Sydney

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Australii. Zobacz też: inne znaczenia słowa „Sydney”.
Sydney
Sydney
Herb
Herb Sydney
Państwo  Australia
Stan  Nowa Południowa Walia
Burmistrz Clover Moore
Powierzchnia 12 144,6 km²
Wysokość średnio 3 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

5 367 990[1]
442 os./km²
Położenie na mapie Nowej Południowej Walii
Mapa lokalizacyjna Nowej Południowej Walii
Sydney
Sydney
Położenie na mapie Australii
Mapa lokalizacyjna Australii
Sydney
Sydney
Ziemia 33°52′S 151°12′E/-33,866667 151,200000Na mapach: 33°52′S 151°12′E/-33,866667 151,200000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Sydney w Wikisłowniku
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Australia

Sydney (wym. [ˈsɪdni]) – największe miasto Australii, stolica stanu Nowa Południowa Walia. Założone w 1788 Sydney jest obecnie najistotniejszym w Australii centrum finansowym, handlowym, transportowym i kulturalnym, popularnym centrum turystycznym oraz siedzibą arcybiskupstwa Kościoła rzymskokatolickiego i anglikańskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa miasta z 1888

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest pomiędzy Pacyfikiem na wschodzie i Górami Błękitnymi (ang. Blue Mountains) na zachodzie. Port Jackson w Sydney jest największą na świecie naturalną zatoką i portem o powierzchni 55 km². Jest on zalaną przez ocean doliną rzeczną głęboko wciętą w piaskowiec. W samym mieście jest ponad 70 plaż, włączając w to słynną plażę Bondi. W granicach miasta znajduje się także kilka parków narodowych. Cały zespół miejski zajmuje 12 406 km²[2] i liczy 4,4 miliona mieszkańców (2005)[3]. Zalicza się do największych powierzchniowo obszarów miejskich.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział aglomeracji Sydney.

Podobnie jak wszystkie wielkie miasta Australii, Sydney jako całość nie posiada żadnej osobowości prawnej, lecz jest jedynie aglomeracją złożoną z 38 zupełnie niezależnych od siebie samorządów lokalnych. „Pierwszym wśród równych” w tej grupie jest City of Sydney, obejmujące ścisłe centrum i liczące ok. 170 tysięcy mieszkańców. Szef władz wykonawczych tej jednostki nosi tytuł Lorda Burmistrza Sydney, nie ma jednak żadnych kompetencji na terenie pozostałych 37 obszarów. Instytucje o znaczeniu ogólnomiejskim są podporządkowane bezpośrednio władzom stanowym Nowej Południowej Walii.

Samorządy znajdujące się na obszarze potocznie określanym jako Sydney to: Gmina Ashfield, Auburn, City of Bankstown, City of Blacktown, City of Botany Bay, Burwood, Camden, City of Campbelltown, City of Canada Bay, City of Canterbury, City of Fairfield, Hrabstwo The Hills, City of Holroyd, Hrabstwo Hornsby, Gmina Hunter's Hill, City of Hurstville, Gmina Kogarah, Ku-ring-gai, Gmina Lane Cove, Gmina Leichhardt, City of Liverpool, Manly, Marrickville, Gmina Mosman, North Sydney, City of Parramatta, City of Penrith, Pittwater, City of Randwick, City of Rockdale, City of Ryde, Gmina Strathfield, Hrabstwo Sutherland, City of Sydney, Warringah, Waverley, City of Willoughby i Gmina Woollahra.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Sydney ma ciepły subtropikalny klimat. Średnia temperatura roczna wynosi 17,9 °C. Najcieplejsze miesiące to styczeń i luty, najzimniejszy jest lipiec. Średnia opadów wynosi 1173 milimetrów w skali roku, najobfitszy w opady jest marzec z 148 milimetrami.

  I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rocznie
Średnia maksymalna temperatura dobowa [°C] 25,8 25,7 24,7 22,4 19,3 16,9 16,2 17,7 19,9 22,0 23,6 25,1 21,6
Średnia minimalna temperatura dobowa [°C] 18,6 18,7 17,5 14,7 11,5 9,2 8,0 8,9 11,0 13,5 15,5 17,5 13,7
Średni opad [mm] 103 117 131 127 123 128 98 82 69 77 83 78 1217
Średnio dni deszczowych 12,1 12,3 13,3 12,0 12,0 11,4 10,3 9,9 10,3 11,5 11,4 11,5 138,0
Źródło: Bureau of Meteorology

Historia[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Australii

Szacuje się, że pierwsze siedliska Aborygenów na terenie dzisiejszego Sydney zostały założone około 40 tysięcy lat temu. Wejście do Port Jackson po raz pierwszy zaznaczył na mapie James Cook 29 kwietnia 1770. 18 stycznia 1788 r. kapitan Arthur Phillip przybył z wyprawą nazwaną w późniejszym czasie „First Fleet” (Pierwsza Flota) do Botany Bay na południu Port Jackson. W trakcie swojej trzydniowej ekspedycji rozpoznawczej odkrył najpierw Manly Cove, a dzień później, po drugiej stronie Port Jackson, inną zatokę, którą nazwał (na cześć ówczesnego brytyjskiego ministra spraw wewnętrznych Thomasa Townshend Sydney) Sydney Cove. 26 stycznia 1788 Phillip uznał właśnie to miejsce za odpowiednie na zwinięcie żagli i wzniósł w pobliżu dzisiejszego Circular Quay flagę Wielkiej Brytanii. Od tamtej pory 26 stycznia jest w Australii świętem narodowym.

