HMS Formidable (1940)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
HMS Formidable
HMS Formidable
HMS Formidable
Historia
Stocznia Harland & Wolff, Belfast, Irlandia Północna
Położenie stępki 17 czerwca 1937
Wodowanie 17 sierpnia 1939
 Royal Navy
Wejście do służby 24 listopada 1940
Wycofanie ze służby marzec 1947
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność pełna 28 661 ton
Długość 226,7 m
Szerokość 29 m
Zanurzenie 8,5 m
Prędkość 30,5 w.
Zasięg 11 000 mil morskich
przy prędkości 14 w.
Załoga 1200
Uzbrojenie
8 × 113 mm działka QF 4.5 inch MkIII, 48 x 40 mm Mark VIII

HMS Formidable – brytyjski lotniskowiec z okresu II wojny światowej. Zwodowany 17 sierpnia 1939 roku jako drugi okręt typu Illustrious. Matką chrzestną okrętu została Lady Kingsley-Wood, żona ówczesnego sekretarza ds. lotnictwa. Oficjalnie HMS "Formidable" wszedł do służby w Royal Navy 24 listopada 1940 roku.

Przebieg służby[edytuj | edytuj kod]

HMS Formidable w Sydney, 1945 rok

Początkowo lotniskowiec służył w Home Fleet na Atlantyku, biorąc udział w bezowocnych poszukiwaniach niemieckich krążowników pomocniczych. Stąd też został na początku stycznia 1941 roku skierowany do Floty Śródziemnomorskiej adm. Cunninghama z bazą w Aleksandrii. Podczas rejsu do Egiptu (trasą wokół Afryki) samoloty pokładowe okrętu zaatakowały włoskie porty nad Morzem Czerwonym: Kismaju, Mogadiszu i Massaua. W marcu 1941 HMS "Formidable" brał udział w bitwie u przylądka Matapan. Załogi samolotów startujących z pokładu lotniskowca w trzech atakach przeprowadzonych przeciw okrętom włoskim 28 marca 1942 uszkodziły torpedami pancernik "Vittorio Veneto" oraz krążownik ciężki "Pola". 26 maja 1941 okręt uczestniczył w akcji na wodach Dodekanezu, gdzie jego samoloty zbombardowały włoskie lotnisko na wyspie Scarpanto (obecnie Karpatos). Tego samego dnia wycofujące się siły brytyjskie zostały zaatakowane przez Luftwaffe. W bitwie powietrznej strącono 6 niemieckich bombowców nurkujących Ju-87, jednak lotniskowiec otrzymał dwa bezpośrednie trafienia 500 kg bombami. Na pokładzie zginęło 12, a rannych zostało 10 marynarzy. Po prowizorycznych naprawach w Aleksandrii HMS "Formidable" został odesłany do Stanów Zjednoczonych, gdzie od sierpnia do listopada przeszedł remont w stoczni Norfolk Navy Yard w Wirginii. Po jego zakończeniu podczas rejsu przez Atlantyk okręt doznał kolejnych uszkodzeń na skutek kolizji z bliźniaczym HMS "Illustrious".

Od marca do sierpnia 1942 HMS "Formidable" działał na wodach Oceanu Indyjskiego. Potem powrócił na Morze Śródziemne, gdzie w składzie Force H działającej z Gibraltaru brał udział w operacjach: Torch, Husky oraz Avalanche. M.in. 17 listopada 1942 u wybrzeży Algierii samoloty pokładowe lotniskowca zatopiły niemieckiego U-Boota U-331 (odpowiedzialny za zatonięcie rok wcześniej pancernika HMS "Barham").

Samolot Grumman Martlet na pokładzie HMS "Formidable"

Po zakończeniu służby na Morzu Śródziemnym i krótkiej służbie konwojowej w Arktyce HMS "Formidable" trafił na początku 1944 roku do czteromiesięcznego remontu. Od czerwca 1944 okręt ponownie wszedł w skład Home Fleet. W lipcu i sierpniu 1944 brał udział w operacjach mających na celu zatopienie niemieckiego pancernika "Tirpitz": Mascot (17 lipca 1944) i Goodwood (22 sierpnia 1944). We wrześniu 1944 lotniskowiec znów udał się na Morze Śródziemne, lecz ze względu na zakończenie walk na tym akwenie został skierowany na Daleki Wschód.

1 marca 1945 HMS "Formidable" wpłynął do portu w Sydney. Działając w składzie Brytyjskiej Floty Pacyfiku, brał udział w inwazji na Okinawie (operacja Iceberg). 4 maja lotniskowiec został trafiony przez japoński samolot kamikaze, jednak dzięki opancerzonemu pokładowi lotniczemu okręt nie utracił zdolności bojowej, usuwając uszkodzenia w ciągu 5 godzin. Podobny atak miał miejsce 9 maja, ale w tym przypadku w pożarze hangaru po trafieniu przez kamikaze zniszczeniu uległo 16 samolotów. 18 maja poważne szkody wywołał na lotniskowcu wybuch spowodowany przypadkowym wystrzałem. Po krótkim remoncie 1 lipca 1945 HMS "Formidable" ponownie dołączył do składu Brytyjskiej Floty Pacyfiku tym razem jako okręt flagowy kontradm. Philipa Viana. W lipcu samoloty pokładowe lotniskowca brały udział w intensywnych atakach na Tokio i okolicę.

Po zakończeniu wojny okręt przewoził jeńców brytyjskich z Japonii do Australii oraz zdemobilizowanych żołnierzy z Australii do Wielkiej Brytanii. W marcu 1947 roku HMS "Formidable" został w Portsmouth przeniesiony do rezerwy (tzw. unmaintained reserve – bez konserwacji i opieki), a 11 listopada 1953 kadłub sprzedano na złom firmie Shipbreaking Industries.

Samoloty będące na wyposażeniu okrętu[edytuj | edytuj kod]