Gwinea Równikowa

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
República de Guinea Ecuatorial
République de Guinée équatoriale

Republika Gwinei Równikowej
Flaga Gwinei Równikowej
 Godło Gwinei Równikowej
Flaga Gwinei Równikowej Godło Gwinei Równikowej
Hymn: Caminemos pisando la senda
Położenie Gwinei Równikowej
Język urzędowy hiszpański, francuski,
Język używany hiszpański
Stolica Malabo
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
Szef rządu premier Ignacio Milam Tang
Powierzchnia
 • całkowita		 141. na świecie
28 051 km²
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia		 165. na świecie
616 459[2]▲
22 osób/km²
Jednostka monetarna frank CFA (XAF)
Niepodległość od Hiszpanii
12 października 1968
Strefa czasowa UTC +1
Kod ISO 3166 GQ
Domena internetowa .gq
Kod samochodowy GQ
Kod telefoniczny +240
Mapa Gwinei Równikowej
1  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (ang.)

Gwinea Równikowa, Republika Gwinei Równikowej (hiszp. Guinea Ecuatorial, República de Guinea Ecuatorial) – państwo w centralnej Afryce. W czasach kolonialnych pod nazwą Gwinea Hiszpańska. Graniczy z Kamerunem i Gabonem. Kontynentalna część państwa leży na półkuli północnej, a należąca doń wyspa Pagalu na południowej[1][2][3].

Spis treści

[edytuj] Geografia

Gwinea Równikowa jest podzielona na dwie części: dużą wyspę Bioko (za czasów kolonialnych Fernando Po) oraz Mbini (w czasach kolnialnych pod Rio Muni). Kontynentalna cześć Gwinei Równikowej – Mbini (dawniej Rio Muni) – leży w zachodniej części centralnej Afryki, wciśnięta między Kamerun i Gabon. Należą do niej też dwie wulkaniczne wyspy w Zatoce Gwinejskiej: Bioko (dawniej Fernando Po) – około 40 km od wybrzeży Kamerunu oraz Pagalu (dawniej Annobón) – około 600 km na południowy zachód od wyspy Bioko. Do tego dochodzą pomniejsze przybrzeżne wyspy: Corisco, Elobey Grande, Elobey Chico i inne.

[edytuj] Klimat

Obszar Gwinei Równikowej znajduje się pod wpływem klimatu równikowego wybitnie wilgotnego. Klimat ten cechuje występowanie dwóch pór deszczowych w ciągu całego roku (luty – czerwiec oraz wrzesień – grudzień). Średnia temperatura notowana w stolicy kraju (Malabo) waha się od 20 °C w lipcu do 32 °C w marcu. Roczna suma opadów 2509 mm. Bliskość oceanu sprawia, że wahania temperatur w ciągu roku są niewielkie. Średnie miesięczne temperatury powietrza wynoszą około 26 °C.

[edytuj] Podział administracyjny

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny Gwinei Równikowej.

Gwinea Równikowa podzielona jest na 7 prowincji:

  1. Annobón/Pagalu (San Antonio de Palé)
  2. Bioko Norte (Malabo)
  3. Bioko Sur (Luba)
  4. Centro Sur (Evinayong)
  5. Kié-Ntem (Ebebiyín)
  6. Litoral (Bata)
  7. Wele-Nzas (Mongomo)

[edytuj] Historia

Pierwszymi mieszkańcami kontynentalnej części Gwinei Równikowej byli prawdopodobnie Pigmeje, których izolowane osady można znaleźć w północnej części regionu Mbini. W XVII-XIX wieku przybyli tu przedstawiciele ludów Bantu – lud Fangów. Na wyspę Bioko migrowali przedstawiciele ludu Bubi, zamieszkującego Kamerun i Mbini. Mieszkańcy Pagalu, pochodzący z Angoli, zostali sprowadzeni przez Portugalczyków.

