Irina Archipowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Irina Archipowa
Ирина Константиновна Архипова
Stamp of Russia 2012 No 1603 Irina Arkhipova.jpg
Irina Archipowa na rosyjskim znaczku pocztowym
Imię i nazwisko Irina Konstantinowna Archipowa
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1925
Moskwa
Pochodzenie rosyjskie
Data i miejsce śmierci 11 lutego 2010
Moskwa
Typ głosu mezzosopran
Zawód śpiewaczka
Wytwórnia płytowa Melodia
Odznaczenia
Bohater Pracy Socjalistycznej (ZSRR)
Order Świętego Andrzeja Powołańca (Federacja Rosyjska) Order Zasług dla Ojczyzny II klasy (Rosja) Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy (ZSRR) Medal Puszkina (Rosja) Medal 100-lecia urodzin Lenina (ZSRR) Medal „Ku pamięci 850-lecia Moskwy” (Rosja) Krzyż św. Michała Twerskiego (Obwód twerski) Order Republiki (Mołdawia) Odznaka honorowa Zasłużony dla Kultury Polskiej (Polska)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Irina Konstantinowna Archipowa, ros. Ирина Константиновна Архипова (ur. 2 stycznia 1925 w Moskwie, zm. 11 lutego 2010 tamże[1]) – rosyjska śpiewaczka operowa, wykonująca początkowo partie mezzosopranowe, a następnie kontraltowe.

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

W młodości chciała zostać architektem, przerwała jednak rozpoczęte studia w tym kierunku i w 1953 uzyskała w Konserwatorium Moskiewskim dyplom w klasie śpiewu klasycznego. Dołączyła do zespołu opery w Swierdłowsku, gdzie grała księżniczkę Eboli w Don Carlosie, Marfę w Chowańszczyźnie, Marynę w Borysie Godunowie i Charlottę w Werterze. W 1956 przeniosła się do Teatru Bolszoj, w którym zadebiutowała w roli Carmen. Pozostała jego solistką do 1988, wykonując m.in. klasyczny repertuar rosyjski.

Irina Archipowa i Vladislav Plavko w operze Carmen, Teatr Bolszoj, 1972

Kariera międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

W 1960 po raz pierwszy otrzymała zgodę na występ poza ZSRR i wystąpiła jako Carmen na deskach opery w Neapolu. Od 1964 występowała w La Scali w rolach Marfy i Maryny, a także Heleny w Wojnie i pokoju. W 1972 wywołała sensację międzynarodową występem w roli Azuceny w operze Trubadur Giuseppe Verdiego, wystawionej w teatrze Orange. W latach 70. i 80. zagrała dwie inne słynne role w utworach tego kompozytora – Amneris w Aidzie (San Francisco) i Ulrykę w Balu maskowym (Londyn). Do kreacji Azuceny wracała jeszcze wielokrotnie w Covent Garden. Śpiewała w teatrach operowych Wiednia, Berlina, Paryża, Belgradu i Marsylii. Pojawiła się także w Metropolitan Opera, choć dopiero w wieku 72. lat, występując w drugoplanowej roli niani w Eugeniuszu Onieginie. Niedługo później zakończyła karierę sceniczną i zajęła się reżyserią operową.

Zachwycała swoim głębokim, silnym mezzosopranem, uważanym za głos typowo słowiański. Jak rzadko która artystka umiała również ocenić swoje wokalne możliwości i samodzielnie dobierać repertuar, który nie nadwyrężał jej umiejętności. Wyróżniała się też wielką sceniczną osobowością. Oprócz muzyki operowej nagrywała również pieśni Czajkowskiego i innych kompozytorów rosyjskich, jednak większość jej płyt jest poza Rosją trudno dostępna.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Była żoną tenora Vladislava Plavki.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Została uhonorowana tytułem Bohatera Pracy Socjalistycznej oraz Medalem „Sierp i Młot”. Ponadto była odznaczona m.in. Orderem św. Andrzeja Powołańca, Orderem Zasług dla Ojczyzny II klasy, trzykrotnie Orderem Lenina, Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy i Medalem Puszkina. Laureatka Nagrody Leninowskiej w 1978.

Przypisy

  1. Russian Diva Irina Arkhipova Dies at 85 in Moscow (ang.). 2010-02-11. [dostęp 2010-02-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]