Godzilla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy postaci Godzilli. Zobacz też: filmy z udziałem potwora wymienione w sekcji filmografia.
Godzilla na plakacie do filmu Godzilla - król potworów

Godzilla (jap. ゴジラ Gojira?) – fikcyjny gigantyczny potwór z serii japońskich filmów science-fiction wyprodukowanych przez wytwórnię Tōhō. Jedną z inspiracji dla Godzilli był filmowy dinozaur o nazwie Rhedosaurus z amerykańskiego filmu Bestia z głębokości 20.000 sążni (The Beast from 20,000 Fathoms) z 1953 roku[1][2]. Godzilla zarazem stanowił metaforę skutków użycia broni jądrowej (zrzucenie bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki), a także wyrażał obawy przed możliwymi konsekwencjami jej ponownego użycia (incydent z japońskim kutrem Daigo Fukuryū Maru z 1954 roku)[1][3]. Łącznie pojawił się w 28 filmach pełnometrażowych wyprodukowanych przez wytwórnię Tōhō, oraz serialach telewizyjnych, książkach, komiksach i grach komputerowych. Za sprawą amerykańskiej wersji pierwszego filmu (Godzilla, King of the Monsters! z 1956 roku) zyskał przydomek króla potworów.

Prawdopodobnie jest to najsłynniejszy japoński filmowy potwór (kaijū), a zarazem jeden z najsłynniejszych filmowych potworów w całej historii kinematografii. Jest też jednym z najpowszechniej znanych wytworów japońskiej kultury masowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda Godzilli na Hollywood Walk of Fame.

Po raz pierwszy potwór pojawił się w filmie Godzilla (jap. ゴジラ Gojira?) z 1954 r. (w Polsce wyświetlanym pod tytułem Godzilla - król potworów). Pierwszy Godzilla został zniszczony przez doktora Daisuke Serizawę (w tej roli Akihiko Hirata), który zabił monstrum za pomocą broni masowego rażenia - destruktora tlenu, zabierając skład tej broni do grobu. Następnie powrócił w Godzilla kontratakuje (jap. ゴジラの逆襲 Gojira no gyakashū?, ang. Godzilla Raids Again lub Gigantis, the Fire Monster) z 1955. Filmy Godzilla (jap. ゴジラ Gojira?, ang. The Return of Godzilla) z 1984 roku (otwierający serię Heisei z końca lat 80. do połowy lat lat 90. XX wieku), a następnie Powrót Godzilli (jap. ゴジラ2000 ミレニアム Gojira Nisen: Mireniamu?, ang. Godzilla 2000: Millennium) z 1999 roku, Wielka bitwa potworów (jap. ゴジラ・モスラ・キングギドラ 大怪獣総攻撃 Gojira, Mosura, Kingu Gidora: Daikaijū Sōkōgeki?, ang. Godzilla, Mothra and King Ghidorah: Giant Monsters All-Out Attack) z 2001 roku i Godzilla kontra Mechagodzilla III (jap. ゴジラ×メカゴジラ Gojira tai Mekagojira?, ang. Godzilla Against Mechagodzilla) z 2002 roku (wchodzące w skład serii Millennium), były rebootami, kontynuującymi wydarzenia z pierwszego filmu o Godzilli, a zarazem ignorowały historię z filmu Godzilla kontratakuje i większość wydarzeń z oryginalnej serii Shōwa[a]. W latach 1954-2004 pojawił się łącznie w 28 filmach wyprodukowanych przez wytwórnię Tōhō. Wraz z nim pojawiły się inne kaijū m.in. Anguirus, Mothra, Rodan, King Ghidorah, lub Minya. Oprócz występów filmowych, Godzilla pojawiał się też w japońskich serialach Zone Fighter (jap. 流星人間ゾーン Ryūsei Ningen Zōn?) i Godzilla Island (jap. ゴジラアイランド Gojira Airando?), a także krótkim filmie Monster Planet of Godzilla, wyświetlanym w 1994 r. w parku rozrywki Sanrio Puroland[4].

