Cyclura carinata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cyclura carinata
Harlan, 1825
Cyclura carinata
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady
Rząd łuskonośne
Podrząd Iguania
Rodzina legwanowate
Rodzaj Cyclura
Gatunek Cyclura carinata
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Cyclura carinata – krytycznie zagrożony wyginięciem gatunek jaszczurki z rodziny legwanowatych.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

C. carinata carinata opisany został po raz pierwszy przez amerykańskiego zoologa Richarda Harlana w dziele Fauna Americana w 1825[2]. Nazwa rodzajowa Cyclura pochodzi ze starożytnego języka greckiego. Cyclos (κύκλος) oznacza "okrągły", a ourá (οὐρά) – ogon. Jest to nawiązanie do kolistego w kształcie ogona charakterystycznwgo dla wszystkich przedstawicieli tego rodzaju[3]. Z kolei epitet gatunkowy oznacza "kilowata" i odnosi się do łusek zwierzęcia.

Morfologia i genetyka przemawiają za tym, że najbliższym krewnym opisywanego tu gatunku jest Cyclura ricordi z Haiti[4].

Anatomia i morfologia[edytuj | edytuj kod]

Osiągający 77 cm długości w przypadku dorosłego osobnika, C. carinata jest jednym z najmniejszych gatunków swego rodzaju[5][6].

Jaszczurka ta zwykle jest barwy od brązowoszarej, zwykle z ciemniejszym deseniem. Nie występują duże łuski na górnej powierzchni głowy charakterystyczne dla innych gatunków rodzaju Cyclura. Ma także większe kolce grzbietowe niż inne gatunki legwanów[7].

Jak i inne Cyclura, samce przerastają samice. Ich masa ciała jest około 2 razy większa niż u płci przeciwnej. Dysponują większymi grzebieniami na grzbiecie, a także porami na udach. Otwory te służą do wydzielania feromonów w celu wabienia samic[4][8]. Brak tychże porów u osobników żeńskich to przykład dymorfizmu płciowego[8][9].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest to endemit, występuje jedynie na 50–60 spośród ponad 200 wysp wchodzących w skład Turks i Caicos. Jeden podgatunek Cyclura carinata bartschi zamieszkuje Booby Cay[1][10].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Rock Iguana 2640.jpg

Zwierzę to zamieszkuje małe rafy. Redukcja do 5% pierwotnej wielkości spowodowana została wprowadzeniem drapieżników przez człowieka[7][5].

2000 legwanów to jedyne lądowe stworzenia zamieszkujące Little Water Cay[7]. W celach turystycznych zbudowano tam promenadę[4]. Turyści mogą przechadzać się po wyspie w jej obrębie, nie wolno im jednak jej opuszczać[7][4].

Opisywany tu gatunek bytuje w otoczeniu skał i piasku, który jest im potrzebny do budowy gniazda[11][4]. Legwan ten wiedzie dzienny tryb życia. Noce spędza w wykopanych przez siebie norach lub też w naturalnych kryjówkach np. pod lub wśród skał[11].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak spokrewnione z nim gatunki, C. carinata jest głównie roślinożerna. Spożywa liście, owoce i kwiaty ponad 58 gatunków roślin[1]. Bardzo rzadko wzbogaca swą dietę o owady, mięczaki, skorupiaki, pajęczaki, jaszczurki i padlinę[11]. Trzymana w niewoli może być karmiona zarówno pokarmem roślinnym, jak zwierzęcym[11][4].

Długość życia[edytuj | edytuj kod]

Z publikacji Gerbera i Iversona wynika, że opisywany tu gad może żyć nawet 20 lat[11].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Samce osiągają dojrzałość płciową w wieku 7 lat. Stają się terytorialne, co ma zapewnić im pożywienie i samice[11]. Te z kolei przejawiają zachowania terytorialne, kiedy bronią swego gniazda przez kilka dni do kilku tygodni po złożeniu jaj[11]. Parzenie się następuje w maju. Składanie jaj ma z kolei miejsce w czerwcu, przy czym w jednym złożeniu jest ich od 2 do 9[11]. Młode wykluwają się we wrześniu po trwającej 90 dni inkubacji[11].

