Iveta Radičová

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Iveta Radičová
Iveta Radičová speaking at NATO summit.jpg
Data i miejsce urodzenia 7 grudnia 1956
Bratysława
Premier Słowacji
Przynależność polityczna SDKÚ-DS
Okres urzędowania od 8 lipca 2010
do 4 kwietnia 2012
Poprzednik Robert Fico
Następca Robert Fico
Minister pracy Słowacji
Przynależność polityczna SDKÚ-DS
Okres urzędowania od 17 października 2005
do 4 lipca 2006
Poprzednik Ľudovít Kaník
Następca Viera Tomanová
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Iveta Radičová w czasie kampanii prezydenckiej w marcu 2009

Iveta Radičová (ur. 7 grudnia 1956 w Bratysławie) – słowacka socjolog, polityk, minister pracy w latach 2005–2006, wiceprzewodnicząca SDKÚ-DS, kandydatka w wyborach prezydenckich w 2009, premier Słowacji od 8 lipca 2010 do 4 kwietnia 2012.

Edukacja i kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość spędziła w Bratysławie[1]. W latach 1975–1979 odbyła studia wyższe (kierunek: socjologia) na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. W 1981 uzyskała tytuł philosophiae doctor[2], 1986 – stopień naukowy philosophiae doctor[3] (obroniła pracę doktorską w Słowackiej Akademii Nauk), a w 1997 – habilitację (tytuł naukowy docent)[4]. W 1990 kształciła się na University of Oxford. W 2005 otrzymała tytuł profesora na Uniwersytecie Komeńskiego[5].

Od 1979 do 1989 pracowała w Instytucie Socjologii Słowackiej Akademii Nauk. W latach 1990–1993 wykładała socjologię, a następnie w latach 1997–2005 nauki polityczne na Uniwersytecie Komeńskiego. Od 1993 do 1997 pełniła funkcję zastępcy dyrektora Narodowego Instytutu Kształcenia Ustawicznego (Academia Istropolitana) w Bratysławie. Od 2005 do 2007 stała na czele Wydziału Socjologii na Uniwersytecie Konstantyna Filozofa w Nitrze. W latach 1992–2005 była dyrektorem wykonawczym Fundacji SPACE – Centrum Analizy Polityki Społecznej. Wykładała na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Finlandii i Austrii. Była także ekspertem Komisji Europejskiej do spraw polityki społecznej[5].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Działalność do 2010[edytuj | edytuj kod]

W okresie 1990–1992 była członkinią ruchu Społeczeństwo Przeciwko Przemocy. Od 15 października 2005 do 4 lipca 2006 zajmowała stanowisko ministra pracy, spraw socjalnych i rodziny w rządzie Mikuláša Dzurindy[5].

W 2006 wstąpiła do Słowackiej Unii Chrześcijańskiej i Demokratycznej – Partii Demokratycznej (SDKÚ-DS). 4 lipca 2006 weszła w skład słowackiej Rady Narodowej z listy chrześcijańskich demokratów. Została wiceprzewodniczącą Komisji Spraw Społecznych i Mieszkalnictwa[5].

Wystartowała w wyborach prezydenckich w 2009. Otrzymała poparcie SDKÚ-DS, Partii Koalicji Węgierskiej oraz Ruchu Chrześcijańsko-Demokratycznego, partii Wolność i Solidarność oraz Obywatelskiej Partii Konserwatywnej. W pierwszej turze wyborów 21 marca 2009 zajęła drugie miejsce, uzyskując 38,05% głosów. W drugiej turze 5 kwietnia 2009 przegrała rywalizację z urzędującym prezydentem Ivanem Gašparovičem, zdobywając 44,46% głosów[6].

Kilkanaście dni później zrezygnowała z mandatu poselskiego, po tym gdy zagłosowała w parlamencie za nieobecną Tatianę Rosovą[7].

Premier Słowacji[edytuj | edytuj kod]

Przed wyborami parlamentarnymi w 2010 została mianowana przez SDKÚ-DS kandydatką tej partii do urzędu premiera. W wyborach z 12 czerwca 2010 cztery partie opozycyjne wobec rządu Roberta Fica uzyskały większość w parlamencie, a sama Iveta Radičová odnowiła mandat poselski. W wyniku porozumienia między partiami została wyznaczona na funkcję premiera nowego koalicyjnego rządu[8].

23 czerwca 2010, po nieudanej próbie utworzenia rządu przez dotychczasowego premiera Roberta Fica, prezydent Ivan Gašparovič desygnował ją na stanowisko premiera Słowacji i powierzył misję sformowania gabinetu do czasu pierwszego posiedzenia nowo wybranego parlamentu, tj. do dnia 8 lipca 2010[9]. 6 lipca 2010 cztery partie SDKÚ-DS, SaS, KDH i Most–Híd podpisały porozumienie koalicyjne; SDKÚ-DS przypadło 5 stanowisk w gabinecie (w tym stanowisko premiera), SaS – 4 stanowiska, a KDH i Most-Hid objęły po 3 stanowiska ministrów[10].

