Donżon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Donżon na zamku w Loches

Donżon (fr. donjon, ang. keep, niem. donjon) – wieża łącząca w sobie główne funkcje mieszkalne i obronne, przez co zamieszkiwana była w czasie pokoju. Często mylona z wieżą ostatecznej obrony typu stołp (zwanej też Bergried), która służyła jedynie funkcji militarnej.

Istnieje także sporo form pośrednich między donżonami a typowymi stołpami, przy czym zazwyczaj dominują cechy jednego z tych obiektów. Donżon to zarazem wieża ostatecznej obrony, jak i stałe, główne mieszkanie feudała. Z donżonu wykrystalizowały się dwa obiekty - prawie czysto obronny stołp/bergfried i prawie czysto mieszkalny pałac/dom.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Wieże mieszkalne typu donjon zaczęły najwcześniej powstawać w stylu romańskim we Francji w wieku X i XI (np. Langeais około 994 r., Fréteval z 1040 r., Zamek w Loches, Bressuire, Beaugency, Provins, Arques-la-Bataille, Caen, Château Gaillard, Zamek w Falaise), a następnie po najeździe Normanów rozpowszechniły się w Anglii (gdzie określa się je jako Keep). Jedną z najstarszych i najbardziej znanych wież tego typu w Anglii jest mieszkalna wieża Tower w Londynie z 1077 roku, zbudowana na wzór francuskiego Rouen. Inne przykłady to Hedingham Castle, Rochester z 1128 r., Conisbrough z 1190 r., Bamburgh, Zamek w Dover. Na terenie dzisiejszych Niemiec architektura tego typu rozwijała się później i jako przykład donżonu można wymienić Frauenburg z XIII w. i Trifels z XII w.

Z okresu gotyku jako przykład donżonu można wymienić wieżę w Coucy-le-Château-Auffrique z 1225 r., Zamek Vincennes z 1360 r., w Hiszpanii Fuensaldaña i Medina del Campo, w Portugalii wieżę w Beja. Wieże tego typu były budowane też na terenie królestw łacińskich na Bliskim Wschodzie w okresie Krucjat. [1].

Przykłady w Europie Środkowej[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Antoni Piskadło "Grody, zamki, fortece:budownictwo i architektura obronna do schyłku średniowiecza", Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1977

Patrz także[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • André Châtelain: Donjons romans des pays d'ouest. Étude comparative sur les donjons romans quadrangulaires de la France de l'Ouest. A. et J. Picard, Paris 1973.
  • Hermann Hinz: Motte und Donjon – Zur Frühgeschichte der mittelalterlichen Adelsburg. In: Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters. Beiheft 1, Köln 1981, ISBN 3-7927-0433-1
  • Jean Mesqui: Deux donjons construits autour de l'an mil en Touraine - Langeais et Loches. Paris 1998.
  • Bernhard Siepen: Französische Donjons. Aachen 2001. ISBN 3-00-007776-6
  • Liddiard, Robert. (ed) (2003) Anglo-Norman Castles. Woodbridge, UK: Boydell Press. ISBN 978-0-85115-904-1.
  • Eugène Viollet-le-Duc, Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle - Tome 5, Donjon