Wielbłąd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielbłąd
Camelus[1]
Linnaeus, 1758
Wielbłąd dwugarbny (Camelus bactrianus)
Wielbłąd dwugarbny (Camelus bactrianus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wielbłądowate
Rodzaj wielbłąd
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania wielbłądów w 2003
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło wielbłąd w Wikisłowniku
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o wielbłądzie

Wielbłąd (Camelus) – rodzaj dużych ssaków z rodziny wielbłądowatych. Fizjologicznie przystosowane do życia w warunkach suchego i gorącego klimatu, są w wielu krajach wykorzystywane jako zwierzęta użytkowe.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W stanie dzikim wielbłądy występują jedynie w Azji Środkowej (wielbłąd dwugarbny) i w Australii, gdzie dotarły razem z afgańskimi poganiaczami. Wielbłąd jednogarbny wyginął na wolności wiele lat temu. Jako zwierzęta hodowlane obydwa gatunki są kosmopolityczne.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało wielbłądów osiąga długość do 3 m. Ich szyja jest długa, łukowato wygięta; głowa długa, z wysklepionym ciemieniem; uszy małe i zaokrąglone. U samic występuje jedna para sutków.

Od pozostałych przedstawicieli rodziny różni je obecność charakterystycznego garbu lub garbów na grzbiecie, będących miejscem odkładania zapasów tłuszczu. Wielbłąd potrafi w nim zgromadzić nawet do 45 kg tłuszczu, co ma związek z drugą charakterystyczną cechą wielbłądów – ich odpornością na długotrwały brak wody. Warstwa tłuszczu na grzbiecie zwierzęcia pełni rolę izolatora, który wraz z gęstą sierścią ułatwia regulowanie temperatury ciała organizmu, a co za tym idzie – zmniejsza ilość wody odparowywanej w procesie pocenia się zwierzęcia. Poprzez podwyższoną temperaturę ciała, a zatem zmniejszenie gradientu termicznego między wnętrzem ciała a otoczeniem, zmniejsza się również napływ ciepła ze środowiska do organizmu. Wielbłądy też wykazują dwa razy większą wytrzymałość na odwodnienie niż człowiek, u którego utrata ok. 11% wody z ustroju kończy się już śmiercią[2]. Dodatkowym przystosowaniem zwiększającym odporność na niedobór wody jest budowa powierzchni dróg nosowych wchłaniających parę wodną z wydychanego powietrza. Wielbłądy piją wodę z dowolnego źródła, zarówno słodką, jak i słoną. Wykorzystują wodę zawartą w zjadanej roślinności, przy czym znane są z umiejętności wykorzystania każdej dostępnej paszy. Dzięki tym przystosowaniom zapotrzebowanie wielbłądów na wodę w warunkach pustynnych oceniane jest na 0,28 litra na godzinę. Dla porównania człowiek przebywający na pustyni zużywa 1 litr wody na godzinę[3].

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

W obrębie rodzaju wyróżnia się dwa gatunki:

  • wielbłąd dwugarbny (Camelus bactrianus syn. Camelus ferus[4]), inaczej baktrian – występuje zarówno w stanie dzikim (wielbłąd dwugarbny dziki C. ferus), jak i jako zwierzę hodowlane (wielbłąd dwugarbny domowy, baktrian C. bactrianus)
  • wielbłąd jednogarbny (Camelus dromedarius), inaczej dromedar lub dromader – występuje tylko jako zwierzę hodowlane

Mieszańcem baktriana i dromadera jest birtugan, inaczej nar lub tulu.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Słowo wielbłąd pochodzi z gockiego "ulbandus" (w staro-wysoko-niemieckim "olpenta"), co jest zniekształconym łacińskim wyrazem elephantus – "słoń" (który z kolei pochodzi od greckiego elephas, o tym samym znaczeniu).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Herb Pilzna z wielbłądem

Przypisy

  1. Camelus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Schmidt-Nielsen K., Fizjologia zwierząt - adaptacja do środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  3. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 120. ISBN 83-01-13806-8.
  4. Zobacz: nomenklatura zoologiczna.
  5. Jerzy Strzelczyk: „Otton III”. histmag.org. [dostęp 2011-02-11].
  6. Pilzno naszeczechy.com
  7. Jadwiga Siedlecka-Siwuda, "Droga wojsk Witolda pod Grunwald",Czasopis » Nr 09/10 (WRZESIEŃ/ ВЕРАСЕНЬ 2010)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 113-122. ISBN 83-01-13806-8.