Goździeńczyk grzebieniasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goździeńczyk grzebieniasty
Goździeńczyk grzebieniasty: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieprznikowce
Rodzina goździeńczykowate
Rodzaj goździeńczyk
Gatunek goździeńczyk grzebieniasty
Nazwa systematyczna
Clavulina coralloides (L.) J. Schröt.
Krypt.-Fl. Schlesien 3.1(25–32): 443 (Breslau, 1888)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Clavulina coralloides a1 (9).JPG
Clavulina coralloides a3 (2).JPG

Goździeńczyk grzebieniasty (Clavulina coralloides (L.) J. Schröt.) – gatunek grzybów z rodziny goździeńczykowatych (Clavulinaceae). Jest to gatunek typowy rodzaju Clavulina[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clavulina, Clavulinaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1753 K. Linneusz nadając mu nazwę Clavaria coralloides. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1888J. Schröter, przenosząc go do rodzaju Clavulina[1]. Synonimów naukowych ma ok. 50. Niektóre z nich:[2]:

  • Clavaria coralloides L. (1753)
  • Clavaria cristata (Holmsk.) Pers. 1800
  • Clavulina cristata (Holmsk.) J. Schröt. 1888
  • Clavulina cristata f. subcinerea Donk 1933
  • Clavulina cristata var. coralloides Corner 1950
  • Clavulina cristata var. incarnata Corner 1950
  • Clavulina cristata var. lappa P. Karst. 1882
  • Clavulina cristata var. subrugosa Corner 1950
  • Ramaria cristata Holmsk. 1790
  • Stichoramaria cristata (Holmsk.) Ulbr. 1928

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako płaskosz kolczysty, goździanka koralowa, kozia broda koralowa, goździeniec grzebieniasty, goździeniec koralowy[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Morfologia

Młode owocniki są czysto białe, później kremowe, w końcu szarawe, czasami cielistej barwy. Osiągają do 8 cm wysokości i 2-4 cm szerokości. Tak jak u innych gatunków rodziny, owocnik jest drzewkowato rozgałęziony. Zakończenia gałązek są drobnoząbkowane, często ciemnieją podczas suchej pogody[4]. Miąższ białawy, kruchy, pozbawiony wyraźnego zapachu, łagodny w smaku[5] (niekiedy trochę gorzkawy).

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki niemal kuliste, gładkie, o rozmiarach 7-11 × 6.5-10 μm. Podstawki o długości 5-7 μm z dwoma podwiniętymi sterygmami[6].

Skład chemiczny

Oprócz typowych kwasów tłuszczowych: palmitynowego, oleinowego i linolowego, goździeńczyk grzebieniasty zawiera dwa nietypowe związki: kwas cis-9, cis-14-oktadekadien-12-owy, oraz sprzężony kwas cis-9, trans-11, trans-13, cis-15-oktadekatetraenowy. Goździeńczyk grzebieniasty jest jedynym znanym gatunkiem grzyba, mającym w swoim składzie ten ostatni związek[7].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Spotykany w Ameryce Północnej i Europie[8]. W Polsce jest pospolity. Owocniki rosną pojedynczo lub w skupiskach na ziemi, czasem na rozkładającym się drewnie, w lasach iglastych i liściastych. Owocniki wytwarza od lipca do października[3].

Saprotrof[3]. Grzyb jadalny[9][10], ale rzadko jest zbierany z powodu niewielkich rozmiarów i twardego miąższu[11].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Podobne gatunki goździeńczyków to goździeńczyk pomarszczony (Clavulina rugosa) i goździeńczyk popielaty (Clavulina cinerea). Koralówka blada (Ramaria pallida) jest większa i ma równolegle rosnące odgałęzienia.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Arora, David (1986). Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi. Berkeley, Calif: Ten Speed Press. ISBN 0-89815-169-4
  5. Miller, Hope Ridings; Miller, Orson K. (2006). North American mushrooms: a field guide to edible and inedible fungi. Guilford, Conn: Falcon Guide. p. 345. ISBN 0-7627-3109-5.
  6. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-08-23].
  7. Endo S. (1997). Vegetables are a treasurehouse of effective lipid sources. Nihon yukagaku kaishi 46(10): 1247-1256.
  8. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-23].
  9. Foy, Nicky; Phillips, Roger; Kibby, Geoffrey (1991). Mushrooms of North America. Boston: Little, Brown. p. 292. ISBN 0-316-70613-2
  10. Ian Burrows (2005). Food from the Wild. New Holland Publishers Ltd. p. 98. ISBN 1-84330-891-6
  11. Orr, Dorothy B.; Orr, Robert Thomas (1980). Mushrooms of Western North America (California Natural History Guides). Berkeley: University of California Press. p. 65. ISBN 0-520-03660-3.