Boris Karloff

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boris Karloff
Boris Karloff
Imię i nazwisko William Henry Pratt
Data
i miejsce urodzenia
23 listopada 1887
Wielka Brytania Londyn
Data
i miejsce śmierci
2 lutego 1969
Wielka Brytania Midhurst, Sussex
Zawód aktor
Współmałżonek Grace Harding (1910-1913)
Olive de Wilton (1915)
Montana Laurena Williams (1920)
Helene Vivian Soule (1924-1928)
Dorothy Stine (1928-1946)
Evelyn Hope Helmore (1946-1969)
Lata aktywności 1909-1969
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Boris Karloff, właśc. William Henry Pratt (ur. 23 listopada 1887 w Londynie, zm. 2 lutego 1969 w Midhurst) – angielski aktor, który wyemigrował do Kanady w 1910 roku. Znany z postaci stwora Frankensteina (Frankenstein, Narzeczona Frankensteina i Syn Frankensteina) oraz z ról w innych horrorach.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Boris Karloff urodził się jako William Henry Pratt w londyńskiej dzielnicy Peckham Rye przy 36 Forest Hill Road. Obecnie w tym miejscu wisi niebieska tabliczka ("blue plaque") upamiętniająca miejsce urodzenia aktora[1]. Jego dziadkowie był angielsko-indyjskiego pochodzenia.

Aktor dorastał w Enfield. Był najmłodszym z siedmiorga dzieci i po śmierci matki był wychowywany przez swoje rodzeństwo. Podjął naukę na wydziale konsularnym w londyńskim King's College, jednak w 1909 roku rzucił szkołę i pracował w różnych fachach m.in. jako robotnik na farmie aż do rozpoczęcia kariery aktorskiej[2]. Jego brat, Sir John Henry Pratt, został brytyjskim dyplomatą[3]. Karloff jako chłopiec miał pałąkowate nogi, jąkał się oraz seplenił[4]. W dorosłym życiu pozbył się jąkania, natomiast seplenienie słychać w filmach z jego udziałem.

Wczesna kariera[edytuj | edytuj kod]

W 1909 roku William Pratt wyjechał do Kanady i tam przyjął swój pseudonim sceniczny "Boris Karloff". Jedna z teorii genezy pseudonimu głosi, że pochodzi on od nazwiska szalonego uczonego ("Boris Karlov") z opowiadania Harolda MacGratha The Drums of Jeopardy. Jednak opowiadanie to zostało opublikowane dopiero w 1920 roku, czyli co najmniej 8 lat po tym jak aktor zaczął używać pseudonimu w niemych filmach. Inna z teorii wskazuje na wpływ postaci "Prince Boris of Karlova" z opowiadania science-fiction Edgara Rice Burroughsa, lecz ponieważ ukazało się ono w 1915 roku, wpływ może być odwrotny. Karloff utrzymywał, że imię "Boris" wybrał, ponieważ brzmiało ono obco i egzotycznie i że "Karloff" było nazwiskiem rodzinnym. Jednakże jego córka Sara Karloff zaprzeczyła znajomości przodków o takim nazwisku.

W 1911 roku Karloff dołączył do Jeanne Russell Co. i występował m.in. w Kamloops i Prince Albert. W 1912 podczas występów w Reginie był świadkiem huraganu Regina[5]. Następnie podjął pracę jako bagażowy na stacji kolejowej oraz dołączył do trupy Harry St. Clair Co., która występowała przez rok w Minot.

Z powodu podejmowania ciężkich prac fizycznych podczas pobytu w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, cierpiał na kłopoty z plecami przez resztę swojego życia. Z powodu problemów zdrowotnych nie walczył w I wojnie światowej.

Hollywood[edytuj | edytuj kod]

Boris Karloff jako stwór Frankensteina w ekranizacji z 1931 r.

Po przyjeździe do Hollywood Karloff wystąpił w dziesiątkach niemych filmów, jednak i tu musiał dorabiać pracując fizycznie. Rola potwora Frankensteina w filmie Frankenstein z 1931 roku uczyniła z niego gwiazdę. Rok później potwierdził ten status grając postać Imhotepa w filmie Mumia.

Karloff poza horrorami zagrał role w filmach z różnych gatunków. Godna zapamiętania jest rola w filmie Człowiek z blizną, w którym został zastrzelony w kręgielni. W obrazie Johna Forda Patrol na pustyni z 1934 roku wystąpił jako religijny żołnierz z I wojny światowej.

