Chmiel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: inne znaczenia słowa "chmiel".
Chmiel
Owoce tzw. „szyszki” chmielu zwyczajnego
Owoce tzw. „szyszki” chmielu zwyczajnego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina konopiowate
Rodzaj chmiel
Nazwa systematyczna
Humulus L.
Sp. Pl. 1028. 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Humulus lupulus L.[2].
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Uprawa chmielu zwyczajnego

Chmiel (Humulus L.) – rodzaj roślin pnących z rodziny konopiowatych. Należą do niego w zależności od ujęcia 3[3][4] lub 5[5] gatunków występujących w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej. W Polsce rośnie dziko i uprawiany jest chmiel zwyczajny.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Pnące byliny lub rośliny jednoroczne owijające się szorstkimi pędami osiągającymi 4 m wysokości[4]. Nadziemna część bylin obumiera na zimę[6].
liście
Skrętoległe, dłoniastowrębne[4].
Kwiaty
Rośliny dwupienne z drobnymi, zielonymi kwiatami męskimi i żeńskimi rozwijającymi się na różnych roślinach. Kwiaty męskie zebrane są w wielokrotnie rozgałęzionych kwiatostanach. Składają się z 5 rozpostartych działek i 5 pręcików z okazałymi, zwisającymi pylnikami. Bezpłatkowe kwiaty żeńskie zebrane są w gęste kwiatostany. W kącie okazałych przysadek znajdują się po dwa kwiaty składające się z pojedynczego słupka z długim podwójnym znamieniem[4].
Owoce
Tzw. szyszki chmielowe z nasionami w kątach trwałych przysadek[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[3]

Humulopsis Grudz., Lupulus Mill.

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do rodziny konopiowatych (Cannabaceae Endl) , kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Urticanae Takht. ex Reveal, rząd pokrzywowce (Urticales Dumort.), rodzina konopiowate (Cannabaceae Endl.), plemię Humuleae Dumort., rodzaj chmiel (Humulus L.)[7].

Gatunki flory Polski[8]
Inne gatunki[5]

W niektórych ujęciach odmiany w obrębie gatunku Humulus lupulus podnosi się do rangi odrębnych gatunków[5]:

Uprawa i zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Chmiel zwyczajny jest przyprawą wykorzystywaną do produkcji piwa, a także niektórych leków, kosmetyków i likierów. Uprawia się go na ziemiach żyznych (takich jak mady), dobrze nasłonecznionych.

Polska jest czwartym pod względem wielkości producentem chmielu w Unii Europejskiej, oraz szóstym na świecie (wyprzedzają ją Stany Zjednoczone, Chiny, Niemcy, Czechy i Słowenia). W 2009 r. zbiory chmielu w Polsce wyniosły prawie 3 700 ton i były o ponad 7 proc. większe od zbiorów w 2008 r. Chmiel uprawiany jest na obszarze 2 166 ha. Produkcją tą zajmuje się ok. 1000 gospodarstw. Chmielowym zagłębiem Polski jest Lubelszczyzna, w samej gminie Wilków ponad 600 gospodarstw uprawia 40% całej krajowej produkcji chmielu[9]. Plantacje znajdują się także na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło chmiel w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-21].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. 3,0 3,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2013-02-18].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 147. ISBN 0333748905.
  5. 5,0 5,1 5,2 Humulus (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-02-18].
  6. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Humulus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. Ponad 350 gospodarstw straciło uprawy chmielu w wyniku powodzi. Portalspożywczy.pl, 03.07.2010. [dostęp 2010-07-04].