Cierniówka
| Cierniówka | |
| Sylvia communis[1] | |
| Latham, 1787 | |
.jpg&filetimestamp=20090820100101) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | wróblowe |
| Podrząd | śpiewające |
| Rodzina | pokrzewkowate |
| Rodzaj | Sylvia |
| Gatunek | cierniówka |
| Kategoria zagrożenia (CzKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Cierniówka, pokrzewka cierniówka (Sylvia communis) – mały ptak wędrowny z rodziny pokrzewkowatych.
Spis treści |
[edytuj] Występowanie
Zamieszkuje niemal całą Europę poza północną częścią Półwyspu Skandynawskiego, północne wybrzeże Afryki, Azję Mniejszą i środkową Azję. Przeloty w kwietniu - maju i sierpniu - wrześniu. Zimuje w środkowej Afryce, na Półwyspie Arabskim i na subkontynencie indyjskim, zatem pokonuje duże odległości, by tam dotrzeć. Wyróżnia się 3 podgatunki.
- W Polsce liczny ptak lęgowy[3]. Spotykany na całym Niżu Polskim, zwłaszcza wschodnią część, a w górach do 1400 m n.p.m. Liczne populacje notuje się na przedmieściach miast, np. w Warszawie oszacowano 2000 par lęgowych, a w Gliwicach ponad 400[4]. Zwłaszcza w czasie przelotów można być zaobserwowana w każdym miejscu kraju. Ostatnie osobniki widziano na przełomie września i października, jednak nie wykazano prób zimowania cierniówki w Polsce.
[edytuj] Charakterystyka
.jpg&filetimestamp=20100912171614)
[edytuj] Cechy gatunku
Mały ptak o wysmukłej sylwetce. Ubarwienie dość jasne - u obu płci wierzch rudoszary, skrzydła wyraźnie rdzawe na obrzeżeniach (na lotkach drugorzędowych i pokrywach skrzydłowych). Ogon ciemnobrązowy, długi z białymi brzegami. Spód białawy z szarym lub różowym nalotem na piersi. U samca głowa i kark wyraźnie szare, a podgardle czysto białe, szarobrązowy grzbiet; u samicy głowa brązowawa, a podgardle nie tak jasne jak u samca. Nogi przyjmują barwę od żółtawego do brązowego. Samica i samiec są tej samej wielkości. Lot nie jest charakterystyczny.
[edytuj] Śpiew
Łatwo rozpoznaje się ją od piegży po śpiewie. Na melodię składa się szereg krótkich, szybko powtarzanych fraz, a finał wieńczy głośniejszy, wyższy ton. Samiec wykonuje ją z różnych miejsc, które są dogodne do obserwacji otoczenia. W czasie śpiewania może na chwilę wznosić się w powietrze z drzewa, po czym opadać z powrotem w zarośla.
[edytuj] Wymiary średnie
Jest mniejsza i delikatniejsza od wróbla.
- długość ciała
- ok. 13-14 cm
- rozpiętość skrzydeł
- ok. 23 cm
[edytuj] Masa ciała
ok. 15-18 g
[edytuj] Biotop
Wśród pokrzewek wykazuje najmniejsze wymagania co do siedlisk. Śródpolne zarośla, nawet bardzo niskie gęste kępy krzewów lub bylin na nasłonecznionych stanowiskach. Sprawia to, że trudno zobaczyć tego ptaka. Jako jedyna z pokrzewek zasiedla tereny bezdrzewne w krajobrazie rolniczym i łąkowym. Częsta na obrzeżach miast i terenach ruderalnych, skrajach lasów, zrębach, ogrodach,wrzosach, sadach, parkach, kępach krzewów przy drogach i nad strumieniami, łąkach, miedzach, rowach i polach. Nie zamieszkuje zwartych zarośli i lasów. Może pojawiać się na terenach ruderalnych z wyższą roślinnością, w tym ludzkie przedmieścia. Widuje się ją też w piętrze kosodrzewiny.
[edytuj] Okres lęgowy
.jpg&filetimestamp=20090820101148)
[edytuj] Toki
Z zimowisk wraca w kwietniu i maju. Lęgi przypadają zatem na okres od maja do lipca. Cierniówki wyprowadzają je dwa razy w ciągu roku - pierwszy przeważnie w maju i czerwcu, a drugi od czerwca do lipca. Samce wykonują krótkie loty godowe, podobnie nieco do wykonania świergotka. Śpiewając wznosi się z wierzchołku krzaku. Leci po skosie ku górze, po czym pod podobnym kątem powoli zlatuje wolno w dół. Ląduje na eksponowanych wierzchołkach roślin. To gatunek monogamiczny.
[edytuj] Gniazdo
Luźna konstrukcja z suchych źdźbeł trawy i liści, tuż nad ziemią, w środku gęstego krzewu. Często przerasta je roślinność zielna. Poza tym pokryte bywa kokonami owadów. Budują je oboje rodzice.
[edytuj] Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lub dwa lęgi, składając w maju - czerwcu 4 do 6 zielonkawych jaj z gęstym brązowym lub szarym nakrapianiem.
[edytuj] Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres około 12-13 dni przez obydwoje rodziców. Często zdarza się im wysiadywać pisklę kukułki. Pisklęta, gniazdowniki, opuszczają gniazdo po około 14 dniach. Karmione są przez matkę i ojca. Wnętrza ich paszcz są brudnoczerwone z żółtymi brzegami. Na języku widać dwie owalne, ciemnoszare plamy o niewyraźnych granicach. Na zimowiska odlatują we wrześniu (niektóre nawet w sierpniu), kiedy to kierują się do równikowej Afryki. Inaczej jest jednak z populacjami azjatyckimi, które na zimę wędrują do Indii i na Półwysep Arabski.
[edytuj] Pożywienie
Owady i inne bezkręgowce, a późnym latem i jesienią w trakcie migracji wzbogacone o owoce.
[edytuj] Ochrona
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[5].
Przypisy
- ↑ Sylvia communis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Sylvia communis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 646. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego liczny oznacza zagęszczenie 100–1000 par na 100 km2.
- ↑ Marcin Karetta: Atlas ptaków. Pascal, 2010.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237
[edytuj] Bibliografia
- Karel Štastný: Ptaki śpiewające. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", 1993. ISBN 83-70663-80-X.
- Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.
