Federico García Lorca
| Federico García Lorca | |
.jpg) Federico García Lorca w 1934 |
|
| Imiona i nazwisko | Federico García Lorca |
| Data i miejsce urodzenia | 5 czerwca 1898 Fuente Vaqueros, Hiszpania |
| Data i miejsce śmierci | 19 sierpnia 1936 nieopodal Alfcar, Hiszpania |
| Narodowość | hiszpańska |
| Dziedzina sztuki | poezja, dramat |
| Styl | surrealizm |
| Ważne dzieła | Poeta en Nueva York (Poeta w Nowym Jorku) El público (Publika) |
| Muzeum artysty | Casa de Lorca w Grenadzie |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Federico García Lorca (ur. 5 czerwca 1898, zm. 19 sierpnia 1936) – hiszpański poeta i dramaturg; był także malarzem, pianistą i kompozytorem. Sztandarowy przedstawiciel Pokolenia 27.
.jpg)
Urodził się w Fuente Vaqueros w prowincji Grenada. W roku 1909 jego rodzina przeprowadziła się do Grenady, a on sam w roku 1919 wyjechał do Madrytu, gdzie studiował literaturę i filozofię, i gdzie zaprzyjaźnił się m.in. z Salvadorem Dalí i Luisem Buñuelem.
Swój pierwszy tom opowiadań, Impresiones y paisajes, opublikował jeszcze w Grenadzie, w roku 1918. Swoją pierwszą sztukę, El maleficio de la mariposa, wystawił już w Madrycie, w roku 1920. Nie spotkała się ona z życzliwym przyjęciem (odbyły się tylko cztery przedstawienia), co sprawiło, że Lorca twierdził później, iż wystawiona w roku 1927 Mariana Pineda była jego pierwszym utworem dramatycznym.
W latach 1929-1930 przebywał w USA, przede wszystkim w Nowym Jorku. Z tego czasu pochodzi tomik wierszy Poeta en Nueva York oraz sztuki Así que pasen cinco años i El público.
Jego powrót do Hiszpanii zbiegł się z proklamowaniem drugiej republiki hiszpańskiej. W latach 1931-1936, do wybuchu wojny domowej, zajmował się reżyserią teatralną, aktorstwem i napisał swoje najgłośniejsze sztuki.
Został zamordowany przez skrajnie prawicową bojówkę na początku hiszpańskiej wojny domowej. Okoliczności zabójstwa nie zostały do końca wyjaśnione. Lorca ukrywał się w domu znajomego nacjonalisty. Został on wywleczony z miejsca gdzie się ukrywał, a następnie zamordowany. Zwykle zabójcom przypisuje się motyw polityczny, równie prawdopodobny jest jednak motyw obyczajowy. Poeta nie tylko miał lewicowe poglądy, ale był zdeklarowanym homoseksualistą i utrzymywał kontakty z bratem przywódcy tej bojówki. Pochowany został w nieoznakowanym grobie w pobliżu Grenady.
Na język polski jego utwory tłumaczyli m.in. Danuta Mucha, Urszula Aszyk, Zbigniew Bieńkowski, Leszek Engelking, Jerzy Ficowski, Mieczysław Jastrun, Irena Kuran-Bogucka, Jarosław Marek Rymkiewicz, Włodzimierz Słobodnik, Zofia Szleyen, Jan Winczakiewicz i Jacek Lyszczyna.
Spis treści |
Twórczość[edytuj]
Zbiory liryki[edytuj]
- Zbiór wierszy (Libro de poemas, 1921)
- Liryka pieśni głębokiej (Poema del cante jondo, 1921-1922, wyd. 1931)
- Oda do Salvadora Dalí (Oda a Salvador Dalí, wyd. 1926)
- Romancero cygańskie (Romancero gitano, wyd. 1928)
- Poeta w Nowym Jorku (Poeta en Nueva York, 1930, wyd. pośm. 1940)
- Żale nad Ignaciem Sánchezem Mejías (Llanto por Ignacio Sánchez Mejías, wyd. 1935)
- Sześć poematów galicyjskich (Seis poemas gallegos, 1935)
- Dywan z Tamarit (Diván del Tamarit, 1936, wyd. pośm. 1941)
- Sonety ciemnej miłości (Sonetos del amor oscuro, wyd. 1936)
- Pierwsze pieśni (Primeras canciones, wyd. 1936)
- Stare pieśni hiszpańskie (Canciones españolas antiguas; zbiór pieśni na głos i gitarę)
Proza[edytuj]
- Impresje i pejzaże (Impresiones y paisajes, wyd. 1918)
Utwory dramatyczne (sztuki teatralne)[edytuj]
- Mariana Pineda (Mariana Pineda, 1927)
- Krwawe gody (Bodas de sangre, prem. teatr. 1933, wyd. 1936)
- Yerma (Yerma, 1934)
- Dom Bernardy Alba (La casa de Bernarda Alba, 1936)
- Czarująca szewcowa (La zapatera prodigiosa, 1930)
- Panna Rosita, czyli Język kwiatów (Doña Rosita la soltera o el lenguaje de las flores, 1935)
Polskie wydania[edytuj]
- Czeka cię serce moje (antologia; wraz z Rafael Alberti, Vicente Aleixandre, Dámaso Alonso i inni) wyd. pol. 1994
- Dywan Tamarit wyd. pol. 1982
- Dramaty wyd. pol. 1968
- Mariana Pineda wyd. pol. 1950
- Mowa wiązana (antologia) wyd. pol. 1986
- Nastolatki nie lubią wierszy (antologia) wyd. pol. 1967
- Od pierwszych pieśni do słów ostatnich (Wiersze, proza, listy, wypowiedzi) wyd. pol. 1987
- Poezje wyd. pol. 2003
- Publiczność: Sztuka bez tytułu wyd. pol. 1982
- Romancero cygańskie wyd. pol. 1992
- Sonety ciemnej miłości wyd. pol. 1994
- Suity i sonety wyd. pol. 1989
- Teatro breve: Groteski teatralne wyd. pol. 1966
- Wiersze i dramaty wyd. pol. 1951
- Wybór wierszy wyd. pol. 1950
Lorca w dziełach innych[edytuj]
- 2002: Stanisław Sojka Soykanova - piosenka
- 2009: Jarosław Jar Chojnacki Pieśń jesienna - piosenka
- 2012: Rafael Juran - animacja 2D "Śmierć Federico Lorki"