8 lipca 2010 została zaprzysiężona przez prezydenta Ivana Gašparoviča na stanowisku szefa rządu, wcześniej dymisję złożył premier Robert Fico. Została pierwszą kobietą pełniącą ten urząd[11]. 9 lipca 2010 doszło do zaprzysiężenia jej gabinetu[12]. 10 sierpnia 2010 Rada Narodowa 79 głosami za (na 150) udzieliła wotum zaufania dla jej gabinetu[13]. 11 października 2011 parlament słowacki nie przegłosował planu reformy Europejskiego Funduszu Stabilizacji Finansowej, a tym samym nie wyraził wobec jej rządu wotum zaufania (na skutek przejścia partii Wolność i Solidarność do opozycji)[14].

W rezultacie w marcu 2012 w kraju odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne, w wyniku których absolutną większość mandatów w parlamencie zdobył opozycyjny SMER. Iveta Radičová nie ubiegała się o mandat deputowanej. 4 kwietnia 2012 na stanowisku premiera zastąpił ją Robert Fico[15].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Iveta Radičová ma polskie korzenie – jej matka była Polką pochodzącą ze wsi Ropica na Zaolziu[16].

Od 2005 jest wdową. Jej mężem był Stano Radič, scenarzysta i aktor komediowy. Następnie była związana z Jánem Riapošem, tenisistą i przewodniczącym Słowackiej Rady Paraolimpijskiej. Ma córkę Evę[1].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Jest autorką publikacji z zakresu socjologii, polityki rodzinnej, opieki nad dziećmi, sytuacji mniejszości narodowych i grup wykluczonych z życia społecznego. Wybrane publikacje:

  • Sociální politika v Čechách a na Slovensku po roce 1989 (współautor Martin Potůček), 1998,
  • Sociálna politika na Slovensku, 1998,
  • Zdravie, práca, dôchodok (współautorzy Helena Woleková, Juraj Nemec), 1999,
  • Hic Sunt Romales, 2001,
  • Chudoba Rómov a sociálna starostlivosť o nich v Slovenskej republike, 2002,
  • S.O.S. – Sociálna ochrana na Slovensku, 2003.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zo súkromia (słow.). radicova.sk. [dostęp 2011-02-09].
  2. Tytułu philosophiae doctor (słow. doktor filozofie, w skrócie: PhDr.) nie należy mylić ze stopniem naukowym doktora (Zob. Rigorózne konanie (słow.). fphil.uniba.sk. [dostęp 2011-08-24]., Doktorandské štúdium (słow.). fphil.uniba.sk. [dostęp 2011-08-24].).
  3. Stopień naukowy philosophiae doctor (w skrócie: PhD.) oraz stopień naukowy doktor (w skrócie: dr) uznaje się za równoważne. (Zob. Doktorandské štúdium (słow.). fphil.uniba.sk. [dostęp 2011-08-24]., Zákon č.53/1964 Z.z. o udeľovaní vedeckých hodností a o Štátnej komisii pre vedecké hodnosti (słow.). vedatechnika.sk. [dostęp 2011-08-24]., Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Słowackiej o wzajemnym uznawaniu okresów studiów oraz równoważności dokumentów o wykształceniu i nadaniu stopni i tytułów uzyskanych w Rzeczypospolitej Polskiej i Republice Słowackiej. nauka.gov.pl. [dostęp 2012-02-07].)
  4. Tytuł naukowy docent (w skrócie: Doc.) oraz stopień naukowy doktor habilitowany (w skrócie: dr hab.) uznaje się za równoważne. (Zob. Zákon č.53/1964 Z.z. o udeľovaní vedeckých hodností a o Štátnej komisii pre vedecké hodnosti (słow.). vedatechnika.sk. [dostęp 2011-08-24]., Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Słowackiej o wzajemnym uznawaniu okresów studiów oraz równoważności dokumentów o wykształceniu i nadaniu stopni i tytułów uzyskanych w Rzeczypospolitej Polskiej i Republice Słowackiej. nauka.gov.pl. [dostęp 2014-09-05].)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Životopis (słow.). radicova.sk. [dostęp 2011-02-09].
  6. Slovakia president wins re-election (ang.). google.com, 5 kwietnia 2009. [dostęp 2010-06-28].
  7. Radičová sa rozlúčila, aby sa mohla vrátiť (słow.). sme.sk, 23 kwietnia 2009. [dostęp 2010-06-28].
  8. SDKÚ navrhlo Radičovú na premiérku (słow.). sme.sk, 15 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-28].
  9. Slovak centre-right asked to form coalition (ang.). bbc.co.uk, 23 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-28].
  10. New Slovak cabinet takes shape (ang.). sme.sk, 1 lipca 2010. [dostęp 2010-07-08].
  11. Slovak president appoints liberal Radicova as PM (ang.). google.com, 8 lipca 2010. [dostęp 2012-09-01].
  12. First Slovak female PM Iveta Radicova takes power (ang.). bbc.co.uk, 2010-07-08. [dostęp 9 lipca 2010].
  13. Rząd ma zaufanie. tvn24.pl, 10 sierpnia 2010. [dostęp 2010-08-11].
  14. Rząd Słowacji upadł, parlament odrzucił zwiększenie udziału w mechanizmie pomocowym UE. forsal.pl, 11 października 2011. [dostęp 2011-10-12].
  15. Leaders of Slovakia, terra.es (ang.). [dostęp 2012-09-01].
  16. Radičová chce plyn z Poľska (słow.). ekonomika.sme.sk, 24 lipca 2010. [dostęp 2010-08-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]