Iguanodon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Iguanodon
Mantell, 1825
Iguanodon bernissartensis
Iguanodon bernissartensis
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury ptasiomiedniczne
Podrząd cerapody
Infrarząd ornitopody
(bez rangi) iguanodony
Rodzaj iguanodon
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Iguanodon scale.png

Iguanodon (Iguana + odon = legwan + ząb, czyli ząb legwana) – rodzaj dużego roślinożernego dinozaura ptasiomiednicznego z grupy ornitopodów. Żył w epoce wczesnej kredy na terenie współczesnej Europy[1].

Spis treści

Opis [edytuj]

Iguanodon miał dziób służący do zrywania części roślin. Tylne zęby policzkowe iguanodona były szerokie i płaskie podobnie jak u dzisiejszych zwierząt roślinożernych. Służyły mu one do rozdrabniania pokarmu roślinnego. Palce u stóp iguanodona były zakończone dużymi, tępo zakończonymi pazurami w kształcie kopyt, na których opierał się w trakcie żerowania. Dorosłe osobniki chodziły na czterech nogach, młode poruszały się natomiast na kończynach tylnych, lecz gdy dorosły osobnik uciekał lub chciał dosięgnąć czegoś, wstawał na dwie tylne łapy. Żył on na bagnach i podmokłych terenach. Żywił się głównie nisko rosnącymi paprociami i sagowcami oraz liśćmi palm i drzew.

Iguanodon miał bardzo specyficznie zbudowane dłonie o trzech szerokich palcach zakończonych podobnymi do kopyt pazurami. Zamiast kciuka posiadał bardzo ostry kolec, najprawdopodobniej używany do obrony przed drapieżnikami. Iguanodon prawdopodobnie mógł ruszać kciukiem na boki i broniąc się wbijał kolec w ciało napastnika, zadając mu dotkliwe rany. Piąty palec był długi i giętki, trzymany pod kątem do nadgarstka, prawdopodobnie służył iguanodonowi do zginania gałęzi drzew podczas żerowania.

Cechy gatunku [edytuj]

Wymiary średnie [edytuj]

  • Długość: 8–10 m
  • Masa: ok. 4 t

Występowanie [edytuj]

Teorie i hipotezy [edytuj]

Przez długi czas uważano, że iguanodony poruszały się na tylnych kończynach, przednich używając jedynie jako pomoc przy żerowaniu. Dopiero badania Davida Normana wykazały, że Iguanodon jedynie w młodości rzeczywiście był dwunożny. Wraz z wiekiem i zwiększeniem masy ciała zwierzęcia stawało się ono czworonożne[3]. Zwierzęta te mierzyły 10 metrów długości i 5 metrów wysokości, ważyły najprawdopodobniej od 2 do 4 ton. Iguanodony miały proporcjonalnie do wielkości ciała bardzo mały mózg. Nie wystarcza to jednak do ustalenia stopnia ich inteligencji.

Prawdopodobnie ścigany przez drapieżników potrafił biec nawet 35 km/h[potrzebne źródło]. Podczas biegu bardzo pomagał mu długi, sztywny ogon. Ponieważ w jednym miejscu znajdowano wiele szkieletów (w 1878 r. w jednej z kopalni w belgijskim miasteczku Bernissart znaleziono szczątki 39 iguanodonów), naukowcy sądzą, że prowadził on stadne życie.

Historia odkryć [edytuj]

Iguanodon został odkryty i opisany w 1825 r. jako drugie, po megalozaurze, zwierzę należące do dinozaurów[4]. Gideon Mantell był lekarzem w angielskim hrabstwie Sussex. Jego hobby była geologia, więc wolne chwile spędzał na poszukiwaniach skamieniałości. Pewnego dnia, podczas wizyty u pacjenta, żona Gideona Mantella, Mary Mantell znalazła[potrzebne źródło] coś w kamieniach pozostawionych przez robotników po naprawie drogi. Były to zęby jakiegoś wielkiego zwierzęcia. Mantell szybko odnalazł kamieniołom, z którego pochodziły zęby i znalazł ich kości. Swoje znaleziska posłał słynnemu paleontologowi, baronowi Cuvierowi. Mantell oglądając iguanę znalazł rozwiązanie zagadkowych skamielin – należały one do wielkiego gada. Nadał mu nazwę Iguano-zaur, którą później, po sugestii jednego z uczonych, zmienił na Iguanodon.

Gatunki [edytuj]

  • Iguanodon bernissartensis Boulenger, 1881 (neotyp)
  • Iguanodon anglicus Holl, 1829 (nomen dubium)

Obecnie jedynym diagnostycznym gatunkiem należącym do rodzaju Iguanodon jest I. bernissartensis, jednak w przeszłości zaliczano do niego również kilka innych gatunków, m.in. Iguanodon atherfieldensis oraz I. lakotaensis (przemianowane na Dollodon bampingi (I. atherfieldensis) i Dakotadon lakotaensis (I. lakotaensis) przez Gregory'ego Paula w 2008)[2]. Dla gatunków I. dawsoni i I. fittoni David Norman utworzył nowe nazwy rodzajowe – odpowiednio Barilium i Hypselospinus[1].

Iguanodon w kulturze masowej [edytuj]

Iguanodon jest jednym z najpopularniejszych dinozaurów obok tyranozaura, triceratopsa i diplodoka. Pojawił się w :

Galeria [edytuj]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 David B. Norman. A taxonomy of iguanodontians (Dinosauria: Ornithopoda) from the lower Wealden Group (Cretaceous: Valanginian) of southern England. „Zootaxa”. 2489, s. 47–66, 2010 (ang.). 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Gregory S. Paul. A revised taxonomy of the iguanodont dinosaur genera and species. „Cretaceous Research”. 29 (2), s. 192–216, 2008. doi:10.1016/j.cretres.2007.04.009 (ang.). 
  3. ↑ David B. Norman. On the ornithischian dinosaur Iguanodon bernissartensis of Bernissart (Belgium). „Mémoires de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique”. 178, s. 1–105, 1980 (ang.). 
  4. ↑ John Long: Dinozaury, mały przewodnik. Warszawa: Arkady, 2007, s. 216–217. ISBN 978-83-213-4482-9.

Linki zewnętrzne [edytuj]

p • d • e
Ornitopody
Rodziny Ornithopods jconway.jpg

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Iguanodon&oldid=35334342”