Olbrzymkowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cyatheales)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Olbrzymkowce
Cyathea medullaris
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Klad monilofity
Klasa paprocie
Rząd olbrzymkowce
Nazwa systematyczna
Cyatheales A.B. Frank
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Olbrzymkowce (Cyatheales) – rząd paproci rozprzestrzenionych głównie w strefie międzyzwrotnikowej oraz wilgotnych lasach strefy umiarkowanej porastających m.in. Nową Zelandię, Tasmanię i południową Australię. Większość przedstawicieli należy do rodzin olbrzymkowatych (Cyatheaceae) i diksoniowatych (Dicksoniaceae).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki płożą się, ale większość wykształca zdrewniałą, wznoszącą się łodygę zakończoną parasolem liści. Ten wygląd sprawił, że olbrzymkowce nazywane są paprociami drzewiastymi. Określenie to stosowane bywa również wobec paproci z innych rzędów wykształcających podobną, choć z reguły niższą łodygę.

Olbrzymkowce przypominają palmy oraz sagowce, z którymi jednak nie są blisko spokrewnione. "Pień" przypominający kłodzinę jest w istocie przekształconym kłączem otoczonym korzeniami przybyszowymi. Jego wysokość wynosi od kilkudziesięciu centymetrów do ok. 20 metrów. Liście mają po kilka metrów długości. Uszkodzenie wierzchołka powoduje śmierć rośliny, z kolei złamane kłącze potrafi się na nowo zakorzenić.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Smitha i innych (2006)[1]

Grupa siostrzana dla paprotkowców w obrębie paproci. W różnych systemach do grupy tej stosowano w całości lub części następujące nazwy teraz mające status synonimów: Dicksoniales, Hymenophyllopsidales, Loxomatales, Metaxyales, Plagiogyriales.

paprocie

długoszowce Osmundales




rozpłochowce Hymenophyllales




glejcheniowce Gleicheniales




szparnicowce Schizaeales




salwiniowce Salviniales




olbrzymkowce Cyatheales



paprotkowce Polypodiales








Podział rzędu według Smitha i innych (2006)[1]

W obrębie rzędu wyróżnia się osiem rodzin skupionych w trzy grupy (klady) tworzące politomię:

olbrzymkowce


Metaxyaceae



diksoniowate Dicksoniaceae



olbrzymkowate Cyatheaceae



otężałkowate Cibotiaceae






Culcitaceae



Plagiogyriaceae




Loxsomataceae




Thyrsopteridaceae



Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W uprawie – w palmiarniach lub jako okazała, powoli rosnąca roślina doniczkowa – uprawiana jest diksonia antarktyczna[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf. A classification for extant ferns. „Taxon”. 55 (3), s. 705–731, 2006 (ang.). 
  2. Diksonia (Dicksonia antarctica) – piękna i egzotyczna paproć drzewiasta (pol.). PoradnikOgrodniczy.pl. [dostęp 2010-02-11].