W 1998 r. wytwórnia TriStar Pictures wyprodukowała film pod tytułem Godzilla, w założeniu remake filmu z 1954 r; jednak pojawiający się w filmie potwór znacznie różni się wyglądem i mocami od japońskiego oryginału - do tego stopnia, że wytwórnia Toho, aby podkreślić, że jest to potwór różny od Godzilli, zaczęła oficjalnie określać go mianem Zilla (jap. ジラ Jira?). Na maj 2014 planowana jest premiera kolejnego amerykańskiego remake'u (Godzilla) w reżyserii Garetha Edwardsa

Był też bohaterem dwóch amerykańskich seriali animowanych: Godzilla (The Godzilla Power Hour) z 1998, wyprodukowany przez Hanna-Barbera, oraz Godzilla (Godzilla: The Series) z lat 1998-2000, który był kontynuacją filmu wytwórni TriStar, a występujący w nim potwór noszący imię „Godzilli Jr.” jest potomkiem potwora z tego właśnie filmu). Godzilla pojawił się też w kilku mangach oraz dwóch amerykańskich seriach komiksowych (jednej wydanej przez Marvel Comics w latach 70., drugiej wydanej przez Dark Horse Comics w latach 80. i 90.), a także w kilku amerykańskich powieściach wydanych przez wydawnictwo Random House.

Wizerunek w filmach[edytuj | edytuj kod]

Godzilla w pierwotnych planach miał być gigantyczną ośmiornicą. Jednak Iwao Mori przekonał Ishirō Hondę, że lepsza będzie postać wielkiego jaszczura. Wizerunek potwora był kombinacją cech tyranozaura, iguanodona, stegozaura i aligatora[5]. Choć wygląd Godzilli zmieniał się z upływem lat, nieraz z filmu na film, podstawowy plan budowy jego ciała jest taki sam we wszystkich japońskich filmach. Godzilla przedstawiony jest w nich jako olbrzymi, pokryty ciemnoszarymi łuskami gad, poruszający się w pozycji wyprostowanej na dwóch tylnych kończynach, z silnymi kończynami przednimi, długim ogonem, ostrymi zębami i pazurami oraz kilkoma rzędami płyt kostnych na grzbiecie. Choć w różnych filmach podawano różne wytłumaczenia tego, skąd pochodzi, zawsze jest przedstawiany jako potwór z czasów prehistorycznych, a jego ataki na Japonię i niezwykłe moce, jakie posiada, są efektami użycia broni jądrowej.

Również jego relacje z ludzkością zmieniały się, często z filmu na film. W filmie z 1954 r. Godzilla był przedstawiony jako śmiertelne zagrożenie dla ludzkości, zwłaszcza dla Japonii, której miasta atakuje i niszczy, zabijając przy tym wielu ludzi. Potwór był metaforą obawy Japończyków przed atakiem jądrowym – nadciągał ze wschodu, jak B-29, który zrzucił bombę atomową na Hiroszimę. Część późniejszych filmów (np. pierwsze filmy z serii Shōwa, czy Godzilla, Mothra i Król Ghidorah: Wielka bitwa potworów) również przedstawia Godzillę w ten sposób. W innych filmach potwór jest swego rodzaju antybohaterem, wciąż groźnym dla ludzi, lecz zarazem walczącym z innymi zagrażającymi ludzkości potworami. W ostatnich filmach z serii Shōwa Godzilla jest przedstawiony jeszcze inaczej - jako antropomorficzny superbohater, przyjaciel ludzkości i jej obrońca przed innymi potworami.

Geneza imienia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Gojira (Godzilla) jest zlepkiem japońskich słów oznaczających wieloryba (kujira) i goryla (gorilla). Plotka o tym, że było to przezwisko pracownika TOHO nigdy nie została potwierdzona, a i nie ma żadnych danych o takiej osobie.

Głos Godzilli[edytuj | edytuj kod]

Przez bardzo długi czas jedną z najbardziej strzeżonych tajemnic Godzilli był dźwięk głosu potwora. Okazało się, że jest on stworzony za pomocą nasączonej w żywicy rękawicy, którą pocierano o struny kontrabasu. Źródłem pomysłu na głos Godzilli był podobno dźwięk otwierania metalowej furtki prowadzącej do studia, w którym powstawał pierwszy film o legendarnym potworze.

