Brydż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Brydż
Bridge declarer.jpg

Liczba graczy 4
Czas przygotowania około minuty (potasowanie i rozdanie kart)
Czas gry w zależności od liczby graczy i typu rozgrywki
Elementy strategii istnieją
Wymagane umiejętności znajomość elementów rachunku prawdopodobieństwa oraz aspekt psychologiczny, zalecana dobra pamięć
Losowość towarzyski – duża, sportowy – minimalna

Brydżgra logiczna rozgrywana przy użyciu kart, w której bierze udział czterech graczy stanowiących dwie pary. Gracze w jednej parze starają się uzyskać wynik lepszy od wyniku drugiej pary poprzez skompletowanie jak największej liczby lew. Używana jest standardowa talia 52 kart.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Brydż wywodzi się od wcześniejszej gry zwanej wistem, która pojawiła się w Anglii w XVI wieku. Gra szybko się rozpowszechniała i zaczęły powstawać nowe odmiany. W 1742 roku powstała pierwsza książka o grze napisana przez Edmonda Hoyle’a.

Prawdziwy rozkwit wista nastąpił w XIX wieku. W 1857 roku odbył się pierwszy turniej międzynarodowy. Popularność gry zaczęła jednak znacznie szybciej rosnąć w Stanach Zjednoczonych, niż na Starym Kontynencie. W 1881 roku została założona Amerykańska Liga Wista. W tym samym czasie powstała, najprawdopodobniej w Rosji (choć niektóre teorie utożsamiają miejsce powstania brydża z Turcją i Egiptem) odmiana wista, nazwana później brydżem. Początkowo gra nie dorównywała wistowi popularnością, jednakże w 1896 roku powstała pierwsza publikacja na temat brydża: „Biritch or Russian Whist”, a w roku 1927 Harold Vanderbilt urozmaicił zasady gry (np. premie za szlema i szlemika). Współczesna wersja gry (contract bridge) wywodzi się z zasad przez niego wymyślonych. W 1928 roku założono Amerykańską Ligę Brydżową, a w 1958 Światową Federację Brydża. Pierwsza Olimpiada brydżowa odbyła się w 1960 roku.

Nazwa gry brydż jest spolszczeniem nazwy angielskiej „bridge”. W oryginale nie oznacza ona jednak „mostu”, pochodzenie tego słowa nie jest do końca jasne, ale słownik oksfordzki sugeruje, że jest to angielska wersja rosyjskiego słowa „biricz” (rosyjskiej odmiany wista wywodzącej się z tureckiej gry „bir-üç”, po raz pierwszy opisanej w książce wydanej w 1896 roku pod tytułem Biritch – Russian whist).

Zasady gry[edytuj | edytuj kod]

Gra podzielona jest na rozdania, poprzedzone tasowaniem kart. Każde rozdanie dzieli się na dwie fazy – licytację oraz rozgrywkę.

Gracz, który wygrał licytację, staje się rozgrywającym i odpowiada za przeprowadzenie rozgrywki, dążąc do zrealizowania wylicytowanego kontraktu, czyli wzięcia określonej liczby lew (w zależności od stosowanego zapisu, może on również dążyć do wzięcia maksymalnej liczby lew).

Partner rozgrywającego (w fazie rozgrywki nazywany dziadkiem lub stolikiem) nie może brać aktywnego udziału w rozgrywce; jego rola ograniczona jest do wyłożenia na stół swoich kart po wiście, i dokładania do kolejnych lew kart wskazanych przez rozgrywającego.

Przeciwnicy, podczas rozgrywki nazywani obrońcami, usiłują przeszkodzić rozgrywającemu w zrealizowaniu kontraktu, względnie, dążą do zminimalizowania jego zysków (pozbawienia nadróbek lub doprowadzenia do jak najwyższej wpadki).

Zapis (punktacja) po danym rozdaniu ustalany jest zależnie od liczby wziętych lew w porównaniu z wylicytowanym kontraktem, a ponadto od dodatkowych czynników (w brydżu sportowym nazywanych założeniami), które zmieniają się przy kolejnych rozdaniach, aż do zakończenia robra (w brydżu towarzyskim) lub wypełnienia określonej liczby rozdań (w brydżu sportowym).

