Hedy Lamarr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hedy Lamarr
Hedy Lamarr w 1947
Hedy Lamarr w 1947
Imię i nazwisko Hedwig Eva Maria Kiesler
Data
i miejsce urodzenia
9 listopada 1913
Wiedeń
Data śmierci 19 stycznia 2000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hedy Lamarr (ur. 9 listopada 1913 w Wiedniu, zm. 19 stycznia 2000) – aktorka, hollywodzka gwiazda filmowa i wynalazczyni.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako Hedwig Eva Maria Kiesler w rodzinie bogatego austriackiego bankiera. Dzięki swej urodzie po raz pierwszy wystąpiła w filmie w roku 1930. Dużym echem odbił się jej film z 1933 Ekstaza nakręcony przez czeskiego reżysera Gustawa Machaty, w którym wystąpiła nago. Film wywołał wielki skandal. Papież Pius XII uznał obraz za „niemoralny i szkodliwy”, Adolf Hitler zakazał wyświetlania w Niemczech, podobnie rząd amerykański, który zabronił także wwozu kopii filmu. W większości krajów, które zdecydowały się pokazywać film, ocenzurowano go przez wycięcie części scen[1].

W 1933 roku wyszła za mąż za biznesmena Fritza Mandla, który znajdował się w bliskich relacjach z nazistami. Zazdrosny mąż bezskutecznie próbował wykupić wszystkie kopie filmu Ekstaza[1].

Mandl miał liczne znajomości w elitach ówczesnych władz i w ten sposób jego żona mogła poznać Mussoliniego i Hitlera. Zajmował się produkcją uzbrojenia, a zwłaszcza systemami łączności radiowej. Dzięki temu jego żona miała okazję zapoznać się z nowoczesną techniką i okazała się utalentowana w tym kierunku[1].

W 1937 roku, mając dość męża i jego faszystowskich poglądów, rozwiodła się i uciekła do Londynu, gdzie poznała producenta filmowego Louisa Mayera, współzałożyciela wytwórni filmowej Metro-Goldwyn-Mayer (MGM). Wtedy zmieniła nazwisko na Hedy Lamarr na cześć gwiazdy kina niemego Barbary La Marr i w 1938 roku wspólnie z nim trafiła do Hollywood, gdzie grała w wielu filmach aż do końca 1941 roku. W ciągu sześciu lat zagrała w 17 filmach, ale nie została wielką gwiazdą. Reklamowano ją jako najpiękniejszą kobietę Hollywood. Po dwóch latach w wytwórni zaczęto jednak powątpiewać, a po pojawieniu się w wytwórni Ingrid Bergman, która szybko stała się gwiazdą, wycofała się z kariery aktorskiej[1].

W 1942 zerwała kontrakt z MGM i poświęciła się wraz z kompozytorem i swoim sąsiadem George’em Antheilem badaniom nad opracowaniem systemu FHSS (ang. frequency-hopping spread spectrum), polegającym na częstych skokowych zmianach częstotliwości nadawanego sygnału radiowego, który miał uniemożliwić przechwycenie i zakłócenie komunikacji z torpedami[1].

Ze względów technicznych system nie znalazł wtedy zastosowania, ale zainteresowała się nim amerykańska armia. Wynalazek wprowadzono do użycia kilka lat później, a ze względu na militarne zastosowanie utajniono aż do połowy lat 80. XX wieku. Dziś jest powszechnie stosowany w sieciach radiowych standardu IEEE 802.11 i GSM. Na swój wynalazek oparty na mechanicznym przełączaniu 88 częstotliwości, sterowanym przez bęben z pianoli[1], uzyskali patent numer 2292387[potrzebne źródło]. W 1997 roku otrzymała nagrodę amerykańskich wynalazców za zasługi dla rozwoju elektroniki[1].

Po wojnie wróciła na plan filmowy filmu Cecila DeMille’aSamson i Dalila”, który odniósł duży sukces. Zagrała w kilku kolejnych filmach, ale nie odniosły one większego sukcesu[1]. W 1966 wydała autobiografię Ekstaza i ja[potrzebne źródło].

W roku 1998 twarz Lamarr pojawiła się po raz pierwszy na opakowaniu i instrukcjach pakietu CorelDRAW. Firma Corel Corporation została pozwana przez Lamarr do sądu o szkody związanie z nieautoryzowanym użyciem jej wizerunku. Sprawa została jednak rozwiązana polubownie i za nieznaną sumę, Corel uzyskał prawo do wyłącznego prawa na ten obraz na okres pięciu lat[1].

Zmarła 19 stycznia 2000 roku, prochy przeniesiono do Wiednia[1].

Nawiązania[edytuj | edytuj kod]

W 1973 Mel Brooks nazwał imieniem „Hedley Lamarr” jednego z męskich bohaterów swej komedii Płonące siodła.

W grze Half-Life 2Lamarr” to headcrab Dr. Kleinera. W jednym z momentów gry, gdy Dr Kleiner szuka swojego zwierzaka, wypowiada słowa „There is only one hedy”, co można wziąć za typowego easter egga umieszczonego w grze.

Filmy[edytuj | edytuj kod]

  • 1930 – Geld auf der Straße
  • 1931 – Man braucht kein Geld
  • 1931 – Koffer des Herrn
  • 1931 – Blumenfrau von Lindenau
  • 1932 – Ekstaza (Extase)
  • 1938 – Algier (Algiers)
  • 1938 – Hollywood Goes to Town
  • 1939 – Lady of the Tropics
  • 1940 – Gorączka nafty (Boom Town)
  • 1940 – I Take This Woman
  • 1940 – Towarzysz X (Comrade X)
  • 1940 – Miracle of Sound
  • 1941 – Bądź ze mną (Come Live with Me)
  • 1941 – H.M. Pulham, Esq.
  • 1941 – Kulisy wielkiej rewii (Ziegfeld Girl)
  • 1942 – Crossroads
  • 1942 – Tortilla Flat
  • 1942 – White Cargo
  • 1943 – Show Business at War
  • 1943 – Heavenly Body
  • 1944 – Experiment Perilous
  • 1944 – Konspiratorzy (Conspirators)
  • 1946 – Strange Woman
  • 1947 – Dishonored Lady
  • 1948 – Let’s Live a Little
  • 1949 – Samson i Dalila (Samson and Delilah)
  • 1950 – Lady Without Passport
  • 1950 – Copper Canyon
  • 1951 – My Favorite Spy
  • 1954 – Eterna femmina
  • 1954 – Amante di Paride
  • 1957 – Historia ludzkości (Story of Mankind)
  • 1958 – Female Animal
  • 1965 – Boginie miłości (Love Goddesses)
  • 1975 – Brother, Can You Spare a Dime?
  • 1977 – That’s Action
  • 1989 – Entertaining the Troops
  • 1990 – Instant Karma
  • 1990 – Hollywoodzkie wspomnienia – Hedy Lamarr (Hollywood Remembers – Hedy Lamarr)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Mariusz Surosz: Potępiona przez papieża, zakazana przez Hitlera (pol.). Onet.pl, 2011-06-08. [dostęp 2011-06-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]