Dane podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

Zdolności[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Seria Shōwa

  1. 1954: Godzilla – król potworów (jap. Gojira), w 1956 roku Amerykanie wydają przerobioną wersję
  2. 1955: Godzilla kontratakuje (jap. Gojira no gyakushū, ang. Godzilla Raids Again)
  3. 1962: King Kong kontra Godzilla (jap. Kingu Kongu tai Gojira, ang. King Kong versus Godzilla)
  4. 1964: Mothra kontra Godzilla (jap. Mosura tai Gojira, ang. Mothra versus Godzilla)
  5. 1964: Ghidorah – trójgłowy potwór (jap. San daikaijū: Chikyu saidai no kessen, ang. Ghidorah the Three Headed Monster)
  6. 1965: Inwazja potworów (jap. Kaijū daisenso, ang. Invasion of the Astro-Monster / Godzilla vs. Monster Zero)
  7. 1966: Ebirah – potwór z głębin (jap. Gojira, Ebirā, Mosura: Nankai no daiketto, ang. Godzilla versus the Sea Monster)
  8. 1967: Syn Godzilli (jap. Kaijūtō no kessen: Gojira no musuko, ang. Son of Godzilla)
  9. 1968: Zniszczyć wszystkie potwory (jap. , ang. Destroy All Monsters)
  10. 1969: Rewanż Godzilli (jap. Gojira-Minira-Gabara: Oru kaijū daishingeki, ang. Godzilla’s Revenge)
  11. 1971: Godzilla kontra Hedora (jap. Gojira tai Hedorā, ang. Godzilla versus Hedorah)
  12. 1972: Godzilla kontra Gigan (jap. Chikyū kogeki meirei: Gojira tai Gaigan, ang. Godzilla versus Gigan)
  13. 1973: Godzilla kontra Megalon (jap. Gojira tai Megaro, ang. Godzilla versus Megaro)
  14. 1974: Godzilla kontra Mechagodzilla (jap. Gojira tai Mekagojira, ang. Godzilla versus Mechagodzilla)
  15. 1975: Powrót Mechagodzilli (jap. Mekagojira no gyakushū, ang. Terror of Mechagodzilla)

Seria Heisei

  1. 1984: Godzilla (jap. Gojira, ang. Return of Godzilla)
  2. 1989: Godzilla kontra Biollante (jap. Gojira tai Biorante, ang. Godzilla versus Biollante)
  3. 1991: Godzilla kontra Król Ghidorah (jap. Gojira tai Kingu Gidorā, ang. Godzilla versus King Ghidorah)
  4. 1992: Godzilla kontra Mothra (jap. Gojira tai Mosura, ang. Godzilla versus Mothra: Battle for Earth)
  5. 1993: Godzilla kontra Mechagodzilla II (jap. Gojira vs. Mekagojira, ang. Godzilla versus Mechagodzilla II)
  6. 1994: Godzilla kontra Kosmogodzilla (jap. Gojira tai Supesugojira, ang. Godzilla versus Spacegodzilla)
  7. 1995: Godzilla kontra Destruktor (jap. Gojira tai Desutoroia, ang. Godzilla versus Destroyer)

Seria Millennium / Shinsei

  1. 1999: Powrót Godzilli (jap. Gojira ni-sen mireniamu, ang. Godzilla 2000)
  2. 2000: Godzilla kontra Megaguirus (jap. Gojira tai Megagirasu: Jii shōmetsu sakusen, ang. Godzilla versus Megaguirus)
  3. 2001: Godzilla, Mothra i Król Ghidorah: Wielka bitwa potworów (jap. Gojira, Mosura, Kingu Gidorā: Daikaijū sōkōgeki, ang. Godzilla, Mothra and King Ghidorah: Giant Monsters All-Out Attack)
  4. 2002: Godzilla kontra Mechagodzilla III (jap. Gojira × Mechagojira, ang. Godzilla X Mechagodzilla)
  5. 2003: Godzilla: S.O.S. dla Tokio (jap. Gojira tai Mosura tai Mekagojira: Tōkyō S.O.S., ang. Godzilla, Mothra, Mechagodzilla: Tokyo S.O.S.)
  6. 2004: Godzilla: Ostatnia wojna (jap. Gojira: FINAL WARS lub Gojira: Fainaru wōzu, ang. Godzilla: Final Wars)

