Dafnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rozwielitka
Daphnia[1]
O. F. Müller, 1785
Przedstawiciel rodzaju Daphnia magna
Przedstawiciel rodzaju Daphnia magna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp skorupiaki
Gromada skrzelonogi
Rząd dwupancerzowce
Podrząd wioślarki
Rodzina Daphniidae
Podrodzina Daphniinae
Rodzaj dafnia
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dafnia, rozwielitka (Daphnia) – rodzaj słodkowodnych stawonogów zaliczanych do grupy wioślarek.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Rozwielitki (dafnie) mają 2 pary czułków, z których pierwsza para pełni rolę narządu czuciowego, a druga para stanowi główny narząd ruchu oraz 5 par odnóży tułowiowych, pełniących funkcje filtracyjne. Zamieszkują zbiorniki słodkowodne. Rozwielitki poruszają się skokami. Rozmiary ich ciała wahają się od 1 mm do 6 mm. Samce, które są znacznie mniejsze od samic, pojawiają się okresowo, głównie przed porą zimową, potrzebne do zapłodnienia tzw. jaj zimowych, z których wylęgają się samice rozmnażające się partenogenetycznie. Zjawisko to nazywane jest heterogonią i zależne jest od warunków zewnętrznych, choć istnieją też klony obligatoryjnie partenogenetyczne.

Jaja o natychmiastowym rozwoju noszone są przez samice na grzbiecie pod pancerzem, w komorze lęgowej (kładce jajowej) do momentu usamodzielnienia się potomstwa. Jaja zimowe przechodzą przez okres obligatoryjnego spoczynku, nie rozwijają się w komorze lęgowej lecz uwalniane są w chitynowym ephippium (forma przetrwalna) do środowiska, gdzie oczekują na nadejście sprzyjających warunków życiowych.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Rozwielitki żywią się glonami, bakteriami i zawiesiną organiczną, którą odfiltrowują z wody.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Rozwielitki stanowią ważny składnik planktonu słodkowodnego będąc pokarmem ryb i innych zwierząt wodnych. Jako filtratory odżywiające się glonami mają duże możliwości kontroli ich rozwoju, przyczyniając się do naturalnego samooczyszczania się zbiorników wodnych. Ich zdolności filtracyjne wykorzystywane są w zabiegach biomanipulacyjnych, gdy ogranicza się (lub czasowo eliminuje) populacje ryb planktonożernych w zbiorniku wodnym, pozwalając rozwijać się dużym rozwielitkom, które w krótkim czasie zdolne są doprowadzić do tego że woda staje się przezroczysta.[2] Żywe i suszone rozwielitki wykorzystywane są przez akwarystów jako pokarm dla ryb akwariowych. Chętnie wykorzystywane przez naukowców w badaniach procesów ekologicznych. Genom Daphnia pulex został poznany (zsekwencjonowany) w 2011 roku[3]

Gatunki i Systematyka [4] [2][edytuj | edytuj kod]

  • Rodzina Daphniidae Straus, 1820 (emend. Schödler, 1858)
  • Podrodzina Daphniinae Dumont & Pensaert, 1983
  • Rodzaj Daphnia O. F. Müller, 1785

Synonimy rodzaju Daphnia[edytuj | edytuj kod]

  • Daphne O. F. Müller, 1776
  • Cephaloxus Sars, 1861
  • Dactylura Brady, 1898
  • Daphniopsis Sars, 1903
  • Hyalodaphnia Schödler, 1865
  • Leiodaphnia Dybowski & Grochowski, 1895

Gatunki notowane w Europie[edytuj | edytuj kod]

  • Podrodzaj Ctenodaphnia Dybowski & Grochowski, 1895
  • Daphnia atkinsoni Baird, 1859
  • Daphnia bolivari Richard 1888
  • Daphnia chevreuxi Richard, 1896
  • Daphnia dolichocephala Sars, 1895
  • Daphnia hispanica Glagolev & Alonso, 1989
  • Daphnia magna Straus, 1820
  • Daphnia mediterranea Alonso, 1985
  • Daphnia similis Claus, 1876
  • Daphnia triquetra G. O. Sars, 1903
  • Daphnia ulomskyi Behning 1941
  • Podrodzaj Daphnia s. str. O. F. Müller, 1785
  • Daphnia ambigua Scourfield, 1947
  • Daphnia cristata G. O. Sars, 1861
  • Daphnia cucullata G. O. Sars, 1862
  • Daphnia curvirostris Eylmann, 1887
  • Daphnia galeata G. O. Sars, 1863
  • Daphnia hrbaceki Juracka, Kořinek, Petrusek, 2010
  • Daphnia lacustris G. O. Sars, 1862
  • Daphnia longiremis G. O. Sars, 1862
  • Daphnia longispina (O. F. Müller, 1776)
  • Daphnia middendorffiana Fischer, 1851
  • Daphnia obtusa Kurz, 1875, emend. Scourfield, 1942
  • Daphnia parvula Fordyce, 1901
  • Daphnia pulex Leydig, 1860
  • Daphnia pulicaria Forbes, 1893
  • Daphnia tatrensis Lityński, 1913
  • Daphnia umbra Taylor, Hebert, Colbourne, 1996

Gatunki notowane w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Gatunki włączone do innych gatunków[edytuj | edytuj kod]


Galeria zdjęċ[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Daphnia w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Jan Igor Rybak & Leszek A. Błędzki: Słodkowodne skorupiaki planktonowe. Klucz do oznaczania gatunków.. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010, s. 366. ISBN 978-83-235-0738-3.
  3. The Ecoresponsive Genome of Daphnia pulex, Science 4 February 2011; Vol. 331 no. 6017 pp. 555-561 DOI: 10.1126/science.1197761.
  4. the Integrated Taxonomic Information System (dostęp 14.05.2021)
  5. Adam Petrusek, Anders Hobæk, Jens Petter Nilssen, Morten Skage, Martin Černý, Nora Brede, Klaus Schwenk. A taxonomic reappraisal of the European Daphnia longispina complex (Crustacea, Cladocera, Anomopoda). „Zoologica Scripta”. 37 (5), s. 507–519, wrzesień 2008. Norwegian Academy of Science and Letters. doi:10.1111/j.1463-6409.2008.00336.x (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Igor Rybak & Leszek A. Błędzki: Słodkowodne skorupiaki planktonowe. Klucz do oznaczania gatunków.. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010, s. 366. ISBN 978-83-235-0738-3.