Francisco Macías Nguema

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Francisco Macías Nguema
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1924
Nsegayong
Data i miejsce śmierci 29 września 1979
Bioko
Gwinea Równikowa 1. Prezydent Republiki Gwinei Równikowej
Przynależność polityczna Zjednoczona Narodowa Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 12 października 1968
do 3 sierpnia 1979
Poprzednik urząd utworzony
Następca Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Francisco Macías Nguema, właśc. Mez-m Ngueme (ur. 1 stycznia 1924 w Nsegayong, zm. 29 września 1979 w Bioko) – gwinejski polityk, urzędnik hiszpańskiej administracji kolonialnej, później pierwszy postkolonialny przywódca Gwinei Równikowej, prezydent i faktyczny dyktator tego kraju od 1968 do 1979. Doprowadził do ruiny państwa pod wszelkimi względami, a jego reżim uznawany jest za najbardziej krwawą dyktaturę w historii postkolonialnej Afryki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z klanu Esangui. Udało mu się zdać za czwartym razem egzaminy kwalifikacyjne dla pracowników administracji państwowej dzięki temu, że Hiszpanie specjalnie dla niego obniżyli wymagania stawiane kandydatom. Od tego czasu piął się w górę, zajmując coraz wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Początki kariery politycznej Macias Nguemy wiążą się ze stanowiskiem burmistrza w rodzinnym mieście Mongomo za czasów hiszpańskiej kolonizacji. Później był też członkiem regionalnego parlamentu.

W 1968 startując z ramienia lewicującego ugrupowania populistycznego wygrał wybory prezydenckie i został pierwszym prezydentem Gwinei Równikowej przy poparciu opuszczających kraj Hiszpanów. Zlikwidował wszystkie partie polityczne, pozostając przywódcą jedynej legalnie działającej w kraju Narodowej Partii Robotniczej o orientacji maoistowskiej. Początkowo popierał idee wolnego i liberalnego społeczeństwa, jednak po 145 dniach porzucił tę politykę. W przeszłości Macias Nguema nabrał radykalnie szowinistycznych (szczególnie antyhiszpańskich) poglądów, zgodnie z którymi przystąpił do wprowadzenia w życie terroru wobec ludności hiszpańskiej. W marcu 1969 7 000 Hiszpanów wyjechało z Gwinei Równikowej. Wielu z nich stanowiło siłę wysoko wykwalifikowanych i wykształconych pracowników, których brak doprowadził do załamania się gospodarki w Gwinei Równikowej.

W początkach rządów Maciasa spotykał się z przejawami opozycji, która usiłowała przyhamować działania Maciasa, jednak prezydent zareagował na to falą represji. Wezwany do pałacu prezydenckiego minister spraw zagranicznych Dongo Miyone został brutalnie pobity, zawleczony do więzienia i zamordowany. W ramach prześladowań antyopozycyjnych życie straciło 10 z 12 ministrów, którzy stanowili pierwszy w historii niepodległego kraju rząd. Macias zastąpił ich swymi krewnymi oraz członkami klanu Esangui. Jeden z jego bratanków dostał dzięki temu urząd dowódcy gwardii narodowej, zaś inny piastował tekę ministra aż czterech resortów w tym samym czasie: finansów, handlu, informacji, bezpieczeństwa. Osobiście mianował agentów swych osławionych tajnych służb, wydając im rozkazy gromadzenia wszystkich opozycjonistów na stadion sportowy, gdzie katowano ich na śmierć przy dźwięku znanej piosenki Those Were The Days, My Friend (pol. To były piękne dni).

W okresie rządów Maciasa Gwineę Równikową określano często mianem „afrykańskiego Auschwitz”. Nieustanne łamanie praw człowieka przez wojsko, a także gwardię prezydencką, sprawiło, że za jego rządów z kraju uciekło ponad 1/3 mieszkańców, w tym także żona prezydenta. W 1976 rozpoczął akcję afrykanizacji nazw geograficznych i nazwisk – swoje zmienił na Masie Nguema Biyogo Ñegue Ndong. Macias Nguema znany był ze swoich dziwnych zarządzeń, m.in. zakazał używania słowa „intelektualista” czy nakazał zniszczenie łodzi rybackich, zakazując tym samym rybołówstwa.

