Tasmania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tasmania
Herb Flaga
Herb Tasmanii Flaga Tasmanii
Dewiza: "Ubertas et Fidelitas" (Urodzaj i Wierność)
Państwo  Australia
Siedziba Hobart
Kod ISO 3166-2 AU-TS
Zarządzający Lara Giddings
Gubernator Peter Underwood
Powierzchnia 90 758 km²
Populacja 
• liczba ludności

478 400
• gęstość 6,92 os./km²
Kod pocztowy TAS
Strefa czasowa UTC+10 (+11 DST)
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba Senatorów 12
Liczba Reprezentantów 5
Położenie na mapie Australii
Położenie na mapie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Australia

Tasmaniawyspa u południowo-wschodnich wybrzeży kontynentu australijskiego, a zarazem najmniejszy stan Australii. W skład stanu Tasmania wchodzą też mniejsze wyspy w Cieśninie Bassa oraz wyspa Macquarie - pow. 128 km² (w południowej części Oceanu Indyjskiego).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wyspa Tasmania, położona ok. 300 km na południe od wybrzeża Australii, jest górzysta i ma wspólną historię geologiczną z górami we wschodniej części Australii (Wielkie Góry Wododziałowe), od których oddziela ją Cieśnina Bassa i jęzor półotwartego Morza Tasmana. Znaczną część wyspy zajmuje Płaskowyż Centralny, zbudowany z osadów paleozoicznych przykrytych jurajskimi skałami magmowymi, ograniczony od północy i wschodu przeszło 600-metrowym uskokiem. W najwyższych partiach górskich występują ślady zlodowacenia. Na północnym wschodzie wznosi się masyw Ben Lomond (do 1573 m n.p.m.), wyraźnie oddzielony od Płaskowyżu obniżeniem o nazwie Tamar.

Tasmania ma urozmaiconą linię brzegową, gęstą sieć rzek i liczne jeziora polodowcowe, a znaczną jej część porastają lasy z przewagą eukaliptusa (na północy i wschodzie) lub buka południowego (na południowym zachodzie). Powyżej 1200 m n.p.m. roślinność ma charakter alpejski. Dzika przyroda zajmuje ok. ¼ powierzchni wyspy.

Ważniejsze miasta (ludność szacunkowo w 2010)[1]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zachodnia Tasmania na mapie z 1865 z zaznaczonymi pokładami surowców naturalnych
Tasmania, Ruiny więzienia kolonii karnej w Port Arthur

Przed przybyciem Europejczyków Tasmania była zamieszkana przez Aborygenów tasmańskich, których liczebność wahała się pomiędzy 5 i 10 tys. w 1803. W wyniku osadnictwa brytyjskiego i chorób populacja ich uległa zmniejszeniu do ok. 300 osób w 1833. Część Aborygenów wyginęła, a część zmieszała się z populacją osadników. Do prawdziwej hekatomby ludności tubylczej Tasmanii doszło w I połowie XIX wieku. Trwająca wtedy tzw. ,,Czarna wojna doprowadziła do całkowitego wyniszczenia rodzimej ludności tej wyspy. Wówczas także większość autochtonów przesiedlono na Wyspę Flindersa; odpowiedzialny był za to George Augustus Robinson.

Ostatnią czystej krwi Aborygenką tasmańską jest nazywana Truganini, która zmarła w Hobart w 1876 r., choć możliwe jest, że była nią Fanny Cochrane Smith, zmarła w 1905[2].

Tasmania zawdzięcza swą nazwę Ablowi Janszoonowi Tasmanowi, który odkrył ją 24 listopada 1642 w czasie wyprawy trwającej do 1643 r., uznając ją za ląd i nazywając Ziemią van Diemena. W 1798 stwierdzono jednak, że jest wyspą, a w r. 1856 ustalono obecnie obowiązującą nazwę, pochodzącą od nazwiska odkrywcy.

Pierwsza osada brytyjska, Risdon Cove, powstała w 1803. Jako Ziemia van Diemena została ogłoszona samodzielną kolonią 3 grudnia 1825, wcześniej stanowiła część Nowej Południowej Walii.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Zobacz więcej w kategorii: Polityka Tasmanii

Od 1901 r. Tasmania jest jednym z sześciu stanów wchodzących w skład Związku Australijskiego. Równocześnie zachowała własną konstytucję, pochodzącą jeszcze z czasów kolonialnych. Władzę ustawodawczą stanowi dwuizbowy parlament, składający z liczącej 25 członków Izby Zgromadzenia oraz 15-osobowej Rady Ustawodawczej. Na czele władzy wykonawczej formalnie stoi gubernator Tasmanii, oficjalnie będący osobistym reprezentantem królowej Australii w stanie, a w praktyce nominowany przez rząd stanowy. Faktycznie aparatem wykonawczy kieruje premier Tasmanii, którym zostaje automatycznie lider największej frakcji lub koalicji w izbie niższej parlamentu.

Mapa Tasmanii

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka Tasmanii opiera się głównie na przemyśle wydobywczym (górnictwo węgla, rud miedzi oraz cynku), rolnictwie i leśnictwie oraz turystyce.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Tasmania w Wikisłowniku

Przypisy