Amiton
| VG | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | C10H24NO3PS | ||||||||||||||||||
| Inne wzory | (C2H5O)2P(O)SCH2CH2N(C2H5)2 | ||||||||||||||||||
| Masa molowa | 269,34 g/mol | ||||||||||||||||||
| Wygląd | bezbarwna ciecz[1] | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||
| Numer CAS | 78-53-5 3734-97-2 (szczawian) |
||||||||||||||||||
| PubChem | 6542[3] | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|||||||||||||||||||
Amiton[a] (BSI) – fosforoorganiczny związek chemiczny, silny insektycyd. Potencjalny paralityczno-drgawkowy bojowy środek trujący zbliżony budową do związków V.
Spis treści |
Oznaczenia i identfikacja[edytuj]
- Numer ACX: X1008389-9
- Numer HSDB:[4] 6379
- Oznaczenia wojskowe: VG
- Inne oznaczenia: DSDP, Inferno, Metram, Metramac, w Rosji znany pod nazwą tetram.
Właściwości fizyczne i chemiczne[edytuj]
Amiton jest wysokowrzącą (temperatura wrzenia – 110 °C przy ciśnieniu 0,2 Tr) cieczą, bezbarwną lub żółtą. Masa molowa 269.33826 g/mol. Słabo rozpuszcza się w wodzie, rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych. W wodzie hydrolizuje powoli. Nie są znane dokładniejsze dane chemiczne i fizyczne amitonu. Substancje z grupy związków V były badane w okresie zimnej wojny głównie pod kątem wykorzystania militarnego.
Właściwości toksyczne[edytuj]
Amiton ma wysoką toksyczność i trwałość. Łatwo i szybko przenika przez skórę. LD50 dla szczurów przez układ pokarmowy wynosi 3-7 mg/kg (według najnowszych badań 5.4 mg/kg). Amiton jest bardzo silnym inhibitorem esterazy cholinowej. Tak jak w przypadku innych związków V mechanizm działania toksycznego nie jest do końca znany.
Działanie toksyczne[edytuj]
Pierwszymi objawami zatrucia amitonem są zwykle nudności, wymioty, biegunka, angina brzuszna, ślinotok, a także łzotok i ból oczu[b]. Następnie pojawiają się: ból i zawroty głowy, gorączka i ogólne osłabienie. W przypadku zatrucia przez drogi oddechowe pojawia się kaszel i trudności w oddychaniu. Zatrucie amitonem objawia się też rozszerzeniem źrenic, przejściową utratą zdolności akomodacji i niedowidzeniem. Amitron może powodować tachykardię lub bradykardię. Ze strony układu nerwowego objawami są: utrata koordynacji ruchowej, nieskoordynowane skurcze mięsni, trudności w wymawianiu, utrata orientacji w przestrzeni i senność.
Zgon następuje zazwyczaj na skutek uduszenia spowodowanego porażeniem funkcji układu oddechowego (porażenie mięśni oddechowych, silne zwężenie oskrzeli, itd.).
Zastosowania[edytuj]
Od 1954 amiton znajduje się w obrocie handlowym (wprowadzony przez Imperial Chemical Industries[c]). Jest używany jako kontaktowy insektycyd i środek roztoczobójczy. Wysoka toksyczność i trwałość ogranicza stosowanie w roli pestycydu. Aktualnie został wycofany z użycia jako bojowy środek trujący. Przypuszczalnie znajduje się na wyposażeniu wojsk Korei Północnej[5]. Nie odnotowano żadnego przypadku zastosowania amitonu jako bojowego środka trującego.
Zobacz też[edytuj]
Uwagi
- ↑ Nazwa amiton jest stosowana w odniesieniu do pestycydu.
- ↑ Ponadto u niektórych zwierząt stwierdza się hipotermię.
- ↑ W 1968 firma zprzestała sprzedaży środków opartych o amiton.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Steven L. Hoenig: Compendium of Chemical Warfare Agents. Nowy Jork: Springer-Verlag, 2006, s. 88-91. ISBN 9780387346267.
- ↑ 2,0 2,1 Amiton (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2010-08-17].
- ↑ Amiton – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Hazardous Substances Data Bank – Baza Danych Substancji Niebezpiecznych
- ↑ http://www.nti.org/e_research/profiles/NK/Chemical/50_1068.html (en)
Bibliografia[edytuj]
- 1000 słów o chemii i broni chemicznej: praca zbiorowa. Zygfryd Witkiewicz (red.). Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07396-1.
- http://chemfinder.cambridgesoft.com
- http://www.chemindustry.com/apps/chemicals
- http://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search