W 1972 ogłosił się dożywotnim prezydentem i w miarę rozwijania własnej pozycji politycznej stawał się coraz mniej przewidywalny w wybieraniu swoich ofiar. Dwukrotnie wydał rozkaz zamordowania wszystkich byłych mężczyzn swych aktualnych kochanek. Dwie trzecie członków parlamentu i wyższych urzędników państwowych zostało z jego rozkazu aresztowane i zabite. W 1976 114 mianowanych przez Maciasa osobiście urzędników państwowych wyłożyło mu petycję o zniwelowanie represyjnej polityki w kraju, za co prezydent doprowadził do ich aresztowania, poddania torturom i zamordowania. W tym samym roku zamknął bank centralny Gwinei Równikowej i skazał na śmierć jej dyrektora (wyrok wykonano), po czym nastąpiło zatrzymanie wszelkiej poważnej działalności ekonomicznej i finansowej z wyjątkiem tej przeznaczonej do powiększania dochodów prezydenckiego skarbca. W ten sposób każda obca waluta, jaka pojawiała się w państwie, zasilała jego konto. W przypadku deficytu finansowego Macias organizował przy pomocy swoich ludzi porwania obcokrajowców w celu wymuszania okupu a ich oswobodzenie. Dręczony obsesją kontrolowania wszystkich aspektów życia publicznego w Gwinei Równikowej, zamknął wszystkie biblioteki i media publiczne.

Cieszył się poparciem fanatycznego plemienia Fan, które określało go mianem "Wielkiego Czarownika". Rozwijał skrajny kult jednostki, nadając sobie rozmaite przydomki np. "Jedyny Cud" lub "syn boży". Jako antyintelektualny ekstremista wyeliminował praktycznie inteligencję, szkolnictwo i służbę zdrowia, zakazał również otwierania bibliotek publicznych. Dążył do przeobrażenia działającego w Gwinei Równikowej Kościoła katolickiego w ośrodek własnego kultu, czego wyrazem był nakaz uczenia dzieci modlitwy "w imię ojca Maciasa" oraz śpiewać podczas nabożeństw hymny gloryfikujące jego postać. Domagał się, by w kościołach jego portrety wisiały przy głównych ołtarzach. Z powodu protestów duchowieństwa zamykał kościoły, przemieniając je w magazyny, a wobec księży katolickich stosował brutalne represje. Do opuszczenia kraju zostali zmuszeni m.in. hiszpańscy klaretyni, salezjanie, bracia De La Salle i inne zgromadzenia zakonne. Wygnany został jedyny biskup - Rafael Nze Abuy. 21 lutego 1976 Macias Nguema wydał dekret delegalizujące wszelkie nabożeństwa religijne, także chrzty i pogrzeby, a ludność nie miała nawet prawa nawiązywać kontaktu z resztkami rdzennego duchowieństwa w kraju. Kulminacją antychrześcijańskiej polityki Maciasa był czerwiec 1978, kiedy zabronił Kościołowi katolickiemu wszelkiej działalności na terenie Gwinei Równikowej. Poszukiwano ukrywających się księży i zakonników, a w trakcie świąt chrześcijańskich miały miejsce rzezie, podczas których stracono dwunastu ludzi przez ukrzyżowanie.

Skutkiem antychrześcijańskiej polityki Maciasa było m.in. załamanie się w 1974 systemu edukacji, wypędzono bowiem wszystkich pracowników katolickich ośrodków misyjnych. Zabronione stało się noszenie chrześcijańskich imion i nazwisk, a jedynym legalnym kultem stał się kult Francisco Maciasa Nguemy. Wychodziły na jaw zaburzenia psychiczne prezydenta, który mówił do samego siebie i popada w nastroje oscylujące między manią a depresją. Początkowo chciał zamieszkać w mieście Bata, toteż polecił wybudować tam ogromny pałac prezydencki, rozmyślił się jednak i przeniósł się do rodzinnej wioski w Mongomo. W zamieszkiwanym przez siebie domu trzymał zapakowany w workach cały budżet państwowy. Znajdowała się również w nim kolekcja ludzkich czaszek, która budziła strach wśród lokalnych mieszkańców czczących go jako groźnego i potężnego czarownika. W latach 1973-1979 największa wyspa Gwinei Równikowej Bioko nosiła nazwę Macias Nguema. Pod koniec swoich rządów ogłosił się dożywotnim prezydentem.

Władzę, jaką mu powierzono w 1968 roku, uznał za wręczony mu akt własności państwa. Ogłosił się więc jego władcą dożywotnim, kazał tytułować Niestrudzonym i Jedynym Cudem oraz Wielkim Mistrzem Oświaty, Wiedzy i Kultury. I generałem, choć nigdy nie służył w wojsku. Zabronił wszelkiej krytyki jako najcięższej zbrodni. Wszędzie tropił spiski, a ludzi, których o nie podejrzewał, bezlitośnie mordował.

Wojciech Jagielski[1]

3 sierpnia 1979 został obalony przez swojego siostrzeńca, przywódcę wojskowego puczu Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, którego Macias Nguema awansował na wysokie stanowiska militarne. Próbował uciec przed zamachowcami, lecz został zatrzymany i umieszczony w klatce w kinie przerobionym na salę sądową, gdzie urządzono mu proces o dokonanie 80 000 morderstw. Kilka tygodni po przewrocie został skazany na śmierć i rozstrzelany.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojciech Jagielski, Pies wojny na torturach, wyborcza.pl, 19 lutego 2008