Antoni Stanisław Czetwertyński-Światopełk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Stanisław Światopełk-Czetwertyński
Pogoń Ruska
Pogoń Ruska
Data urodzenia 1748
Data śmierci 28 czerwca 1794
Miejsce śmierci Warszawa
Rodzina Czetwertyńscy herbu Pogoń Ruska
Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Stanisława

Antoni Stanisław Światopełk-Czetwertyński (ur. w 1748, zm. 28 czerwca 1794 roku) – książę kasztelan przemyski od 1790 roku, w 1773 poseł bracławski na Sejm Rozbiorowy 1773-1775, jako członek delegacji powołanej dla ułożenia i ratyfikacji traktatów z państwami zaborczymi po I rozbiorze Polski był przedstawicielem opozycji. [1] zausznik ambasady rosyjskiej, przeciwnik Konstytucji 3 maja, marszałek konfederacji targowickiej od marca 1793 roku, konsyliarz jej konfederacji generalnej koronnej[2], odznaczony Orderem Orła Białego[3]. W 1773 roku pobrał 150 czerwonych złotych z kasy wspólnej trzech dworów rozbiorczych.[4]

Członek konfederacji Adama Ponińskiego w 1773 roku[5]. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku i poseł na sejm 1776 roku z województwa bracławskiego[6].

Był członkiem konfederacji Sejmu Czteroletniego[7]. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Rosjanie mogą liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 maja[8]. Był rotmistrzem targowickiej formacji Brygady Kawalerii Narodowej Znaków Hussarskich pod Imieniem Województwa Bracławskiego.[9] W 1792 roku był delegowany przez konfederację targowicką do zasiadania w Komisji Skarbowej Wielkiego Księstwa Litewskiego[10].

W 1785 roku został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[11].

28 czerwca 1794 roku w czasie insurekcji kościuszkowskiej został wywleczony z więzienia i bez sądu powieszony jako zdrajca przez tłum warszawski[12].

Przypisy

  1. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 559.
  2. Dariusz Rolnik, Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 - styczeń 1793), Katowice 2000, s. 162.
  3. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 274.
  4. Gazeta Rządowa, nr 53 25 sierpnia 1794, s. 212.
  5. Actum in Curia Regia Varsaviensi Feria Tertia post Dominicam Conductus Paschae videlicet, die vigesima Mensis Aprilis Anno Domini Millesimo Septingentesimo Septuagesimo Tertio. [Inc. tekst pol.:] My Posłowie na Seym blisko następuiący [...], b.n.s.
  6. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 529.
  7. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 312.
  8. Łukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792-1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47,Petersburg 1885, s. 272.
  9. Jarosław Gdański, Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki, Kamil Stepan, Wojsko Koronne. Formacje Targowicy, szkolnictwo wojskowe. Varia, Uzupełnienia, Kraków2003, s. 12.
  10. Korrespondent Warszawski Donoszący Wiadomości Kraiowe y Zagraniczne. 1792, no 63, s. 579.
  11. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 192.
  12. Kronika powstań polskich 1794–1944, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, ISBN 83-86079-02-9, s. 38