Inne historie

  1. 1969: Gorgo versus Godzilla – amerykański krótkometrażowy film w reżyserii Johna Carpentera, będący filmowym crossoverem Godzilli i brytyjskiego filmu Potwór z otchłani (Gorgo) o podobnej tematyce[11].
  2. 1973: Ryūsei ningen zōn (ang. Zone Fighter) – serial telewizyjny tokusatsu, w którym kilkakrotnie pojawia się Godzilla oraz dwa inne potwory znane z serii - King Ghidorah i Gigan; łącznie powstało 26 odcinków
  3. 1978: Godzilla (ang. The Godzilla Power Hour) – amerykański cykl kreskówek
  4. 1997-1998: Godzilla Island (jap. Gojira Airando) – serial telewizyjny, spin-off serii; łącznie powstało 256 odcinków
  5. 1998: Godzilla – film amerykański
  6. 1998: Godzilla (ang. Godzilla: The Series) – cykl amerykańskich kreskówek, stanowiący bezpośredni sequel pierwszego filmu
  7. 2007: Always: Sunset on Third Street 2 - film japoński. Film otwiera krótka scena ataku Godzilli na Tokio; po chwili okazuje się jednak, że cały atak jest jedynie wytworem wyobraźni jednego z bohaterów filmu.
  8. 2014: Godzillareboot serii, wyprodukowany przez wytwórnię Legendary Pictures.

Nienakręcone filmy

  1. 1957: Potwory z wulkanu
  2. 1965: Frankenstein kontra Godzilla
  3. 1966: Batman kontra Godzilla
  4. 1972: Godzilla kontra Hedorah II
  5. 1972: Godzilla kontra Redmoon
  6. 1972: Powrót Króla Ghidory
  7. 1972: Godzilla kontra potwory z kosmosu: Rozkaz obrony ziemi
  8. 1977: Odrodzenie Godzilli
  9. 1978: Kosmogodzilla
  10. 1978: Godzilla kontra The Gargantuas
  11. 1979: Godzilla kontra Asuka Fortress
  12. 1980: Godzilla 3D
  13. 1986: Godzilla II
  14. 1991: Godzilla kontra King Kong
  15. 1991: Godzilla kontra Mechani-Kong
  16. 1992: Powrót Króla Ghidory
  17. 1992: Godzilla kontra Gigamoth
  18. 1995: Godzilla kontra Ghostgodzilla
  19. 1995: Godzilla kontra Bagan
  20. 2001: Godzilla, Anguirus, Varan: Wielka bitwa potworów
  21. 2012: Godzilla 3D to the Max

DVD[edytuj | edytuj kod]

  1. Godzilla Final Box, 2004 tylko Japonia – wydany przez wytwórnię Tōhō jubileuszowy zestaw DVD zawierający wszystkie nakręcone do 2004 roku w Japonii filmy z Godzillą, z wyjątkiem filmu Godzilla: Ostatnia wojna, który to jako film jubileuszowy był na osobnej płycie. Cały zestaw został wydany na 50-lecie potwora i jego ukazanie się w Japonii zbiegło się z premierą filmu Godzilla, Final Wars. Ciekawostką jest fakt, że zawarto tam filmy we wszystkich oficjalnych wersjach montażowych, a nie tylko japońskich (np. Godzilla z 1954 roku oraz Godzilla, King of the Monsters z 1956 roku, czyli ten sam film w wersji na Amerykę, ze zmienioną nieco fabułą czy też Godzilla kontra King Kong również przemontowany do dystrybucji amerykańskiej).
  2. Godzilla: Ostatnia wojna (2004) - wydanie Monolith, Polska (dubbing angielski!)
  3. Powrót Godzilli (1999) - VCD dołączone do CD Action 2002/09 (77)
  4. 6x Godzilla - wydanie SPI, Polska :
    1. Godzilla kontra Biollante (1989)
    2. Godzilla kontra Król Ghidorah (dubbing angielski!) (1991)
    3. Godzilla kontra Mothra (dubbing angielski!) (1992)
    4. Godzilla kontra Mechagodzilla II (1993)
    5. Powrót Godzilli (dubbing angielski!) (1999)
    6. Godzilla kontra Megaguirus (2000)
  5. 8x Godzilla - wydanie Media Service, Polska :
    1. Godzilla - król potworów (wersja amerykańska!) (1956)
    2. King Kong kontra Godzilla (1962)
    3. Godzilla kontra Mechagodzilla (wydane jako "Terror Mechagodzilli" !) (1974)
    4. Powrót Godzilli (1984)
    5. Godzilla kontra Destruktor (1995)
    6. Godzilla, Mothra i Król Ghidorah: Wielka bitwa potworów (wydane jako "Wielka bitwa potworów") (2001)
    7. Godzilla kontra Mechagodzilla III (wydane jako "Powrót Mechagodzilli" !) (2002)
    8. Godzilla: S.O.S. dla Tokio (2003)
  6. The Godzilla Collection (7 filmów) - Stany Zjednoczone. Wszystkie filmy w obu wersjach (oryginalna japońska i amerykańska)
    1. Godzilla - król potworów (1954)
    2. Godzilla kontratakuje (1955)
    3. Mothra kontra Godzilla (1964)
    4. Ghidorah - Trójgłowy potwór (1964)
    5. Inwazja potworów (1965)
    6. Rewanż Godzilli (1969)
    7. Powrót Mechagodzilli (1975)

