Język tonalny
Język tonalny − język, w którym każda sylaba ma przypisany pewien ton, polegający na odpowiedniej modulacji głosu. Najwięcej języków tonalnych występuje w Azji Południowo-Wschodniej oraz w zachodniej Afryce. Przykładami języków tonalnych są tajski, wietnamski, języki chińskie, czadyjskie czy też język joruba.
Ton należy odróżnić od akcentu tonicznego występującego w takich językach, jak starożytna greka, język chorwacki, język szwedzki czy język japoński, a polegającego na podwyższeniu lub obniżeniu tonu niektórych sylab w wyrazie.
Ton w językach tonalnych ma najczęściej funkcję dystynktywną, tzn. dany ton decyduje o znaczeniu wyrazu. Przykład z języka tajskiego: Maí maĭ maî maī "Nowe drewno się pali, nieprawdaż?"[1]
Istnieją dwa typy tonów: rejestrowe (ang. register), których wysokość nie ulega zmianie, oraz konturowe (ang. contour), których wysokość ulega zmianie w obrębie jednej sylaby. Przykłady tonów konturowych: rosnąco-opadający, wysoki opadający, średni rosnący, opadająco-falujący[2] Kontury oznacza się zazwyczaj podwójnymi cyframi od 1 (ton najniższy) do 5 (ton najwyższy), np. 55: ton bardzo wysoki (5) równy; 31: zaczynający się tonem średnim (3), opadający do tonu bardzo niskiego (1).
Ilość i rodzaj tonów znacznie się różni w zależności od języka np.:
- 2 tony - język apacze
- 3 tony - język tybetański, język joruba
- 4 tony - język mandaryński
- 5 tonów - język tajski
- 6 tonów - język zhuang, język wietnamski[3], język kantoński[4]
- 7 tonów - język hmong (Zielonych Hmongów)[5]
- 9 tonów - język hmong (Białych Hmongów)[6]
Spis treści |
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
- Monika Heyder, Język wietnamski - rozmówki Assimil ISBN 978-83-89876-42-3
- David Smyth: Teach Yourself Thai. ISBN 0-340-86857-0
- Cantonese Chinese Phrase Book, Berlitz Publishing, Singapore 2005
- Kam Y Lau: Cantonese Phrasebook, Lonely Planet Publications 1995, ISBN 0 86442 340 3
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Prezentacja tonów języka kantońskiego - audio
- Opis tonów w języku kantońsim
- Prezentacja tonów tajskich - audio
- Prezentacja tonów języka wietnamskiego - audio
Przypisy
- ↑ Joe Cummings: Thai Phrasebook, Lonely Planet 1984
- ↑ Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja str. 191
- ↑ Monika Heyder: Język wietnamski - rozmówki Assimil str. 8-9
- ↑ Kam Y Lau: Cantonese Phrasebook Lonely Planet str. 8
- ↑ David Bradley: Thai Hill Tribes Phrasebook Lonely Planet
- ↑ Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja str. 192
