Eliaszówka (szczyt)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eliaszówka
Eliaszówka. Widok z zielonego szlaku Piwniczna-Eliaszówka
Eliaszówka. Widok z zielonego szlaku Piwniczna-Eliaszówka
Państwo  Polska
 Słowacja
Pasmo Beskid Sądecki, Karpaty
Wysokość 1023 m n.p.m.
Wybitność 130[1] m
Położenie na mapie Beskidu Sądeckiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Sądeckiego
Eliaszówka
Eliaszówka
Ziemia 49°24′03,5″N 20°38′32,6″E/49,400972 20,642389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Widok na Eliaszówkę z osiedla Magura w Piwnicznej
Eliaszówka, widok z wzgórza Kóta nad miejscowością Kremná

Eliaszówka (słow. Eliášovka, dawniej też Heliášovka; 1023 m) – szczyt położony w Beskidzie Sądeckim, w Górach Lubowelskich, na granicy polsko-słowackiej[2]. Jest najwyższym szczytem Gór Lubowelskich (słow. Ľubovnianska vrchovina)[3].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Znajduje się w grzbiecie odbiegającym z Wielkiego Rogacza przez Gromadzką Przełęcz na południowy wschód. Eliaszówka jest szczytem zwornikowym – odbiegają od niej dwa grzbiety. Jeden z nich biegnie w północno-wschodnim kierunku poprzez Świni Groń do Karczmarskiej Góry. Grzbietem tym prowadzi granica polsko-słowacka. Drugi biegnie nadal w południowo-wschodnim kierunku w głąb Słowacji, w Góry Lubowelskie. Stoki północne opadają w stronę doliny potoku Czercz, zachodnie – po stronie słowackiej – do doliny Lipnika, natomiast ze stoku południowo-wschodniego początek bierze również słowacki potok Eliaszówka (Eliášovka)[4].

Opis szczytu[edytuj | edytuj kod]

Na północno-wschodnim stoku usytuowany jest ośrodek narciarski Sucha Dolina, jeden z większych w regionie, zaś na południowym zboczu, na polanie Zvir w łemkowskiej wsi Litmanowa, znajduje się Sanktuarium Matki Boskiej Litmanowskiej będące celem licznych pielgrzymek. Tutaj w niedużej szopie pasterskiej, w latach 1990-1995, 13-letniej Katce i 12-letniej Ivetce miała ukazywać się Matka Boska[2].

Z Polski na szczyt prowadzą szlaki turystyczne różnego typu, ale można się tam dostać także z drugiej strony granicy. Mimo braku szlaków, ze względu na brak prawnej ochrony przyrody, wejście jest dozwolone. Do 21 grudnia 2007 r. funkcjonowało tutaj turystyczne przejście graniczne Eliaszówka-Eliášovka[2]. Obecnie na szczycie znajduje się drewniana wieża widokowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawniej stoki Eliaszówki były znacznie bardziej bezleśne, trawiaste i służyły jako wielkie pastwisko. Widoki z Eliaszówki były też znacznie bardziej rozległe. Obecnie wierzchołek Eliaszówki zarósł już lasem i jest nieciekawy, pozbawiony widoków. Widoki są jeszcze ze szlaku turystycznego na podejściu pod Eliaszówkę z Piwnicznej-Zdroju[2]. Sporo polan istnieje jeszcze na słowackich stokach Eliaszówki, ale i one stopniowo zarastają lasem[5].

W czasie II wojny światowej okolice Eliaszówki były popularnym miejscem przekraczania granicy przez kurierów. Było to kontynuowane również po wojnie. W grudniu 1983 polscy wopiści ujęli tutaj trzech młodych Słowaków przemycających w plecakach z Polski wydawnictwa religijne, których drukowanie i posiadanie na Słowacji było zabronione. Spędzili w polskich aresztach 6 miesięcy, a potem w słowackim więzieniu 14 miesięcy[2].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny zielony pieszy: Gromadzka Przełęcz – Eliaszówka – Piwniczna-Zdrój:
  • z Gromadzkiej Przełęczy 0.45 h (↓ 0.40 h)
  • z Piwnicznej 2 h (↓ 1.30 h)
szlak rowerowy niebieski rowerowy: Sucha Dolina – Gromadzka Przełęcz – Eliaszówka – Piwniczna-Zdrój
szlak konny konny: Gromadzka Przełęcz – Eliaszówka – Piwniczna-Zdrój
Szlak żółty pieszy: Litmanowa – Eliaszówka

Przypisy

  1. Analiza wybitności polskich szczytów w Karpatach.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.
  3. Daniel Kollár, Jan Lacika: Pieniny. Spisz północny i Szarysz. Bratislava: Dajama, 2007. ISBN 978-80-89226-19-1.
  4. Beskid Sądecki. Mapa turystyczna 1:50 000. Kraków: Wyd. Kartograficzne Compass, 2007. ISBN 978-83-89165-64-0.
  5. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2012-01-10].