckim lub emigracją do Francji. Do 1876 terytorium Alzacji-Lotaryngii opuściło 100.000 Francuzów, co stanowiło 5% ogółu ludności.

Nowa prowincja, ze stolicą w Strasburgu stała się Terytorium Rzeszy, co oznaczało, że była zarządzana bezpośrednio z Berlina. Nie posiadała zatem własnego sejmu (Landtagu) ani nie była reprezentowana w Radzie Federalnej (Bundesracie), co było przyczyną niezadowolenia miejscowej ludności. Przyczyną takiego nietypowego umocowania ustrojowego był fakt, że prowincja została zdobyta na Francuzach nie tylko przez wojska pruskie, ale również południowoniemieckie, co powodowało, że nie wypadało jej wcielać wprost do Prus. Dopiero w 1911 otrzymała autonomię oraz własny organ przedstawicielski. Udzielono jej również prawa głosu w Bundesracie, było to jednak uprawnienie iluzoryczne w związku z faktem, że głos ten należał do namiestnika powoływanego przez kanclerza Rzeszy.

Alzacka Republika Rad

Podczas rewolucji listopadowej w Niemczech, 15.000 alzackich marynarzy, którzy przyłączyli się do buntu floty w Kilonii, powróciło do Alzacji-Lotaryngii. 9 listopada 1918 na głównym placu w Strasburgu powitał ich kilkutysięczny tłum. Utworzono radę robotniczo-żołnierską i proklamowano powstanie Alzackiej Republiki Rad.

22 listopada 1918 do Alzacji-Lotaryngii wkroczyły wojska francuskie.

Republika Alzacji-Lotaryngii

Po podpisaniu pokoju w Compiegne 11 listopada 1918, parlament w Strasburgu ogłosił powstanie niepodległej Republiki Alzacji-Lotaryngii. Rozpoczęła się walka z siłami Alzackiej Republiki Rad. Walki wewnętrzne umożliwiły Francuzom szybkie zajęcie prowincji.

Na mocy traktatu wersalskiego w 1919 Alzacja-Lotaryngia powróciła w skład Francji.

II wojna światowa

Po zajęciu Francji przez III Rzeszę w 1940, dawna Alzacja-Lotaryngia została ponownie włączona do Niemiec. Po zakończeniu wojny w 1945 terytorium powróciło do Francji.