Aminokwasy egzogenne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aminokwasy egzogenne (gr. éksō – (na) zewnątrz[1]; ang. IAA – indispensable amino acids ) – aminokwasy, których organizm nie może syntetyzować samodzielnie, więc muszą być dostarczane w pożywieniu, w przeciwieństwie do aminokwasów endogennych.

Żywienie pokarmami ubogimi w niezbędne aminokwasy egzogenne może doprowadzić do zaburzeń chorobowych.

U różnych organizmów różne aminokwasy można zaliczyć do jednej z tych dwóch grup, ale u większości kręgowców są to te same aminokwasy, co u człowieka. U roślin podziału takiego nie ma, gdyż wszystkie aminokwasy są przez nie wytwarzane wewnątrz organizmu. Dostępne w literaturze zestawienia aminokwasów endogennych różnią się między sobą. Jedne uwzględniają tylko aminokwasy wchodzące w skład białek (aminokwasy biogenne), a inne również takie, które funkcjonują w ustroju jako samodzielne związki chemiczne biorące udział w rozmaitych procesach metabolizmu. Rozbieżności dotyczą także tego, czy zaliczać do aminokwasów endogennych te z nich, które wprawdzie mogą być syntetyzowane wewnątrz organizmu, ale tylko w wyniku przekształcenia aminokwasów egzogennych.

Aminokwasy egzogenne dla dorosłego człowieka, to:

nazwa polska nazwa angielska skrót skrót
fenyloalanina phenylalanine Phe F
izoleucyna isoleucine Ile I
leucyna leucine Leu L
lizyna lysine Lys K
metionina methionine Met M
treonina threonine Thr T
tryptofan tryptophan Trp W
walina valine Val V

Istnieją również aminokwasy warunkowo niezbędne w pożywieniu (tzw. względnie egzogenne), które mogą być syntetyzowane wewnątrz ustroju z innych aminokwasów egzogennych, jednak przy nieodpowiedniej diecie lub innych zmianach metabolizmu, ich synteza wewnątrzustrojowa może być niewystarczająca, stąd wymagane może być ich przyjmowanie z zewnątrz. Należą do nich:

przy czym arginina i histydyna uważane są za aminokwasy egzogenne u dzieci, a ponadto histydyna jest egzogenna dla osób znacznie zwiększających białkową masę ciała, np. dla kulturystów. Arginina i histydyna są produkowane przez organizm człowieka, ale w niewystarczającej ilości. Te trzy również są biogenne. U innych ssaków, zestaw aminokwasów egzogennych może być w części odmienny, np. dla kotów niezbędnym aminokwasem jest tauryna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy