Dafnia
| Rozwielitka | |
| Daphnia[1] | |
| O. F. Müller, 1785 | |
 Przedstawiciel rodzaju Daphnia magna |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Podtyp | skorupiaki |
| Gromada | skrzelonogi |
| Rząd | dwupancerzowce |
| Podrząd | wioślarki |
| Rodzina | Daphniidae |
| Podrodzina | Daphniinae |
| Rodzaj | dafnia |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Dafnia, rozwielitka (Daphnia) – rodzaj słodkowodnych stawonogów zaliczanych do grupy wioślarek.
Spis treści |
Opis [edytuj]
Rozwielitki (dafnie) mają 2 pary czułków, z których pierwsza para pełni rolę narządu czuciowego, a druga para stanowi główny narząd ruchu oraz 5 par odnóży tułowiowych, pełniących funkcje filtracyjne. Zamieszkują zbiorniki słodkowodne. Rozwielitki poruszają się skokami. Rozmiary ich ciała wahają się od 1 mm do 6 mm. Samce, które są znacznie mniejsze od samic, pojawiają się okresowo, głównie przed porą zimową, potrzebne do zapłodnienia tzw. jaj zimowych, z których wylęgają się samice rozmnażające się partenogenetycznie. Zjawisko to nazywane jest heterogonią i zależne jest od warunków zewnętrznych, choć istnieją też klony obligatoryjnie partenogenetyczne.
Jaja o natychmiastowym rozwoju noszone są przez samice na grzbiecie pod pancerzem, w komorze lęgowej (kładce jajowej) do momentu usamodzielnienia się potomstwa. Jaja zimowe przechodzą przez okres obligatoryjnego spoczynku, nie rozwijają się w komorze lęgowej lecz uwalniane są w chitynowym ephippium (forma przetrwalna) do środowiska, gdzie oczekują na nadejście sprzyjających warunków życiowych.
Odżywianie [edytuj]
Rozwielitki żywią się glonami, bakteriami i zawiesiną organiczną, którą odfiltrowują z wody.
Znaczenie [edytuj]
Rozwielitki stanowią ważny składnik planktonu słodkowodnego będąc pokarmem ryb i innych zwierząt wodnych. Jako filtratory odżywiające się glonami mają duże możliwości kontroli ich rozwoju, przyczyniając się do naturalnego samooczyszczania się zbiorników wodnych. Ich zdolności filtracyjne wykorzystywane są w zabiegach biomanipulacyjnych, gdy ogranicza się (lub czasowo eliminuje) populacje ryb planktonożernych w zbiorniku wodnym, pozwalając rozwijać się dużym rozwielitkom, które w krótkim czasie zdolne są doprowadzić do tego że woda staje się przezroczysta.[2] Żywe i suszone rozwielitki wykorzystywane są przez akwarystów jako pokarm dla ryb akwariowych. Chętnie wykorzystywane przez naukowców w badaniach procesów ekologicznych. Genom Daphnia pulex został poznany (zsekwencjonowany) w 2011 roku[3]
Gatunki i Systematyka [4] [2] [edytuj]
- Rodzina Daphniidae Straus, 1820 (emend. Schödler, 1858)
- Podrodzina Daphniinae Dumont & Pensaert, 1983
- Rodzaj Daphnia O. F. Müller, 1785
Synonimy rodzaju Daphnia [edytuj]
- Daphne O. F. Müller, 1776
- Cephaloxus Sars, 1861
- Dactylura Brady, 1898
- Daphniopsis Sars, 1903
- Hyalodaphnia Schödler, 1865
- Leiodaphnia Dybowski & Grochowski, 1895
Gatunki notowane w Europie [edytuj]
- Podrodzaj Ctenodaphnia Dybowski & Grochowski, 1895
- Daphnia atkinsoni Baird, 1859
- Daphnia bolivari Richard 1888
- Daphnia chevreuxi Richard, 1896
- Daphnia dolichocephala Sars, 1895
- Daphnia hispanica Glagolev & Alonso, 1989
- Daphnia magna Straus, 1820
- Daphnia mediterranea Alonso, 1985
- Daphnia similis Claus, 1876
- Daphnia triquetra G. O. Sars, 1903
- Daphnia ulomskyi Behning 1941
- Podrodzaj Daphnia s. str. O. F. Müller, 1785
- Daphnia ambigua Scourfield, 1947
- Daphnia cristata G. O. Sars, 1861
- Daphnia cucullata G. O. Sars, 1862
- Daphnia curvirostris Eylmann, 1887
- Daphnia galeata G. O. Sars, 1863
- Daphnia hrbaceki Juracka, Kořinek, Petrusek, 2010
- Daphnia lacustris G. O. Sars, 1862
- Daphnia longiremis G. O. Sars, 1862
- Daphnia longispina (O. F. Müller, 1776)
- Daphnia middendorffiana Fischer, 1851
- Daphnia obtusa Kurz, 1875, emend. Scourfield, 1942
- Daphnia parvula Fordyce, 1901
- Daphnia pulex Leydig, 1860
- Daphnia pulicaria Forbes, 1893
- Daphnia tatrensis Lityński, 1913
- Daphnia umbra Taylor, Hebert, Colbourne, 1996
Gatunki notowane w Polsce [edytuj]
- Podrodzaj Ctenodaphnia Dybowski & Grochowski, 1895
- Daphnia atkinsoni
- Daphnia magna
- Daphnia similis - prawdopodobne występowanie w Polsce
- Podrodzaj Daphnia s. str. O. F. Müller, 1785
- Daphnia ambigua
- Daphnia cristata
- Daphnia cucullata
- Daphnia curvirostris - prawdopodobne występowanie w Polsce
- Daphnia galeata
- Daphnia longiremis
- Daphnia longispina
- Daphnia obtusa - prawdopodobne występowanie w Polsce
- Daphnia parvula - prawdopodobne występowanie w Polsce
- Daphnia pulex
- Daphnia pulicaria
- Daphnia tatrensis
Gatunki włączone do innych gatunków [edytuj]
- Daphnia hyalina - w 2008 roku włączona do Daphnia longispina [5]
Galeria zdjęċ [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Daphnia w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Jan Igor Rybak & Leszek A. Błędzki: Słodkowodne skorupiaki planktonowe. Klucz do oznaczania gatunków.. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010, s. 366. ISBN 978-83-235-0738-3.
- ↑ The Ecoresponsive Genome of Daphnia pulex, Science 4 February 2011; Vol. 331 no. 6017 pp. 555-561 DOI: 10.1126/science.1197761.
- ↑ the Integrated Taxonomic Information System (dostęp 14.05.2021)
- ↑ Adam Petrusek, Anders Hobæk, Jens Petter Nilssen, Morten Skage, Martin Černý, Nora Brede, Klaus Schwenk. A taxonomic reappraisal of the European Daphnia longispina complex (Crustacea, Cladocera, Anomopoda). „Zoologica Scripta”. 37 (5), s. 507–519, wrzesień 2008. Norwegian Academy of Science and Letters. doi:10.1111/j.1463-6409.2008.00336.x (ang.).
Bibliografia [edytuj]
- Jan Igor Rybak & Leszek A. Błędzki: Słodkowodne skorupiaki planktonowe. Klucz do oznaczania gatunków.. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010, s. 366. ISBN 978-83-235-0738-3.