Komunikacja z partnerem[edytuj | edytuj kod]

Zarówno podczas licytacji, jak i rozgrywki wypowiadanie się na temat posiadanych kart i werbalne ustalanie wspólnej z partnerem strategii gry jest niedopuszczalne. Kwintesencją brydża jest współdziałanie z partnerem, którego karty pozostają nieznane, bez przekazywania sobie nawzajem dodatkowych sygnałów pomagających we współpracy. Zabronione jest stosowanie jakichkolwiek „tajnych” sygnałów (w rodzaju: jeśli położę kartę bliżej lewej strony, to mam asa), a także zachowania mogące wpłynąć na podświadomość partnera (lub zmylenie przeciwnika), na przykład udawanie głębszego namysłu, okazywanie zdenerwowania w określonych momentach gry itp. Aby ograniczyć możliwość podświadomej wymiany nielegalnych informacji (np. odczytywania intencji partnera z modulacji głosu w trakcie licytacji) w brydżu sportowym stosowane są kurtyny zasłaniające partnerów oraz tabliczki z odzywkami, dzięki którym nie używa się głosu.

Mimo tych oczywistych ograniczeń zarówno podczas licytacji, jak i rozgrywki komunikacja z partnerem jest nadal możliwa – jednak jedynym jej nośnikiem jest ustalone znaczenie odzywek licytacyjnych podczas licytacji oraz sygnałów wistowych i zrzutek w fazie rozgrywki. Ustalenia te noszą nazwę konwencji (odpowiednio: licytacyjnych i wistowych), oraz alfabetu sygnałów, w zakresie zrzutek. W brydżu sportowym przyjmuje się, że wszelkie ustalenia muszą być jawne dla obu stron. Przeciwnik ma prawo pytać o znaczenie poszczególnych odzywek licytacyjnych, a także o stosowane wisty i zrzutki – odpowiadając na te pytania nie wolno ukrywać żadnych ustaleń.

Brydż sportowy a towarzyski[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Brydż sportowy.

Brydż jest zarówno grą towarzyską, jak i sportową. Można w niego grać w gronie przyjaciół, podobnie jak w wiele innych gier karcianych, jak „tysiąc” czy „66”, ale jest to także dyscyplina sportowa. Istnieje wiele form rywalizacji sportowej w brydżu sportowym:

Podstawowe różnice między brydżem sportowym a towarzyskim:

  • W brydżu sportowym przypadek odgrywa marginalne znaczenie, o wyniku decydują przede wszystkim umiejętności. Nasz wynik zależy nie od otrzymanych kart, tylko od porównania z tym, co zrobią inne pary grające tymi samymi kartami, co my. Brydż jest grą w sensie teorii gier i zawiera element podejmowania decyzji przy ograniczonej informacji (inaczej niż np. szachy). Z tego powodu mogą zdarzyć się rozdania, w których zagranie teoretycznie (statystycznie) gorsze da lepszy wynik, niż zagranie optymalne. W praktyce jednak w brydżu sportowym przy rozegraniu kilkunastu rozdań efekt ten zostaje zniwelowany i na dłuższą metę wygrywają lepsi.
  • W brydżu sportowym wszelkie reguły dotyczące postępowania niezgodnego z zasadami np. omyłkowego nie dołożenia do koloru, regulowane są przez międzynarodowe prawo brydżowe.
  • Obecnie w brydżu sportowym często nie rozdaje się kart własnoręcznie, gracze otrzymują już gotowe pudełka z kartami, które zostały uprzednio rozdane w oparciu o wygenerowany przez komputer rozkład rozdania.
  • Gracze grający w brydża sportowego zazwyczaj stosują konwencje licytacyjne, czyli umowy, na mocy których zalicytowanie określonej odzywki w danej sytuacji ma sztuczne znaczenie (nie jest to obowiązkowe, ale zwiększa efektywność gry na tyle, że bez tego trudno o dobry wynik). Więcej w dziale konwencje.
  • Brydż sportowy doczekał się obszernej literatury oraz własnej terminologii. Istnieje olbrzymia liczba systemów licytacyjnych umożliwiających precyzyjną wymianę informacji i dochodzenie do optymalnych kontraktów.

W brydżu rozgrywane są mistrzostwa świata oraz poszczególnych krajów i kontynentów, a od lat siedemdziesiątych Polska należy do czołówki światowej. Oficjalną organizacją w Polsce, która opiekuje się brydżem, jest Polski Związek Brydża Sportowego, a organizacją międzynarodową jest Światowa Federacja Brydża (World Bridge Federation).

Gry bazujące na brydżu[edytuj | edytuj kod]

Zostało opracowanych wiele odmian brydża dla dwóch czy trzech osób, najpopularniejszą odmianą gry trzyosobowej jest tzw. „gra z dziadkiem”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]