Dereń jadalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dereń jadalny
Cornus mas Sturm40.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd dereniowce
Rodzina dereniowate
Rodzaj dereń
Gatunek dereń jadalny
Nazwa systematyczna
Cornus mas L.
Sp. pl. 1:117. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Owoce

Dereń jadalny, dereń właściwy (Cornus mas L.) – gatunek rośliny z rodziny dereniowatych. Pochodzi ze środkowej i południowo-wschodniej Europy i zachodniej Azji, jest uprawiany w wielu krajach świata[2] - również w Polsce.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Tworzy rozłożysty krzew lub małe drzewo mogące osiągnąć 3–7 m wysokości.
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe, liście jajowato-eliptyczne.
Kwiaty
Drobne, zebrane w nieduże, kuliste baldachy z 4 podsadkami bocznie umieszczonymi i rozwijającymi się jeszcze przed rozwojem liści. Kwiaty składają się z 4-działkowego kielicha, 4 żółtych płatków korony, 1 słupka, 4 pręcików.
Owoc
Podługowaty, wiśniowego koloru pestkowiec. Ma cierpki smak.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

W swoim naturalnym środowisku rośnie zwłaszcza w zaroślach i na zalesionych stokach rejonów o łagodnym klimacie. Kwitnie przed rozwojem liści, od marca do kwietnia.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Jest u nas uprawiany jako roślina ozdobna. Ma ozdobny wygląd w marcu i kwietniu, kiedy kwitnie, a także na jesieni, kiedy pojawiają się jego owoce. Jest stosowany również na wysokie żywopłoty. Jest to krzew o skromnych wymaganiach, który dobrze się czuje na słońcu i w półcieniu, znosi gleby wapienne, susze i zanieczyszczone powietrze. W cieniu owocuje słabo i ma luźniejszy pokrój.
  • Owoce są jadalne na surowo. Robi się też z nich marmoladę, dżem, nalewki, nadzienie do cukierków i wypalankę na Słowacji zwaną Drienkovica a w Niemczech Dirndlbrand.
  • Z drewna wyrabiane były koła zębate, jest doskonałe do toczenia.
  • Ma działanie antyseptyczne, pomaga zwłaszcza w utrzymaniu higieny ustnej. Obłupana z kory gałązka kwitnącego derenia, pogryziona na końcu jest skutecznym środkiem do czyszczenia zębów[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  3. Maciej Mynett, Magdalena Tomżyńska: Krzewy i drzewa ozdobne. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1999. ISBN 83-7073-188-0.