Spadek liczebności[edytuj | edytuj kod]

Uznawana za najzdrowszą, populacja rodzaju Cyclura w Indiach Zachodnich, zmniejsza się z powodu niewielkich rozmiarów jej przedstawicieli. Czyni ją to bowiem narażoną na polowania wprowadzonych drapieżników, szczególnie psów i kotów[1][5]. W latach siedemdziesiątych XX wieku populacja licząca 15000 legwanów została kompletnie wyniszczona przez garstkę psów i kotów zawleczonych do Pine Cay przez pracowników hotelowych[5]. Drugorzędnym czynnikiem zmniejszania się liczebności jest też konkurencja ze zwierzętami zarówno domowymi, jak i dzikimi[1][12].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Chociaż Little Water Cay stanowi dom dla ponad 2000 tychże legwanów, zostały one wyniszczone na innych rafach ich dawniejszego zasięgu[7][1]. Little Water Cay ustanowiono rezerwatem, a psy i koty nie są w nim tolerowane. Ma to zapewnić przetrwanie tego krytycznie zagrożonego gatunku[1].

W roku 2000 naukowcy z oddziału Conservation and Research for Endangered Species (CRES) zoo w San Diego pod kierunkiem Dr. Glenn Gerber przemieścili 218 osobników z Big Ambergris i Little Water Cay, gdzie ich populacje były zagrożone, do 4 niezamieszkanych raf[5][13].

Do dnia dzisiejszego współczynnik przeżycia wyniósł 98%. Zwierzęta zaadaptowały się do nowych warunków, a nawet z sukcesem rozmnażały w następnym sezonie rozrodczym[5][13]. Roczne jaszczurki pochodzące od osobników przeniesionych od 2002 znacznie przerosły na 400% swych odpowiedników z pierwotnej rafy, z której pochodzili ich rodzice[5][13].

Prawna ochrona tego gatunku legwanów została zaplanowana przez rząd Turks i Caicos w 2003[5]. Poza tym the National Trust for the Turks and Caicos Islands posiada radę zajmującą się Little Water Cay w celu uniknięcia złego zarządzania. Dzięki temu zainicjowano program usunięcia dzikich kotów z Pine Cay i Water Cay[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Cyclura carinata. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  2. Cyclura carinata. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 4 grudnia 2008]
  3. Alejandro Sanchez: Family Iguanidae: Iguanas and Their Kin (ang.). W: Father Sanchez's Web Site of West Indian Natural History Diapsids I: Introduction; Lizards [on-line]. [dostęp 26 listopada 2007].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Allison Alberts: Turks & Caicos Iguana, Cyclura carinata carinata Conservation & Mgmt. Plan 2005 – 2009. 2007. [dostęp 2007-10-22].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Rick Hudson. Big Lizards, Big Problems. „Reptiles Magazine”. 4. 15, s. 54-61, 4 stycznia 2007. 
  6. Richard D. Hudson, Allison C. Alberts: The Role of Zoos in the Conservation of West Indian Iguanas. University of California Press, 2004, s. 281-285. ISBN 9780520238541.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Mark E. Welch, Glenn P. Gerber, Scott K. Davis: Genetic Structure of the Turks and Caicos Rock Iguana and Its Implications for Species Conservation. University of California Press, 2004, s. 58-70. ISBN 9780520238541.
  8. 8,0 8,1 Phillipe De Vosjoli: The Green Iguana Manual. David Blair. Escondido, California: Advanced Vivarium Systems, 1992. ISBN 74886904040.
  9. Emilia P. Martins, Lacy: Behavior and Ecology of Rock Iguanas,I: Evidence for an Appeasement Display. University of California Press, 2004, s. 98-108. ISBN 9780520238541.
  10. Bradford D. Hollingsworth: The Evolution of Iguanas: An Overview of Relationships and a Checklist of Species. University of California Press, 2004, s. 35. ISBN 9780520238541.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 11,8 Glenn Gerber, John Iverson: Turks and Caicos Iguana. IUCN-ISG, 2005. [dostęp 10/5/2007].
  12. William K. Hayes, Ronald L. Carter, Samuel Cyril, Benjamin Thornton: Conservation of a Bahamian Rock Iguana, I; Iguanas: Biology and Conservation. University of California Press, 2004, s. 245. ISBN 9780520238541.
  13. 13,0 13,1 13,2 Turks and Caicos Iguana Restoration Program. „Conservation and Research for Endangered Species”, 2007.