W latach trzydziestych i czterdziestych aktor rywalizował o tron króla horroru z Bélą Lugosi, który odmawiając zagrania potwora Frankensteina utorował drogę kariery Karloffa. Współpraca z Lugosi nie poprowadziła do przyjaźni, jednkaże stworzyła cenione obrazy Czarny kot (1934), Kruk (1935), The Invisible Ray (1936), Black Friday, You'll Find Out (1940) i Porywacz ciał (1945).

Karloff powrócił do legendy Frankensteina w 1944 roku filmem Dom Frankensteina, w którym wcielił się w postać nikczemnego doktora Niemanna oraz w 1958 roku rolą barona Victora von Frankenstein, wnuka wynalazcy w filmie Frankenstein - 1970.

W 1941 aktor powrócił na deski teatru sztuką Arszenik i stare koronki, w której zagrał gangstera rozwścieczonego faktem częstego mylenia go z Karloffem. W 1950 wystąpił jako kapitan Hook w musicalu Piotruś Pan. W 1952 roku był nominowany do nagrody Tony za rolę u boku Julie Harris w sztuce Jeana Anouilha L'Alouette.

W latach pięćdzisiątych Karloff zaczął występować w serialach telewizyjnych Out of This World, Thriller, The Veil. W latach sześćdziesiątych grał w filmach wytwórni American International Pictures m.in.: Strach, Kruk, The Comedy of Terrors oraz Giń Stworze, Giń!.

W połowie lat sześćdziesiątych popularność przyniosła mu narracja filmu animowanego Grinch: Świąt nie będzie, za którą otrzymał nagrodę Grammy.

Udzielił swojego głosu w nagraniach dla dzieci Trzy małe świnki, Takie sobie bajeczki Rudyarda Kiplinga, Mother Goose Nursery Rhymes z Celeste Holm i Cyril Ritchard[6] i Wyprawa na żmirłacza Lewisa Carrolla.

W 1968 roku wystąpił w filmie Żywe tarcze Petera Bogdanovicha, w którym zagrał emerytowanego aktora dreszczowców. Karloff zakończył karierę grą w trzech niskobudżetowych meksykańskich horrorach, które ukazały się po jego śmierci.

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Był sześciokrotnie żonaty, miał jedną córkę z Dorothy Stine, piątą żoną.

Był członkiem Stowarzyszenia Aktorów Filmowych.

W 1931 roku ubezpieczył się od przedwczesnego starzenia się, spowodowanego makijażem filmowym[7].

Boris Karloff ostatnie lata życia spędził w Bramshott w hrabstwie Hampshire. Zmarł na zapalenie płuc. Został skremowany, tablica pamiątkowa znajduje się w kościele św. Pawła na Covent Garden[8].

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Został uhonorowany dwiema gwiazdami na Hollywood Walk of Fame: przy 1737 Vine Street za twórczość kinową i telewizyjną przy 6664 Hollywood Boulevard.

We wrześniu 1997 roku wizerunek potwora Frankensteina i Mumii ukazał się w serii znaczków "Classic Monster Movie Stamps"[9].

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. K - London Blue Plaques (ang.). www.english-heritage.org.uk. [dostęp 2010-04-26].
  2. This is your Life Boris Karloff (ang.). W: NBC [on-line]. 1957-11-20. [dostęp 2010-04-26].
  3. Stephen Jacobs. Karloff in Saskatchewan. „Saskatchewan History”. 59 (1), 2007. ISSN 00364908. 
  4. Scott A. Nollen, Sara Jane Karloff: Boris Karloff: A Gentleman's Life. Midnight Marquee Press, 1999, s. 18. ISBN 1887664238.
  5. William A. Waiser: Saskatchewan: A New History. Fifth House, 2005. ISBN 1894856430.
  6. Children's books; Play me a story: It's tape time (ang.). The New York Times, 1989-06-11. [dostęp 2010-04-26].
  7. Mad Hollywood Contracts (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2010-04-26].
  8. St Paul's Church, Covent Garden (ang.). [dostęp 2010-04-26].
  9. Classic Movie Monsters: Boris Karloff as Frankenstein’s Monster (ang.). postalmuseum.si.edu. [dostęp 2011-02-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]