Argania żelazna
 |
Ten artykuł od 2008-12 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Adnotacja: wstęp (nazwy potoczne jak i statystyki). |
| Argania żelazna | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | wrzosowce |
| Rodzina | sączyńcowate |
| Rodzaj | argania |
| Gatunek | argania żelazna |
| Nazwa systematyczna | |
| Argania spinosa L.) Skeels Bull. Bur. Pl. Industr. U.S.D.A. 227:28. 1911 |
|
| Synonimy | |
|
Argania sideroxylon Roem. & Schult.. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Argania żelazna, argania żelazodrzew, olejara żelazna, tłuścianka żelazna, drzewo arganowe (Argania spinosa (L.) Skeels) – gatunek drzewa z monotypowego rodzaju Argania z rodziny sączyńcowatych. Endemit występujący wyłącznie w regionie Sus w południowym Maroku, pomiędzy As-Sawirą, a Agadirem na terenach obejmujących 700-800 tys. hektarów. Ocenia się, że na terenie tym występuje około 21 milionów drzew arganowych, odgrywających ważną rolę w funkcjonowaniu tego środowiska. Notuje się jednak ciągły spadek ich liczby. Zdziczałe drzewa tego gatunku rosną także w południowej Hiszpanii[2].
Spis treści |
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do podrodziny Sapotoideae, rodziny sączyńcowatych Sapotaceae, rzędu wrzosowców, grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[1].
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Drzewo jest cierniowe i osiąga wysokość 8-10 metrów. Pień arganii jest często poskręcany i sękaty, co pozwala kozom wspinać się na drzewa i zjadać ich liście oraz owoce.
- Liście
- Łopatkowatego kształtu są skupione w szczytowych partiach gałązek.
- Kwiaty
- Drobne, skupione w pęczkach w kątach liści. Kielich i korona kwiatu pięciokrotne, korona kubeczkowata. Jeden okółek 5 płodnych pręcików i okółek 5 prątniczków otacza pojedynczy słupek.
- Owoce
- Podłużne jagody z zielonym, mięsisty miąższem o długości do 5 cm. W środku zawierają 2–4 nasiona.
Zastosowanie [edytuj]
Z nasion wytwarzany jest olej jadalny zawierający 80% nienasyconych kwasów tłuszczowych. Jest on wykorzystywany do gotowania, oświetlenia i wyrobu mydeł. Wytłoki z nasion służą jako dobra pasza dla wielbłądów, owiec i bydła i kóz. W wyniku fermentacji miąższu owoców uzyskiwany jest napój alkoholowy o nazwie mahia d'Argan.
Lekkie drewno służy do wyrobu mebli, w tym dekorowania skrzyń wyrabianych w Essaouirze. Jako opał uzyskiwany jest dobrej jakości węgiel drzewny. Zresztą jako paliwo wykorzystywane jest zarówno drewno, jak i łupiny orzechów. Korzenie drzewa arganowego wrastają głęboko w poszukiwaniu wody, tym samym pomagają rozpulchniać ziemię i zapobiegają erozji.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
- ↑ 2,0 2,1 Argania spinosa (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN). [dostęp 26 grudnia 2008].
Bibliografia [edytuj]
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
