Bródno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podział administracyjny Targówka
Drewniany dom rodziny Borowców

Bródno – duże osiedle mieszkaniowe w warszawskiej dzielnicy Targówek.

Tradycyjnie nazwą Bródno określano tereny na zachód i północ od Targówka i Zacisza. W okresie międzywojennym zachodnia część Bródna, leżąca bliżej torów Kolei Nadwiślańskiej – tzw. Nowe Bródno, wraz z Cmentarzem Bródzieńskim, należała do Warszawy i miała bardziej miejski charakter (granica miasta przebiegała w przybliżeniu w rejonie ul. Rembielińskiej i Bolesławickiej). Równocześnie istniała wiejska gmina Bródno[1], obejmująca tereny leżące dalej na wschód, w tym wieś Stare Bródno. Obszar gminy Bródno (oprócz gromad Brzeziny i Grodzisk) przyłączono do stolicy w 1951[2].

W latach 70. XX wieku na dużym obszarze Starego i Nowego Bródna wybudowano nowe osiedla mieszkaniowe: Osiedle Kondratowicza, Osiedle Podgrodzie, Osiedle Toruńska, Osiedle Wysockiego.

Obecnie od podziału historycznego bardziej znany jest podział na obszary Miejskiego Systemu Informacji. Dawne Nowe Bródno wraz z osiedlami: Wysockiego, Toruńska i Kondratowicza oraz cmentarzami objęto obszarem Bródno, natomiast tereny Starego Bródna – rejon osiedla Podgrodzie wraz z Parkiem Leśnym Bródno (Lasem Bródnowskim) - objęto rozciągniętą "na wyrost" nazwą Bródno-Podgrodzie.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętniający egzekucję zakładników przy ul. Białołęckiej (obecnie ul. Suwalska)

Osiedla mieszkaniowe znajdują się między torami linii kolejowej nadwiślańskiej, ulicą Toruńską, ulicą Rembielińską i ulicą Matki Teresy z Kalkuty (d. Budowlaną). W dużej mierze zabudowane jest blokami mieszkalnymi z lat 70. Zachowały się jednak liczne relikty przedwojennej zabudowy. Do najciekawszych można zaliczyć: drewniany dom rodziny Borowców (ul. Siedzibna 43), kamienicę Kurkowskich (Krakusa 7a), kamienicę firmy Klotz Sp. z o.o. (Wysockiego 32a). Na ulicy Wysockiego dzięki Oddziałowi Bródno Towarzystwa Przyjaciół Warszawy zachowano sześćdziesięciometrowy fragment bruku, szyny tramwajowe i cztery słupy trakcji tramwajowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Bródna sięgają IXX wieku, gdy na terenie obecnego Lasu Bródnowskiego powstał warowny gród, jeden z trzech na terenie obecnej Warszawy. Nazwa pochodzi od przepływającej w pobliżu rzeki Brodni. W XV wieku istniała już królewska wieś Bródno, zaś w 1570 roku odnotowano 11 włók nieoczynszowanych i jeden łan wójtowski. W XVII wieku założono tu dwunstołanowy folwark, istniały także dwa młyny i dwie karczmy. Kres szybkiemu rozwojowi Bródna przyniósł potop szwedzki i trwająca trzy dni bitwa w okolicach Bródna (28-30 lipca 1656).

Widok na Nowe Bródno z Ustronia
Widok na Bródno, skrzyżowanie ulic Łabiszyńskiej i Ludwika Kondratowicza

Ponowny rozwój Bródna miał miejsce w II połowie XIX wieku, gdy uruchomiono linię Kolei Nadwiślańskiej i otwarto stację Praga (1875 r.). W roku 1880 na Bródnie odnotowano 360 domów i 960 mieszkańców. W roku 1884 pomiędzy szosą białołęcką (ul. I.J. Odrowąża), drogą do Starego Bródna (ul. św. Wincentego) a cmentarzem starozakonnych na terenach należących do wojska, a częściowo do szpitala św. Ducha założono Cmentarz Bródzieński. Zajął on miejsce nieużytków, poligonu i rozległych wyrobisk piasku i gliny. Pod koniec XIX wieku na terenach dawnych dóbr bródnowskich powstał folwark należący do Szpitala św. Ducha oraz kilka nowych kolonii mieszkalnych: Zacisze (z dóbr Zygmunta Jórskiego), Elsnerów (z dóbr Józefa Elsnera), Drewnica i Pustelnik.

Przy brukowanym kamieniem polnym odcinku ul. Wysockiego znajduje się pomnik Cudu nad Wisłą, ufundowany przez mieszkańców dzielnicy w 1925 roku. Po wojnie zdewastowało go UB. Monument odtworzył Oddział Bródno TPW w 1995 roku.

W latach 60-tych planowano wybudowanie osiedli oraz parku(zrealizowanego aczkolwiek mniejszego) - m.in. duże centrum handlowo-kulturalne (miesce zajmowane obecnie przez kościół św. Włodzimierza przy Kondratowicza), a zamiast bloków przy Poborzańskiej park. Plany m.in. opisano w książce “Praga Północ 1964-1968″. [3]

Osiedle nabrało obecnego kształtu w latach 70., którego projekt przygotowano i zaakceptowano 29 maja 1961 roku. Bloki wzniesiono wg planów J.Szuleckiej i J. Stanisławskiego. W 1973 rozpoczęto budowę Szpitala Bródnowskiego (ukończoną w latach 1980-1984), podczas budowy w 1977 odnaleziono armatę przeciwpancerną wz. 36, która jest eksponowana w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Obecnie na Bródnie znajduje się ostatnie w Warszawie Państwowe Gospodarstwo Rolne Bródno (ob. PGR Bródno Sp. z o.o.) znajdujące się w wyniku podziału Miejskiego Systemu Informacji dzielnicy Targówek na obszarze Zacisze (część terenów również w obszarze Targówek Mieszkaniowy).

Panorama: Widok na Nowe Bródno od strony Grochowa
Panorama: Widok na Nowe Bródno od strony Grochowa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Do 14 maja 1951 roku
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zmiany granic miasta stołecznego Warszawy, Dz. U. z 1951 r. Nr 27, poz. 199.
  3. http://www.targowek.info/2013/01/centrum-handlowe-w-miejscu-kosciola-na-brodnie/

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Filmy o Bródnie[edytuj | edytuj kod]

PKF 85/06 Dzień w osiedlu