Pierwszym Europejczykiem, który tu przybył w 1471, był portugalski odkrywca wyspy Bioko Fernão do Pó, który wybrał się tu w poszukiwaniu drogi do Indii. Nadał on wyspie nazwę Flor Formosa, czyli "piękny kwiat". Szybko jednak przyjęła się nazwa od imienia jej odkrywcy, później zhispanizowana na Fernando Po. Wyspa ta i sąsiednia Annobón (obecnie Pagalu) zostały zasiedlone przez Portugalczyków już w 1474. Zachowali kontrolę nad wyspami i wybrzeżem Gwinei aż do 1778, kiedy to na mocy traktatu z El Pardo scedowali prawo do tego obszaru Hiszpanii w zamian za terytoria w Ameryce Południowej. W latach 1827-1843 Brytyjczycy utworzyli na wyspie Bioko bazę wypadową do zwalczania handlu niewolnikami w Zatoce Gwinejskiej.

Kontynentalna część dzisiejszej Gwinei Równikowej, zwana przez Hiszpanów Rio Muni lub Hiszpańska Gwinea Kontynentalna (hiszp. Guinea Continental Española), stała się hiszpańskim protektoratem w 1885, a kolonią – w 1900. Ponadto na początku XX wieku wydzielone były dwie kolonie wyspiarskie Elobey, Annobón y Corisco oraz Fernando Póo. W 1909 zostały one połączone jako Hiszpańskie Terytoria Zatoki Gwinejskiej (Territorios Españoles del Golfo de Guinea), choć częściej używana była nazwa Gwinea Hiszpańska. Od 1935 używano podziału na część wyspiarską (Fernando Póo ze stolicą w Santa Isabel i kontynentalną (Guinea Continental ze stolicą w Bata). 1 kwietnia 1960 dwa dystrykty zmieniły swój oficjalny status kolonii na prowincje zamorskie Fernando Póo i Río Muni. W 1963 zostały ponownie połączone, by utworzyć zamorski region autonomiczny Gwinei Równikowej, która uzyskała ostatecznie niepodległość 12 października 1968.

[edytuj] Demografia

Zmiany ludności między 1961 a 2003 (FAO, 2005). Ludność w tysiącach mieszkańców.

Gwinea Równikowa posiada ludność młodą (45% nie przekracza 15 lat) z przyrostem naturalnym około 42 promili i śmiertelnością 16 promili. Średnia długość życia wynosi 49 lat dla mężczyzn i 53 lat dla kobiet. Tylko 4% ludności ma więcej niż 65 lat.

Wskaźnik analfabetyzmu wynosił w 1992 roku 48%, ale spadł do 20% w 1999.

Większość ludności żyje na wsi.

[edytuj] Etnografia

Ludność narodowa, która stanowi 99% ludności, to głównie Bantu (Fangowie) w Mbini i Bubi na Bioko. Główne grupy etniczne przedstawiają następującą strukturę: Fangowie (72% ludności, w Mbini), Bubi (15%, na Bioko), Fernandinos (na Bioko), Bisios i Ndowes w regionie kontynentalnym i Annobończycy na wyspie Annobón, jedynym terytorium kraju na południowej półkuli. Mniejszości, pochodzące główne z innych ras stanowią biali Europejczycy pochodzenia hiszpańskiego. Gwinea Równikowa sprowadziła Azjatów i Afrykanów do pracy na plantacjach kakao i kawy. Afrykanie pochodzą z Liberii, Angoli i Mozambiku, a Azjaci to głównie Chińczycy. Istnieją również wspólnoty brytyjska, francuska i niemiecka, tylko wspólnota francuska nie przyswoiła oficjalnie hiszpańskiego, jako że francuski jest drugim językiem oficjalnym.

