Furmint

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Furmint
‘Furmint’
Grono odmiany furmint
Grono odmiany furmint
Gatunek winorośl właściwa
(Vitis vinifera)
Inne nazwy šipon
Pochodzenie prawdopodobnie Węgry[1]
Ważne regiony uprawy Węgry (Tokaj, Somló), Słowenia
Identyfikator VIVC 4292[1]
Przeznaczenie owoców wino
Kolor skórki żółtozielony
Cechy uprawowe
Klimat uprawy chłodniejszy
Mrozoodporność dość niska
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Tokaj Aszú – wino wytwarzane ze szczepu Furmint
Furmint w atlasie Viali i Vermorela

Furmint – biały szczep winnej latorośli, pochodzący prawdopodobnie z Węgier i rozpowszechniony w tokajskim regionie winiarskim, gdzie zajmuje 70% winnic[2]. Popularne są wina typu tokaj aszú. Uprawiany jest również w mniejszym stopniu w Słowenii (pod nazwą šipon), na Słowacji, w Austrii (pod nazwą mosel) i w innych krajach.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Przyjmuje się, że furmint pochodzi z Węgier[3][4][5]. Uprawa furmint w Tokaju jest wzmiankowana już w źródłach z 1611 roku[5][6]. Istnieje kilka hipotez, które sugerują, że na Węgry furmint trafił z Włoch, jednak po weryfikacji nie znajdują one potwierdzenia[5].

W 2012 ustalono, że odmiana jest naturalną krzyżówką starej odmiany gouais blanc (znanej także jako heunisch weiß) i alba imputotato[1]. Pokrewieństwo z gouais blanc było udowodnione już wcześniej[5]. Naturalnym potomkiem odmiany jest inna klasyczna tokajska odmiana, hárslevelű[5], a hodowcy uzyskali z furminta kilka nowych, przede wszystkim węgierską odmianę zéta (oremus)[5]. Enolodzy wyróżnili cztery typowe warianty furminta o tym samym kodzie genetycznym, ale różnej charakterystyce[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Furmint dojrzewa późno[2][5], lecz wcześnie wypuszcza pąki. Jest dość wrażliwy na przymrozki[5]. Owoce cechują się wysoką kwasowością[2][5][7]. Furmint wyróżnia się charakterystycznym, wyrazistym aromatem i dobrze nadaje się do starzenia[5][8][9]. Przeważają wina słodkie, typu tokaja aszú[7]. Porażonych pleśnią jagód używa się również do dosładzania zwykłych owoców[10][11]. Wytrawne wina tokajskie z furmint są aromatyczne i bogate w nuty mineralne i cytrusowe, produkowane na wzór win z chardonnay[12][13]. Cienkie skórki sprzyjają porażeniu szlachetną pleśnią[2]. Obok hárslevelű uważany za jedną z najlepszych rodzimych odmian węgierskich[14]. W trakcie selekcji preferuje się klony o mniejszych gronach, które wykazują wyższą koncentrację aromatów[5].

Rozpowszechnienie[edytuj | edytuj kod]

Węgry[edytuj | edytuj kod]

Furmint jest powszechnie kojarzony z winami tokajskimi[8][10][11]; w tokajskim regionie winiarskim zajmuje 70% winnic[2]. Na 4006 ha winnic na Węgrzech w 2006 aż 97% przypadało na okolice Tokaju[5]. Poza Tokajem jest uprawiany w okolicach Peczu oraz jako podstawowa odmiana w regionie Somló[15][16]. Wina są często kupażowane z bardziej aromatyczną odmianą hárslevelű[5][10], rzadziej z muscat blanc à petit grains, znanym na Węgrzech jako sárga muskotály i swoim potomkiem, zétą[5].

