Poprad (rzeka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poprad
Poprad
Poprad w okolicach Starego Sącza
Lokalizacja Europa
 Polska
 Słowacja
Źródło w słowackiej części Tatr Wysokich
Ujście Dunajec
naprzeciwko wsi Podrzecze
Długość 168,8 km
Powierzchnia zlewni 1889,2 km²
Średni przepływ 22,3 m³/s na granicy
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Europy
Przełom Popradu w Rytrze
Poprad w Muszynie

Poprad (słow. Poprad, niem. Popper, węg. Poprád) – rzeka we wschodniej Słowacji i w południowo-wschodniej Polsce, w dorzeczu Wisły. W dokumentach źródłowych nazwa Poprad jest jedną z najstarszych na Podtatrzu. W 1244 występowała jako Poprad[1], ale także Poprat, Popart, Paprad, Poprut itp., jednak etymologia tego słowa jest wciąż sporna[2].

Poprad ma długość 167 km, z czego ponad 100 km na Słowacji[2]. 31,1 km stanowi granicę polsko-słowacką, a 30,7 km leży w Polsce. Powierzchnia zlewni 1889,2 km², z czego 1594,1 km² na Słowacji, 295,1 km² w Polsce[3][4]. Średni roczny przepływ mierzony na granicy – 22,3 m³/s.

Powstaje w słowackiej części Tatr Wysokich z połączenia Hińczowego Potoku z potokiem Krupa, wypływającym z Popradzkiego Stawu. Najdalej i najwyżej położone źródła ma Hińczowy Potok wypływający z Wielkiego Stawu Hińczowego na wysokości 1945 m. Obydwa potoki łączą się w Dolinie Mięguszowieckiej na wysokości 1302 m. W ten sposób powstaje rzeka Poprad, która okrąża Tatry Wysokie od południa i wpływa na Kotlinę Popradzką[2]. Przepływa przez miasta Poprad oraz Kieżmark i po przepłynięciu na północny wschód między Tatrami Wysokimi i Magurą Spiską a Górami Lewockimi wypływa na Kotlinę Lubowelską. Przed barierą Gór Lubowelskich przepływa przez zabytkowe miasto Lubowla i zatacza łagodny łuk na wschód. Koło wsi Pławiec raptownie skręca na północny wschód, przecina granicę Polski we wsi Čirč, a potem skręca na północny zachód[4]. Przełomową doliną płynie przez Beskid Sądecki, oddzielając od siebie dwa jego główne pasma: Pasmo Radziejowej i Pasmo Jaworzyny. Granicę polsko-słowacką stanowi na dwóch odcinkach – najpierw od Leluchowa do Muszyny (5,1 km), a potem od Legnavy do Piwnicznej-Zdroju (26 km). Wpada do Dunajca między Starym a Nowym Sączem[5].

Na całej długości słowackiego odcinka rzeki doliną Popradu biegną droga i linia kolejowa, stanowiące przedłużenie korytarza komunikacyjnego doliny górnego Wagu na wschód, do Preszowa (E50)[4]. Po polskiej stronie granicy wzdłuż rzeki biegnie widokowa droga lokalna z Krynicy-Zdroju do Piwnicznej-Zdroju i linia kolejowa z Nowego Sącza do Preszowa. Obszar doliny Popradu (obecnie objęty ochroną krajobrazową jako Popradzki Park Krajobrazowy) obfituje w liczne źródła mineralne, w tym także w wody termalne. Na bazie tego naturalnego bogactwa rozwinęło się w tym rejonie lecznictwo uzdrowiskowe. W górnym i środkowym biegu rzeka tworzy kilka przełomów, z których wykorzystany turystycznie jest przełom między Piwniczną-Zdrojem a Rytrem[6].

Poprad nie ma większych dopływów – stanowią je górskie rzeczki i potoki. Większe z nich to[4][3]:

Przypisy

  1. Poprad w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
  2. 2,0 2,1 2,2 Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  3. 3,0 3,1 Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna-Zdrój: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Turystyczna i satelitarna mapa Słowacji. [dostęp 2012-01-10].
  5. Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna-Zdrój: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.
  6. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.