W latach początkowych Sydney było kolonią karną, przeżyło też kilkakrotnie „gorączkę złota”, po raz pierwszy w 1851 r.

Najważniejsze daty[edytuj | edytuj kod]

Kultura i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Sydney, widok na gmach opery i zatokę
Taroonga Zoo

Głównym symbolem Sydney jest zaplanowana i wybudowana przez Jørna Utzona Opera nazwana póżniej Opera House. Na jej scenie występuje wiele światowych gwiazd, np. Barbra Streisand, Céline Dion, Luciano Pavarotti, Helena Vondráčková. Centrum Sydney jest stosunkowo niewielkie i można je zwiedzać piechotą. Oprócz Sydney Opera House i Harbour Bridge warto jest zwiedzić starówkę „The Rocks” ze starymi magazynami przy zatoce „Sydney Cove”. Bezpośrednio przy Circular Quay, centralnym dworcu autobusowym i kolejowym, znajduje się ogromny ogród botaniczny, z którym graniczą interesujące muzea.

W nowoczesnym centrum komercyjnym (Cenral Business District) dominują drapacze chmur. Najwyższy budynek Sydney, „Sydney Tower”, posiada platformę widokową, z której można podziwiać panoramę całego miasta.

Centrum rozrywkowym jest tak zwane „Darling Harbour”. Jest to obszar wokół portu w którym znajduje się wiele restauracji, kawiarni, IMAX-Kino, chiński ogród, a także znane akwarium morskie, w którym można podziwiać między innymi płaszczki i rekiny, chodząc oszklonymi tunelami. Bezpośrednio przy akwarium znajduje się również małe zoo gdzie można zobaczyć kangury i "niedźwiadki" koala.

We wschodniej części miasta znajduje się utrzymana w wiktoriańskim stylu dzielnica Paddington, w pobliżu której znajduje się centrum frywolnych rozrywek „Kings Cross”, jak również Taronga Zoo – jeden z najpiękniejszych ogrodów zoologicznych na świecie.

Harbour Bridge[edytuj | edytuj kod]

Most Harbour Bridge o rozpiętości 495,6 metrów został oddany do użytku 18 marca 1932. Jest on jednym z największych mostów łukowych na świecie, ze względu na formę otrzymał przezwisko „wieszak” (coathanger). Przedsiębiorstwo BridgeClimb organizuje zabezpieczone wejścia na szczyt łuku, które cieszą się dużą popularnością wśród turystów.

Po lewej opera, pośrodku centrum biznesowe, po prawej most Harbour z północnego wybrzeża przedmieścia Kirribilli
Central Business District (CBD) Sydney, widok z Harbour Bridge

Sydney Tower[edytuj | edytuj kod]

Panoramę miasta można podziwiać z platformy widokowej lub z dwóch kręcących się restauracji. Zasadniczo widoki można podziwiać tylko przez szybę, a wejście na wieżę poprzedzają szczegółowe kontrole bezpieczeństwa. Za dodatkową opłatą można jednak wspiąć się na sam szczyt konstrukcji przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności.

Góry Błękitne[edytuj | edytuj kod]

Około 50 kilometrów na zachód od Sydney znajduje się jeden z popularniejszych symboli Australii. Nazwa Góry Błękitne (ang. Blue Mountains) pochodzi od parującego olejku eukaliptusowego, który tworzy często błękitną mgiełkę nad górami. Najbardziej znana jest formacja górska Three Sisters w pobliżu miasteczka Katoomba.

Już po krótkiej podróży autobusem lub pociągiem można podziwiać nienaruszoną australijską przyrodę i nabrać wyobrażenia o przestrzeniach kontynentu. Lokalne firmy turystyczne organizują jednodniowe wycieczki pozwalające na zwiedzenie kilku najbardziej widokowych miejsc w Blue Mountains.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Sydney jest centrum przemysłowym, handlowym, finansowym i transportowym. Wiele największych firm krajowych, takich jak News Corporation, ma tu swoje siedziby. Sydneyska giełda jest największą w Australii.

Przeważa przemysł samochodowy, elektroniczny, maszynowy i spożywczy. Port w Sydney posiada nowoczesne urządzenia do obsługi statków kontenerowych, dlatego większość handlu zagranicznego Australii obsługiwana jest tutaj. Mięso, zboże i wełna są podstawowymi produktami eksportowymi.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Najpopularniejszą dyscypliną sportu w mieście jest rugby 13-osobowe, gdzie swoje siedziby posiada większość drużyn ogólnonarodowej ligi NRL. Tradycyjnie bardzo popularne jest rugby 15-osobowe i krykiet. W ostatnich latach na znaczeniu przybiera futbol australijski i jego jedyny reprezentant w lidze AFLSydney Swans. W 2012 roku do AFL dołączy druga drużyna, co ma doprowadzić ten sport na pierwsze miejsce pod względem zainteresowania w Sydney.

W 2000 roku odbyły się tu Igrzyska Olimpijskie.

W 2002 na Stadion Australia odbyła się jedyna runda żużlowego Grand Prix Australii.

Na Stadion Australia swoje mecze rozgrywa piłkarska reprezentacja.

Najważniejsze zespoły piłkarskie z Sydney:

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy