Chart afgański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chart afgański
Afghan Hound.jpg
Inne nazwy ang. afghan hound, baluchi hound, sage baluchi
Kraj patronacki Wielka Brytania
Kraj pochodzenia Afganistan[1]
Wymiary
Wysokość 68–74 cm (psy),
63–69 cm (suki)[2]
Masa 20–25 kg (psy),
15–20 kg (suki)
Klasyfikacja
FCI Grupa X, sekcja 1,
numer wzorca 228
AKC Chart
ANKC Grupa 4 – Charty
CKC Grupa 2 – Charty
KC(UK) Chart
NZKC Charty
UKC Grupa 3 – Sighthound and Pariah
Wzorce rasy
FCI AKC ANKC CKC KC(UK) NZKC UKC
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Chart afgańskirasa psa zaliczana do grupy chartów, charakteryzująca się długą, jedwabistą sierścią, wyhodowana prawdopodobnie kilka tysięcy lat temu na obszarze obecnego Afganistanu, użytkowana pierwotnie jako pies myśliwski, stróżujący i obronny, obecnie również jako pies wyścigowy, ozdobny i pies-towarzysz. Chart afgański określany jest czasem nazwą tazy, używaną obecnie dla charta środkowoazjatyckiego. Typ chartowaty[3]. Nie podlega próbom pracy[1].

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Jest to bardzo stara, jedna z najstarszych ras psów, zaliczana do psów pierwotnych, Zwana czasem psem kabulskim[2]. Powstała w górach Afganistanu, gdzie psy te były użytkowane jako psy myśliwskie[4] i pasterskie[5]. Powstanie rasy datuje się na czasy przed naszą erą. Ich wizerunki znane są z kamiennych rzeźb pochodzących z około 2200 p.n.e.[6] Pierwotnie używane były do polowań na wilki, lisy i gazele, a także do pilnowania i obrony stad. Występowała w 3 odmianach[7], z których długowłosa dała początek dzisiejszym chartom afgańskim[7]. W obrębie rasy wyhodowano 2 typy: pustynny (bell murray) oraz górski (ghazni). Zmniejszające się zainteresowanie rasą pustynną doprowadziło do zaprzestania jej hodowli[6].

Oryginalna nazwa rasy w języku pasztotazi lub tażi – ma prawdopodobnie związek z nazwą rosyjskiej rasy tasy[potrzebne źródło] (bliskość południowej Rosji i Afganistanu przemawia za wspólnym początkiem obu ras). Uznając rasę za dobro narodowe, Afgańczycy nie zezwalali na eksport psów poza kraj – dopiero na początku XX wieku rasa trafiła do Anglii (w 1907[7][6]) i innych krajów Europy, oraz do USA.[potrzebne źródło]

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

W klasyfikacji FCI rasa ta została zaliczona do grupy X – charty, sekcja chartów długowłosych[8].

Rasa jest zarejestrowana od 1930 roku w AKC i CKC.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Szata i umaszczenie[edytuj | edytuj kod]

Umaszczenie różne – według wzorca rasy wszystkie maści są dopuszczalne[4], niepożądane są jedynie białe znaczenia (choć bywają egzemplarze całkowicie białe), zwłaszcza na głowie; często występuje czarna lub ciemna maska; charakterystyczne są długa grzywka na głowie i krótki ogon zwinięty przy końcu w pierścień.

Zachowanie i charakter[edytuj | edytuj kod]

Niezależny pies cichy w domu, ale szybki i czynny na wolnym powietrzu, o żywym usposobieniu. Trudny do ułożenia; obecnie rzadko wykorzystywany w myślistwie, za to popularny na wystawach psów. Dzieci w domu tolerują, natomiast często dążą do dominacji nad innymi domowymi zwierzętami. Wymagają zabaw ruchowych dla "upustu" energii, lecz nie powinny być spuszczane ze smyczy na otwartym terenie (dobrym rozwiązaniem jest coursing).

Zdrowie i pielęgnacja[edytuj | edytuj kod]

Długa szata wymaga starannej pielęgnacji – strzyżenia i mycia; przeciętnie czesanie szaty zajmuje godzinę dwa razy w tygodniu; szczególnej uwagi wymagają uszy i ich okolice. Większość chartów afgańskich nie jest do końca posłuszna człowiekowi. Do chorób znamiennych dla rasy zaliczyć można alergie i raka. Jak większość chartów, wrażliwe są na anestetyki.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Sierści chartów afgańskich używano do wyrobu delikatnych szali[6].
  • 3 sierpnia 2005 roku, koreański naukowiec Hwang Woo-suk ogłosił, iż dokonał pierwszego udanego sklonowania psa. Klon rasy chart afgański otrzymał imię Snuppy.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. s. 360.
  2. 2,0 2,1 David Taylor: Księga psów. s. 20-21.
  3. Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. s. 183.
  4. 4,0 4,1 Wzorzec rasy nr 228 (FCI Standard N° 228 ) (pdf), Związek Kynologiczny w Polsce - Zarząd Główny
  5. D. Najmanova, Z. Humpal: Psy rasowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1987.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Multimedialna Encyklopedia Powszechna WIEM edycja 2006. Young Digital Poland S.A., 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 Bruce Fogle: Wielka encyklopedia : Psy. Warszawa: MUZA SA, 1996, s. 93. ISBN 83-7079-672-0.
  8. Systematyka ras wg FCI z uwzględnieniem polskiego nazewnictwa ras (pdf), Związek Kynologiczny w Polsce - Zarząd Główny

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. Warszawa: Dom Wydawniczy "Bellona", 2001. ISBN 83-11-09354-7.
  • Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
  • Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1998, s. 287. ISBN 83-7073-122-8.
  • David Taylor: Księga psów. Warszawa: Świat Książki, 1995. ISBN 83-7129-102-7.