Ivan Gašparovič

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ivan Gašparovič
Ivan Gašparovič.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 marca 1941
Poltár
Prezydent Słowacji
Przynależność polityczna Ruch dla Demokracji
Okres urzędowania od 15 czerwca 2004
do 15 czerwca 2014
Poprzednik Rudolf Schuster
Następca Andrej Kiska
Signature of Ivan Gašparovič.png
Odznaczenia
Order Andreja Hlinki I Klasy (Słowacja) Order Ľudovíta Štúra I Klasy (Słowacja) Krzyż Milana Rastislava Štefánika I Klasy (Słowacja) Krzyż Pribiny I Klasy (Słowacja) Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) Order Słonia (Dania) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Dostyk I klasy (Kazachstan) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Republiki Serbii II stopnia Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ivan Gašparovič (ur. 27 marca 1941 w Poltárze) – słowacki polityk i wykładowca, profesor prawa, prezydent Słowacji od 15 czerwca 2004 do 15 czerwca 2014.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w miejscowości Poltár, w pobliżu Lučenca w południowo-centralnej Słowacji. Jego ojciec, Vladimir Gašparović, wyemigrował do Słowacji z Rijeki w Chorwacji pod koniec I wojny światowej i pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Bratysławie.

W latach 1959–1964 odbył studia wyższe na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. W 1968 zapisał się do Komunistycznej Partii Czechosłowacji i wspierał reformy Alexandra Dubčeka, ale został pozbawiony członkostwa w partii po inwazji na Czechosłowację przez wojska Układu Warszawskiego w sierpniu 1968.

Od 1968 do lipca 1990 Gašparovič był nauczycielem akademickim w Instytucie Prawa Kryminalnego, Kryminologii i Praktyk Kryminologicznych na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. W lutym 1990 został prorektorem uczelni.

Po upadku reżimu komunistycznego i zwycięstwie aksamitnej rewolucji, został mianowany przez prezydenta Václava Havla prokuratorem generalnym Czechosłowacji; pełnił tę funkcję od lipca 1990 do marca 1992. Następnie był krótko wiceprzewodniczącym Czechosłowackiej Rady Legislacyjnej (do końca istnienia Czechosłowacji 31 grudnia 1992). Był również tymczasowo ponownie nauczycielem akademickim na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie, zasiadał w Uniwersyteckiej Radzie Naukowej oraz w Wydziałowej Radzie Naukowej. Pod koniec 1992 był jednym z autorów Konstytucji Republiki Słowackiej.

Od 1992 do 12 lipca 2002 Gašparovič był członkiem Partii Ludowej – Ruchu na rzecz Demokratycznej Słowacji (LS-HZDS), kierowanej przez kontrowersyjnego Vladimíra Mečiara. Od czerwca 1992 do września 2002 był również członkiem słowackiego parlamentu (Rady Narodowej), gdzie sprawował funkcję pierwszego przewodniczącego parlamentu w niepodległej Słowacji, aż do października 1998.

Od października 1998 do 15 lipca 2002, kiedy jego partia była w opozycji, Gašparovič był członkiem parlamentarnego Komitetu Kontroli SIS-u (Słowacka Służba Wywiadowcza, Slovenská informačná služba). Był również członkiem delegacji słowackiego parlamentu w Unii Międzyparlamentarnej.

W lipcu 2002 wraz z kilkoma innymi członkami opuścił LS-HZDS. Powodem były dyskusje i kłótnie wewnątrz partii lub jak to określił „protest przeciwko niedemokratycznej drodze lidera partii Vladimíra Mečiara”[potrzebne źródło]. 12 lipca założył Ruch dla Demokracji, nową opozycyjną partię, której został liderem.

We wrześniu 2002 roku w wyborach parlamentarnych jego partia uzyskała 3,3% głosów; nie wystarczyło to, aby wprowadzić swoich deputowanych do parlamentu. Po wyborach Gašparovič powrócił na Wydział Prawa Uniwersytetu Komeńskiego i napisał kilka podręczników akademickich dotyczących prawa kryminalnego.

W kwietniu 2004 Gašparovič wystartował w wyborach prezydenckich przeciwko Mečiarowi, który próbował powrócić na scenę polityczną po wyborach parlamentarnych w 2002 r. Chociaż Mečiar zdobył więcej głosów niż Gašparovič w pierwszej turze, to nie został ostatecznie wybrany na stanowisko prezydenta. W drugiej turze Gašparovič zdobył blisko 60% głosów, po uzyskaniu wsparcia przez wyeliminowanych już kandydatów. 15 czerwca 2004 Gašparovič został zaprzysiężony na prezydenta Słowacji. W kwietniu 2009 Gašparovič wygrał kolejne wybory prezydenckie, pokonując w II turze wyborów Ivetę Radičovą – otrzymał 55% głosów.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Otrzymane z urzędu

Z tytułu objęcia urzędu Prezydenta Republiki Słowackiej w 2004 r. Ivan Gašparovič został kawalerem następujących orderów i odznaczeń:

Ordery i odznaczenia państw obcych

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Štátne vyznamenania udelené v rokoch 1993–1998 (słow.). prezident.sk. [dostęp 22 kwietnia 2010].
  2. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 13 grudnia 2011].
  3. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.it, 20 lutego 2007. [dostęp 13 grudnia 2011].
  4. M.P. z 2009 r. Nr 32, poz. 455
  5. Prezydenci Polski i Słowacji odznaczeni orderami obu państw. rp.pl, 21 lutego 2009. [dostęp 21 lutego 2009].
  6. Zdjęcie z uroczystości wymiany orderów. prezydent.pl, 20 maja 2014. [dostęp 26 czerwca 2014].
  7. Řád Bílého lva. Seznam vyznamenaných. (cz.). rp.pl. [dostęp 13 marca 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]