Cierniówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cierniówka
Sylvia communis[1]
Latham, 1787
Cierniówka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina pokrzewkowate
Rodzaj Sylvia
Gatunek cierniówka
Podgatunki
  • S. c. communis Latham, 1787
  • S. c. volgensis Domaniewski, 1915
  • S. c. icterops Ménétries, 1832
  • S. c. rubicola Stresemann, 1928
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Cierniówka, pokrzewka cierniówka (Sylvia communis) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny pokrzewkowatych (Sylviidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilka podgatunków S. communis[3][4]:

  • Sylvia communis communisEuropa do północnej Turcji i północna Afryka.
  • Sylvia communis volgensis – południowo-wschodnia część europejskiej części Rosji, zachodnia Syberia i północny Kazachstan.
  • Sylvia communis icterops – środkowa Turcja do Turkmenistanu i Iran.
  • Sylvia communis rubicola – góry środkowej Azji.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje niemal całą Europę poza północną częścią Półwyspu Skandynawskiego, północne wybrzeże Afryki, Azję Mniejszą i środkową Azję. Przeloty w kwietniu - maju i sierpniu - wrześniu. Zimuje w środkowej Afryce, na Półwyspie Arabskim i na subkontynencie indyjskim, zatem pokonuje duże odległości, by tam dotrzeć. Wyróżnia się 3 podgatunki.

W Polsce liczny ptak lęgowy[5]. Spotykany na całym Niżu Polskim, zwłaszcza wschodnią część, a w górach do 1400 m n.p.m. Liczne populacje notuje się na przedmieściach miast, np. w Warszawie oszacowano 2000 par lęgowych, a w Gliwicach ponad 400[6]. Zwłaszcza w czasie przelotów można być zaobserwowana w każdym miejscu kraju. Ostatnie osobniki widziano na przełomie września i października, jednak nie wykazano prób zimowania cierniówki w Polsce.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Śpiew jest ważnym zachowaniem w rozpoznawaniu tego gatunku

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Mały ptak o wysmukłej sylwetce. Ubarwienie dość jasne - u obu płci wierzch rudoszary, skrzydła wyraźnie rdzawe na obrzeżeniach (na lotkach drugorzędowych i pokrywach skrzydłowych). Ogon ciemnobrązowy, długi z białymi brzegami. Spód białawy z szarym lub różowym nalotem na piersi. U samca głowa i kark wyraźnie szare, a podgardle czysto białe, szarobrązowy grzbiet; u samicy głowa brązowawa, a podgardle nie tak jasne jak u samca. Nogi przyjmują barwę od żółtawego do brązowego. Samica i samiec są tej samej wielkości. Lot nie jest charakterystyczny.

Śpiew[edytuj | edytuj kod]

Łatwo rozpoznaje się ją od piegży po śpiewie. Na melodię składa się szereg krótkich, szybko powtarzanych fraz, a finał wieńczy głośniejszy, wyższy ton. Samiec wykonuje ją z różnych miejsc, które są dogodne do obserwacji otoczenia. W czasie śpiewania może na chwilę wznosić się w powietrze z drzewa, po czym opadać z powrotem w zarośla.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

Jest mniejsza i delikatniejsza od wróbla.

długość ciała
ok. 13-14 cm
rozpiętość skrzydeł
ok. 23 cm

Masa ciała[edytuj | edytuj kod]

ok. 15-18 g

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Cierniówki nie są tak wymagające dla swojego siedliska jak inne pokrzewki

Wśród pokrzewek wykazuje najmniejsze wymagania co do siedlisk. Śródpolne zarośla, nawet bardzo niskie gęste kępy krzewów lub bylin na nasłonecznionych stanowiskach. Sprawia to, że trudno zobaczyć tego ptaka. Jako jedyna z pokrzewek zasiedla tereny bezdrzewne w krajobrazie rolniczym i łąkowym. Częsta na obrzeżach miast i terenach ruderalnych, skrajach lasów, zrębach, ogrodach,wrzosach, sadach, parkach, kępach krzewów przy drogach i nad strumieniami, łąkach, miedzach, rowach i polach. Nie zamieszkuje zwartych zarośli i lasów. Może pojawiać się na terenach ruderalnych z wyższą roślinnością, w tym ludzkie przedmieścia. Widuje się ją też w piętrze kosodrzewiny.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Samiec wykonuje charakterystyczne loty godowe

Toki[edytuj | edytuj kod]

Z zimowisk wraca w kwietniu i maju. Lęgi przypadają zatem na okres od maja do lipca. Cierniówki wyprowadzają je dwa razy w ciągu roku - pierwszy przeważnie w maju i czerwcu, a drugi od czerwca do lipca. Samce wykonują krótkie loty godowe, podobnie nieco do wykonania świergotka. Śpiewając wznosi się z wierzchołku krzaku. Leci po skosie ku górze, po czym pod podobnym kątem powoli zlatuje wolno w dół. Ląduje na eksponowanych wierzchołkach roślin. To gatunek monogamiczny.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Luźna konstrukcja z suchych źdźbeł trawy i liści, tuż nad ziemią, w środku gęstego krzewu. Często przerasta je roślinność zielna. Poza tym pokryte bywa kokonami owadów. Budują je oboje rodzice.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

W ciągu roku wyprowadza jeden lub dwa lęgi, składając w maju - czerwcu 4 do 6 zielonkawych jaj z gęstym brązowym lub szarym nakrapianiem.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres około 12-13 dni przez obydwoje rodziców. Często zdarza się im wysiadywać pisklę kukułki. Pisklęta, gniazdowniki, opuszczają gniazdo po około 14 dniach. Karmione są przez matkę i ojca. Wnętrza ich paszcz są brudnoczerwone z żółtymi brzegami. Na języku widać dwie owalne, ciemnoszare plamy o niewyraźnych granicach. Na zimowiska odlatują we wrześniu (niektóre nawet w sierpniu), kiedy to kierują się do równikowej Afryki. Inaczej jest jednak z populacjami azjatyckimi, które na zimę wędrują do Indii i na Półwysep Arabski.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Owady i inne bezkręgowce, a późnym latem i jesienią w trakcie migracji wzbogacone o owoce.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Przypisy

  1. Sylvia communis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Sylvia communis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Frank Gill, David Donsker: Family Sylviidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-10-22].
  4. Greater Whitethroat (Sylvia communis) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-10-22].
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 646. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego liczny oznacza zagęszczenie 100–1000 par na 100 km2.
  6. Marcin Karetta: Atlas ptaków. Pascal, 2010.
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]