Amiton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amiton
Amiton Amiton
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C10H24NO3PS
Inne wzory (C2H5O)2P(O)SCH2CH2N(C2H5)2
Masa molowa 269,34 g/mol
Wygląd bezbarwna ciecz[1]
Identyfikacja
Numer CAS 78-53-5
3734-97-2 (szczawian)
PubChem 6542[3]
Podobne związki
Podobne związki VX
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Amiton[a] (VG) – organiczny związek chemiczny z grupy tiofosforanów. Silny insektycyd i potencjalny paralityczno-drgawkowy bojowy środek trujący zbliżony budową do związków V[b].

Oznaczenia i identfikacja[edytuj | edytuj kod]

  • Numer ACX: X1008389-9
  • Numer HSDB:[4] 6379
  • Oznaczenia wojskowe: VG
  • Inne oznaczenia: DSDP, Inferno, Metram, Metramac, w Rosji znany pod nazwą tetram.

Właściwości fizyczne i chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Amiton jest wysokowrzącą (temperatura wrzenia 110 °C przy ciśnieniu 0,2 Tr) cieczą, bezbarwną lub żółtą. Słabo rozpuszcza się w wodzie, rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych. W wodzie hydrolizuje powoli. Nie są znane dokładniejsze dane chemiczne i fizyczne amitonu. Substancje z grupy związków V były badane w okresie zimnej wojny głównie pod kątem wykorzystania militarnego.

Właściwości toksyczne[edytuj | edytuj kod]

Amiton ma wysoką toksyczność i trwałość. Łatwo i szybko przenika przez skórę. LD50 dla szczurów przez układ pokarmowy wynosi 3–7 mg/kg. Amiton jest bardzo silnym inhibitorem esterazy cholinowej. Tak jak w przypadku innych związków V mechanizm działania toksycznego nie jest do końca znany.

Działanie toksyczne[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi objawami zatrucia amitonem są zwykle nudności, wymioty, biegunka, angina brzuszna, ślinotok, a także łzotok i ból oczu[c]. Następnie pojawiają się: ból i zawroty głowy, gorączka i ogólne osłabienie. W przypadku zatrucia przez drogi oddechowe pojawia się kaszel i trudności w oddychaniu. Zatrucie amitonem objawia się też rozszerzeniem źrenic, przejściową utratą zdolności akomodacji i niedowidzeniem. Amitron może powodować tachykardię lub bradykardię. Ze strony układu nerwowego objawami są: utrata koordynacji ruchowej, nieskoordynowane skurcze mięsni, trudności w wymawianiu, utrata orientacji w przestrzeni i senność.

Zgon następuje zazwyczaj na skutek uduszenia spowodowanego porażeniem funkcji układu oddechowego (porażenie mięśni oddechowych, silne zwężenie oskrzeli, itd.).

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Od 1954 roku amiton znajduje się w obrocie handlowym (wprowadzony przez Imperial Chemical Industries[d]). Jest używany jako kontaktowy insektycyd i środek roztoczobójczy. Wysoka toksyczność i trwałość ogranicza stosowanie w roli pestycydu. Aktualnie został wycofany z użycia jako bojowy środek trujący. Przypuszczalnie znajduje się na wyposażeniu wojsk Korei Północnej[5]. Nie odnotowano żadnego przypadku zastosowania amitonu jako bojowego środka trującego.

Uwagi

  1. Nazwa amiton jest stosowana w odniesieniu do pestycydu.
  2. W przeciwieństwie do klasycznych związków V, VG nie jest związkiem fosforoorganicznym, gdyż nie zawiera wiązania P−C.
  3. Ponadto u niektórych zwierząt stwierdza się hipotermię.
  4. W 1968 firma zaprzestała sprzedaży środków opartych o amiton.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Steven L. Hoenig: Compendium of Chemical Warfare Agents. Nowy Jork: Springer-Verlag, 2006, s. 88-91. ISBN 9780387346267.
  2. 2,0 2,1 Amiton (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2010-08-17].
  3. Amiton – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Hazardous Substances Data Bank – Baza Danych Substancji Niebezpiecznych
  5. http://www.nti.org/e_research/profiles/NK/Chemical/50_1068.html (en)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]