Gry[edytuj | edytuj kod]

Wielka popularność potwora spowodowała stworzenie gier z monstrum na różnego typu konsole. Wymienić można między innymi takie tytuły jak:

  1. Godzilla na Commodore 64
  2. Godzilla vs. 3 Major Monsters na MSX
  3. Godzilla: Gojira-Kun na MSX
  4. The Movie Monster Game na Apple II
  5. Monster's Fair na MSX
  6. Monster of Monsters na NES
  7. Godzilla na Game Boy
  8. Godzilla 2: War of the Monsters na NES
  9. Battle Soccer na Super Nintendo
  10. Super Godzilla na Super Nintendo
  11. King of the Monsters, Godzilla na Game Boy
  12. Godzilla: Battle Legends na Turbo Duo
  13. Godzilla - Destroy All Monsters na Super Nintendo
  14. Godzilla generation na Sega Dreamcast
  15. Godzilla Generations Maximum Impact na Sega Dreamcast
  16. Godzilla: Destroy All Monsters Melee na Xbox
  17. Godzilla - Save The Earth na PlayStation 2 i Xbox
  18. Godzilla: Unleashed na PlayStation 2 i Nintendo Wii
  19. Godzilla Unleashed: Double Smash na Nintendo DS

Parodie[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Na cześć tego potwora nazwany został triasowy teropod Gojirasaurus, a także rodzina skorupiaków z grupy łopatonogów - Godzilliidae, oraz dwa rodzaje należące do tej rodziny - Godzillius i Godzilliognomus.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Godzilla w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 J.D. Lees, Marc Cerasini: The Official Godzilla Compendium: A 40 Year Retrospective. Random House Books, marzec 1998, s. 12; 17; ; 124-125, seria: Official Godzilla. ISBN 0679888225. (ang.)
  2. Robert Greenberger: Meet Godzilla. Rosen Pub Group, luty 2005, s. 15, seria: Famous Movie Monsters. ISBN 978-1404202696. (ang.)
  3. Miss Cellania: How to Make a Monster: The Story of Godzilla (ang.). Neatorama, 2 września 2013. [dostęp 1 marca 2014].
  4. Monster Planet of Godzilla (ang.). W: Toho Kingdom [on-line]. [dostęp 6 stycznia 2009].
  5. Mike Snider: Godzilla arouses atomic terror (ang.). USA Today, 29 sierpnia 2006. [dostęp 1 marca 2014].
  6. Godzilla (Millenium) (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 6 maja 2014].
  7. Godzilla (2nd Generation) (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 6 maja 2014].
  8. Godzilla (4th Generation) (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 6 maja 2014].
  9. Godzilla (3rd Generation) (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 6 maja 2014].
  10. Godzilla (5th Generation) (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 6 maja 2014].
  11. William Bibbiani: John Carpenter’s First Film Discovered! (ang.). CraveOnline, 26 października 2011. [dostęp 15 lutego 2014].
  12. Bambi Meets Godzilla (1969)

Uwagi

  1. Mimo iż Godzilla kontra Mechagodzilla III (jap. ゴジラ×メカゴジラ Gojira tai Mekagojira?, ang. Godzilla Against Mechagodzilla) z 2002 roku był kolejnym rebootem serii (ignorował zwłaszcza motyw wcześniejszych wersji Mechagodzilli), to w jego bezpośrednim sequelu pod tytułem Godzilla: S.O.S. dla Tokio (jap. ゴジラ×モスラ×メカゴジラ 東京SOS Gojira tai Mosura tai Mekagojira Tōkyō Esu Ō Esu?, ang. Godzilla: Tokyo S.O.S.), wspomniane były wydarzenia z filmu Motra (jap. モスラ Mosura?, ang. Mothra) z 1961, wchodzącego w skład serii Shōwa.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]