Austria[edytuj | edytuj kod]

Szczep jest uprawiany w Austrii, ale na niewielką skalę[17]. Produkuje się z niego wina wytrawne, dość pełne i pełne, dobrze udaje się w Burgenlandzie[11][17][18]. Uprawy są niewielkie: w Burgenlandzie w 2009 było ledwie 8 ha[19], a drugie tyle wokół Jeziora Nezyderskiego (Neusiedler See) - 2,62 ha. Rokowania są dobre i przypuszczalnie obszar obsadzony furmintem będzie rósł[5]. W innych regionach szczep nie jest objęty statystykami[19].

Inne kraje europejskie[edytuj | edytuj kod]

Furmint jest uprawiany również po słowackiej stronie tokajskich wzgórz (region Tokajská)[20]. Styl win jest podobny do węgierskiego, choć bardziej stonowany[5].

W Słowenii szczep jest znany pod nazwą šipon[4][5][21][22]. Jest ważną odmianą w regionie Podravina[23]. Winiarze produkują wytrawne wina, a w lepszych latach słodsze[5]. Uprawy sięgały w 2009 roku 694 ha[5].

W nadbrzeżnej części Chorwacji używa się synonimu pošip albo moslavac[5][24]. Wina przeważnie są wytrawne i kupażowane z kilku odmian[5].

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

Do Australii szczep sprowadził prawdopodobnie James Busby w 1832, ale jest rzadko spotykany, przeważnie jako intruz w winnicach[10].

Z furminta produkuje się na niewielką skalę wina w tokajskim stylu w Republice Południowej Afryki[5].

Potencjał odmiany jest wysoki i można przypuszczać, że eksperymentalne uprawy pojawią się w kolejnych krajach[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 Furmint w bazie danych Instytutu Hodowli Winorośli Geilweilerhof (ang.). [dostęp 28 kwietnia 2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Johnson 2008 ↓, s. 268.
  3. MacNeil 2001 ↓, s. 587.
  4. 4,0 4,1 Walton i Glover 1998 ↓, s. 123.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 373-375. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.)
  6. MacNeil 2001 ↓, s. 593.
  7. 7,0 7,1 MacNeil 2001 ↓, s. 591.
  8. 8,0 8,1 Stevenson 2005 ↓, s. 37.
  9. Stevenson 2005 ↓, s. 417.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 George Kerridge, Angela Gackle: Vines for Wines. Collingwood: CSIRO, 2005, s. 39. (ang.)
  11. 11,0 11,1 11,2 MacNeil 2001 ↓, s. 66.
  12. Johnson 2008 ↓, s. 269.
  13. MacNeil 2001 ↓, s. 598.
  14. Johnson 2008 ↓, s. 266.
  15. Stevenson 2005 ↓, s. 419.
  16. Fiévez i Thomann 2009 ↓, s. 695.
  17. 17,0 17,1 Stevenson 2005 ↓, s. 388-389.
  18. MacNeil 2001 ↓, s. 561.
  19. 19,0 19,1 Documentation 2011. Structure, wine, country, Austria (ang.). Austrian Wine. [dostęp 10 kwietnia 2014].
  20. Stevenson 2005 ↓, s. 424-425.
  21. Stevenson 2005 ↓, s. 45.
  22. Fiévez i Thomann 2009 ↓, s. 706.
  23. Johnson 2008 ↓, s. 271.
  24. Stevenson 2005 ↓, s. 427.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Patrick Fiévez, Wolfgang Thomann: Europa Środkowa i Wschodnia. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 704. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.)
  • Hugh Johnson, Jancis Robinson: Wielki atlas świata win. Buchmann, 2008, s. 266-271. ISBN 978-83-7670-164-6. (pol.)
  • Karen MacNeil: The Wine Bible. Nowy Jork: Workman Publishing, 2001. ISBN 978-1-56305-434-1. (ang.)
  • Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.)
  • Stuart Walton, Brian Glover: The Ultimate Encyclopedia of Wine, Beer, Spirits and Liqueurs. Hermes House, 1998. ISBN 978-1840380859. (ang.)