Po uzyskaniu niepodległości tysiące Gwinejczyków wyjechało do Hiszpanii. Około 100 000 Gwinejczyków wyjechało do Kamerunu, Gabonu i Nigerii z powodu dyktatury Francisca Macíasa Nguemy. Duża liczba Gwinejczyków żyje w Brazylii, krajach hispanoamerykańskich, Stanach Zjednoczonych czy we Francji.

[edytuj] Imiona i nazwiska

Gwinejczycy mają imię hiszpańskie i afrykańskie. Kiedy je piszą imię hiszpańskie jest pierwsze, a następnie afrykańskie oraz nazwiska ojca i matki.

[edytuj] Języki

Językiem oficjalnym jest hiszpański, co jest zapisane w Konstytucji. Po przystąpieniu do Wspólnoty Gospodarczej i Walutowej Afryki Centralnej (aby używać franka CFA) język francuski został również oficjalnym. Artykuł 4 Prawa Fundamentalnego Państwa stanowi, że "językami oficjalnymi Republiki Gwinei Równikowej są hiszpański i francuski. Rozpoznaje się tu także języki tubylcze (byłoby bardziej poprawne powiedzieć miejscowe) jako części składowe kultury narodowej" (Ley constitucional Nº 1/1998 z 21 stycznia): fang używany także w Kamerunie, Gabonie i Demokratycznej Republice Konga; bubi (Bioko), annobonés na wyspie Annobón, balengue w regionie kontynentalnym, ibo kreolski angielski (Pidgin English), również na Bioko.

[edytuj] Religia

[edytuj] Miasta

Wyróżniają się się dwa miasta: Malabo, stolica kraju z 90 tys. mieszkańców, położona na Bioko; i Bata, miasto na obszarze kontynentalnym z 70 tys. mieszkańców. Inne miasta to: Ebebiyín, Mongomo, Evinayong, Luba, Añisoc, Niefang, Mikomeseng, Aconibe, Akurenam, Nsok Nsomo, Nsork, Riaba i San Antonio de Palé (stolica wyspy Annobón).

[edytuj] Gospodarka

Przed uzyskaniem niepodległości gospodarka kraju zarabiała głównie na produkcji i eksporcie kakao. W 1959 była krajem o najwyższym PKB na mieszkańca w Afryce. Odkrycie ogromnych złóż ropy naftowej w 1996 i początek jej eksploatacji przyczyniły się do potężnego wzrostu wpływów budżetowych. W 2004 roku Gwinea Równikowa była trzecim największym producentem ropy naftowej w Afryce subsaharyjskiej. Leśnictwo, rolnictwo i rybołówstwo są także ważnymi elementami gospodarki. Dominuje rolnictwo nastawione na zaspokajanie potrzeb własnych. Wyniszczenie gospodarki rolnej po latach brutalnych rządów zmniejszyło wpływ rolnictwa na rozwój gospodarczy. Pomimo PKB wg.Międzynarodowego Funduszu Walutowego wynoszącego 18000 USD na osobę (37 200 wg CIA Factbook), kraj zajmuje dopiero 121. wśród 177 państw na liście Human Development Index (HDI).

[edytuj] Święta

Święta państwowe w Gwinei Równikowej
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok
1 maja Dzień Pracy
25 maja Dzień OJA
3 sierpnia Święto Sił Zbrojnych
12 października Dzień Niepodległości
10 grudnia Dzień Praw Człowieka
25 grudnia Boże Narodzenie

Świętami państwowymi w Gwinei Równikowej są także Wielki Piątek oraz Poniedziałek Wielkanocny.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Gimnazjalny atlas geograficzny, PPWK Warszawa – Wrocław 2000, s.48 – 52
  2. ↑ Przeglądowy atlas Świata, GeoCenter International Warszawa 1994, s. 64
  3. ↑ Encyklopedia popularna PWN, Warszawa 1982, mapa Afryki na wklejce
  4. ↑ [1]Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.

[edytuj] Zobacz też

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Gwinea_R%C3%B3wnikowa”
W innych językach