Jamna Dolna
| Jamna Dolna | |
| Państwo |  Polska |
| Województwo | podkarpackie |
| Powiat | bieszczadzki |
| Gmina | Ustrzyki Dolne |
| Kod pocztowy | 38-710 |
| Tablice rejestracyjne | RBI |
|
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
  Jamna Dolna
|
|
|
Położenie na mapie Polski
 Jamna Dolna
|
|
 49°37′45″N 22°34′08″E / 49.629166666667, 22.568888888889Na mapach: 49°37′45″N 22°34′08″E / 49.629166666667, 22.568888888889 |
|
Jamna Dolna – nieistniejąca wieś, leżąca w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne, na terenie Pogórza Przemyskiego.
Nazwa Jamna wywodzi się od słowa jama (zagłębienie terenu w dolinie rzeki). Najstarszy dokument wskazujący na zasiedlanie dorzecza górnego Wiaru i potoków do niego spływających, pochodzi z 13 stycznia 1367 roku. Potok Jamninka w źródłach nazywany jest Jamnicą, Jamnicza, Jamna. Wieś została założona na prawie wołoskim przez Rybotyckich. Pierwsza wzmianka z 1469 roku, pod nazwą Maruna Wola. Dokument z 1505 roku wymienia sołtysa wsi Romana z Trójcy.
W 1505 r. w źródłach występuje laboriosus Roman de Troycza (z Trójcy) et Jamna knyas (knyasz) nobili Stanislaw i Jas z Kmanyczky (Stanisław Jaszkmaniczki). W 1532 r. w Trójcy odnotowano istnienie czterech dworzyszcz, zaś w Jamnej dwóch dworzyszcz, młyna, popostwa oraz sołtysa na jednym dworzyszczu.
We wsi tej nie żyło się spokojnie, o czym wspominają hr. Drohojowski, hr. Stadnicki, Łoziński. W 1605 roku, po śmierci Jana Tomasza Drohojowskiego, na zamek najechał Jan Krasicki, a po nim Marcin Stadnicki oblegał zamkniętą w nim żonę Drohojowskiego. Z braku żywności poddano zamek, a najeźdźca przywłaszczył sobie całe jego wyposażenie. W zamku przebywał Stanisław Stadnicki, zwany Diabłem Łańcuckim, po swojej ucieczce ze zdobytego przez Łukasza Opalińskiego Łańcuta (1609).
Następny jego właściciel około 1638 roku Mikołaj Ossoliński utrzymywał w nim regularnych żołnierzy wybieranych z chłopów pochodzących z jego wsi. Najazdy Stanisława Stadnickiego, zwanego Diabłem, na dobra Drohojowskiej w celu odebrania jej dóbr czy najazdy Tatarów 1624 r., Węgrów w 1657 r. i Szwedów w 1655 r., pustoszyły miejscowość. Jeszcze w lipcu 1603 roku Marcin Stadnicki usiłował objąć w posiadanie wsie referendarza [Drohojowskiego] Jamnę, Bachów, Berezkę i Łowczynę z powodu wierzytelności. Na rok 1603 przypada jeszcze relacja woźnego, który do dworu wsi Jamnej wniósł dwa pozwy przeciw referendarzowi, jeden w imieniu Andrzeja i Piotra Stadnickich, a drugi imieniem poddanego Andrzeja Stadnickiego o zabranie drzewa ze Sanu pod pozorem należytości cłowej.
Od XVI w. klucz Jamna przechodził kolejno w ręce Kormanickich, Drohojowskich, Stadnickich, Ossolińskich, Lubomirskich, Radziwiłłów, a w końcu Tyszkowskich.
We wsi znajdowała się drewniana cerkiew św. Mikołaja, zbudowana w roku 1905, a zniszczona po wojnie. Ludność w całości została wysiedlona. W pobliżu był klasztor św. Trójcy, który też zniknął.
Przy drodze Rybotycze – Bircza nad przecinającą trasę rzeką Jaminka znajdują się ruiny zamku Jamna Dolna Kormanickich z XVI w. Mieszkał w nim Mikołaj Ossoliński.
Demografia[edytuj]
- 1785 – 540 grekokatolików, 13 rzymskich katolików, 16 żydów
- 1840 – 817 grekokatolików
- 1859 – 614 grekokatolików
- 1879 – 783 grekokatolików
- 1899 – 906 grekokatolików
- 1926 – 984 grekokatolików
- 1938 – 1076 grekokatolików
Linki zewnętrzne[edytuj]
- Jamna Dolna i Górna (2) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
|
|||||||||||||||||
